Στον κόσμο της ογκολογίας, κάθε μήνας μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της θεραπείας, η έρευνα γύρω από το μελάνωμα ανοίγει ξανά ένα παράθυρο ελπίδας. Εκεί που η επιστήμη συναντά την εξατομίκευση, νέες θεραπείες επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν την πορεία της νόσου.

Στο επίκεντρο των πρόσφατων εξελίξεων βρίσκεται η αξιολόγηση του pembrolizumab, χορηγούμενου σε δόση 200 mg κάθε τρεις εβδομάδες έως και 18 κύκλους, δηλαδή περίπου για ένα έτος. Η μελέτη συνέκρινε το σχήμα αυτό έναντι της μονοθεραπείας με pembrolizumab για αντίστοιχη διάρκεια ή έως την υποτροπή της νόσου ή την εμφάνιση μη αποδεκτής τοξικότητας. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν η επιβίωση χωρίς υποτροπή, ο χρόνος δηλαδή από την πρώτη δόση έως την πρώτη τοπική, περιοχική ή απομακρυσμένη υποτροπή, την εμφάνιση νέου πρωτοπαθούς μελανώματος ή τον θάνατο από οποιαδήποτε αιτία στον πληθυσμό με πρόθεση για θεραπεία. Τα δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν την επιβίωση χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις και την ασφάλεια, ενώ διερευνητικά σημεία εξέτασαν την έκφραση του φορτίου μεταλλάξεων του όγκου στα βασικά δείγματα πριν την έναρξη της θεραπείας και τη συσχέτισή του με την επιβίωση χωρίς υποτροπή.

Τα κριτήρια ένταξης και ο σχεδιασμός της μελέτης

Στη μελέτη εντάχθηκαν ασθενείς με εξαιρέσιμο δερματικό μελάνωμα και μετάσταση σε λεμφαδένα, οι οποίοι θεωρούνταν υψηλού κινδύνου για υποτροπή. Απαραίτητη ήταν η πλήρης χειρουργική εξαίρεση εντός 13 εβδομάδων πριν από την πρώτη δόση, καθώς και η απουσία νόσου κατά την ένταξη, χωρίς ενδείξεις τοπικοπεριοχικής ή απομακρυσμένης υποτροπής και χωρίς κλινικά σημεία εγκεφαλικών μεταστάσεων. Επιπλέον, απαιτήθηκε διαθέσιμο δείγμα όγκου κατάλληλο για αλληλούχιση, καθώς και καλή λειτουργική κατάσταση σύμφωνα με το ECOG (0 ή 1), με φυσιολογική λειτουργία οργάνων και μυελού των οστών.

Το ευρύτερο πλαίσιο των κλινικών μελετών

Η μελέτη INTerpath‑001 Φάσης 3 για την επικουρική θεραπεία του μελανώματος έχει ήδη ολοκληρώσει την ένταξη ασθενών. Παράλληλα, δύο μελέτες Φάσης 3 στον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα συνεχίζουν την ένταξη, αξιολογώντας το pembrolizumab ως επικουρική θεραπεία μετά από πλήρη εξαίρεση ή μετά από νεοεπικουρική θεραπεία σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία πλατίνας. Μελέτες Φάσης 2 για νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, διηθητικό και μη διηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστης, καθώς και για μεταστατικό μελάνωμα και πλακώδη μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη.

Τι είναι το pembrolizumab και πώς δρα

Το pembrolizumab ανήκει στις θεραπείες κατά του υποδοχέα PD‑1, ενισχύοντας την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αναγνωρίζει και να καταπολεμά καρκινικά κύτταρα. Ως μονοκλωνικό αντίσωμα, εμποδίζει την αλληλεπίδραση PD‑1 με τους λιγάνδους PD‑L1 και PD‑L2, ενεργοποιώντας Τ‑λεμφοκύτταρα που μπορούν να επηρεάσουν τόσο καρκινικά όσο και υγιή κύτταρα. Το ερευνητικό πρόγραμμα του φαρμάκου περιλαμβάνει περισσότερες από 1.600 μελέτες σε πολλούς τύπους καρκίνου.

Η νέα εξατομικευμένη θεραπεία intismeran autogene

Το intismeran autogene (mRNA‑4157 ή V940) αποτελεί μια υπό διερεύνηση εξατομικευμένη νεοαντιγονική θεραπεία βασισμένη στο mRNA. Κάθε σκεύασμα σχεδιάζεται με βάση το μοναδικό γενετικό προφίλ του όγκου του ασθενούς και κωδικοποιεί έως 34 νεοαντιγόνα. Μετά τη χορήγηση, τα νεοαντιγόνα μεταφράζονται ενδογενώς και παρουσιάζονται στο ανοσοποιητικό σύστημα, ενεργοποιώντας στοχευμένες αποκρίσεις Τ‑λεμφοκυττάρων. Οι θεραπείες αυτού του τύπου στοχεύουν να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό s;ysthma ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται σε καρκινικά κύτταρα με βάση το μοναδικό μεταλλακτικό τους αποτύπωμα.