Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή εξελίσσεται σε έναν από τους πιο δυναμικούς τομείς της σύγχρονης ιατρικής, με επτά εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως να έχουν γεννηθεί χάρη στις τεχνικές της. Στην Ελλάδα, που πραγματοποιούνται περίπου 40 χιλιάδες κύκλοι υποβοήθησης και έξι χιλιάδες γεννήσεις ετησίως, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη κοινωνική, επιστημονική και νομική σημασία.

Το νέο παράρτημα του δημόσιου Βρετανικού Πανεπιστημίου Keele στην Ελλάδα συνέχισε τον κύκλο ανοιχτών συζητήσεων «Reflections», θέτοντας στο επίκεντρο την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Με τη στρατηγική συνεργασία της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, η εκδήλωση συγκέντρωσε κορυφαίους επιστήμονες, νομικούς, φιλοσόφους, θεολόγους και ειδικούς του χώρου, αναδεικνύοντας τις πολυδιάστατες προκλήσεις που συνοδεύουν την τεχνολογική πρόοδο.

Η ευρωπαϊκή προβληματική και το κοινωνικό ταμπού της υπογονιμότητας

Η Ισμήνη Κριάρη, Κοσμήτωρ της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών του Keele και πρόεδρος της Εθνικής Αρχής, παρουσίασε μια συγκριτική ανάλυση των ευρωπαϊκών μοντέλων. Όπως τόνισε η κ. Κριάρη, σε χώρες με προτεσταντική παράδοση κυριαρχεί η αρχή της διαφάνειας και ο «επώνυμος δότης», ώστε το παιδί να γνωρίζει την καταγωγή του. Αντίθετα, στην Ελλάδα η υπογονιμότητα παραμένει ένα βαθιά ριζωμένο κοινωνικό ταμπού, με τις οικογένειες να δυσκολεύονται να αποδεχθούν και να κοινοποιήσουν την πραγματικότητα της δωρεάς. Η κ. Κριάρη υπογράμμισε  στα λεγόμενά της ότι η επιστημονική πρόοδος απαιτεί αντίστοιχη κοινωνική ωρίμανση και αλλαγή κουλτούρας.

Η επιστήμη στην υπηρεσία της γονιμότητας

Οι επίκουρος καθηγητής Μαιευτικής – Γυναικολογίας του ΕΚΠΑ Θοδωρής Καλαμπόκας και καθηγήτρια Φυσιολογίας – Κλινικής Εμβρυολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑΜάρα Σιμοπούλου παρουσίασαν τις τελευταίες εξελίξεις στη μαιευτική, τη γυναικολογία και την κλινική εμβρυολογία. Οι καθηγητές ανέλυσαν τις καινοτόμες μεθόδους που εφαρμόζονται σήμερα, από τις τεχνικές βελτιστοποίησης της ποιότητας των ωαρίων έως τις εξελιγμένες διαδικασίες εμβρυομεταφοράς, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της επιστημονικής προόδου που επιτρέπει σε χιλιάδες ζευγάρια να αποκτήσουν παιδί με ασφάλεια και υψηλά πρότυπα δεοντολογίας.

Το νομικό πλαίσιο και οι άξονες της ρύθμισης

Οι νομικοί Γεώργιος Λαδογιάννης, Θεόδωρος Λύτρας και Μαίρη Νικολακοπούλου ανέλυσαν το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή στην Ελλάδα. Οι δυο τους εστίασαν σε κρίσιμους άξονες όπως είναι η ιατρική αναγκαιότητα, τα ηλικιακά όρια, η παρένθετη μητρότητα, η μεταθανάτια γονιμοποίηση, η επώνυμη δωρεά και η ιατρική ευθύνη. Η Φερενίκη Παναγοπούλου ανέδειξε το συμφέρον του παιδιού ως τον κεντρικό πυλώνα κάθε νομοθετικής ρύθμισης, επισημαίνοντας ότι η προστασία του πρέπει να προηγείται κάθε άλλης παραμέτρου.

Ηθικά διλήμματα και η ανθρώπινη διάσταση της τεχνολογίας

Οι καθηγητές Κώστας Κορναράκης και Βαγγέλης Πρωτοπαπαδάκης ανέλυσαν τις ηθικές προεκτάσεις της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, φωτίζοντας τα όρια μεταξύ επιστημονικής δυνατότητας και ηθικής ευθύνης. Οι καθηγητές τόνισαν την ανάγκη για έναν σύγχρονο κώδικα βιοηθικής που θα σέβεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και θα προστατεύει τόσο τους γονείς όσο και τα παιδιά που γεννιούνται μέσω των τεχνικών αυτών.

Η Ελλάδα ως διεθνής κόμβος αναπαραγωγικής ιατρικής

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης χαρακτήρισε την Ελλάδα «υπερδύναμη» στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και του ιατρικού τουρισμού, επισημαίνοντας ότι η λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων έσπασε μια εκπαιδευτική απομόνωση δεκαετιών. Η παρουσία του Keele University στην Ελλάδα, όπως σημείωσε, ενισχύει τη διεθνή εικόνα της χώρας και συμβάλλει στη μετατροπή της σε εκπαιδευτικό και επιστημονικό κόμβο.

Η αποστολή του Keele και η ανθρώπινη διάσταση της αναπαραγωγής

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου, Οδυσσέας Ζώρας, υπογράμμισε στα λεγόμενά της ότι το Keele λειτουργεί ως ζωντανός οργανισμός σε συνεχή διάλογο με την κοινωνία. Αναφερόμενος στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, ο κ. Ζώρας τόνισε ότι δεν αποτελεί απλώς επιστημονικό επίτευγμα, αλλά μια βαθιά ανθρώπινη προσφορά που δίνει ελπίδα και δημιουργεί προοπτικές εκεί όπου άλλοτε υπήρχε αβεβαιότητα.