Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για το μέλλον της υγειονομικής καινοτομίας βρέθηκαν οι θεσμικές αλλαγές, η πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες και η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας, κατά τη διάρκεια του 10ου Health Innovation Conference 2026.

Κεντρικό σημείο της ημέρας αποτέλεσαν οι ανακοινώσεις του Γενικού Γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας, Δρ. Άρη Αγγελή, ο οποίος παρουσίασε το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του νέου νομοσχεδίου για το Ταμείο Καινοτομίας, καθώς και τα κριτήρια ένταξης των νέων θεραπειών. Στον θεσμικό του χαιρετισμό, ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών Γεώργιος Πατούλης υπογράμμισε ότι η καινοτομία αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν συνοδεύεται από σχεδιασμό, αξιολόγηση, επαρκή χρηματοδότηση και ισότιμη πρόσβαση για όλους τους πολίτες.

Παράλληλα, το πρώτο στρογγυλό τραπέζι για τη δευτερογενή χρήση δεδομένων υγείας ανέδειξε τις μεγάλες προκλήσεις της χώρας: τον κατακερματισμό των πληροφοριακών συστημάτων, τα κενά ποιότητας και την απουσία συστηματικής καταγραφής της εμπειρίας των ασθενών.

Στο δεύτερο πάνελ, με θέμα τις νέες εξελίξεις στις κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες, οι ειδικοί υπογράμμισαν ότι η ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού κανονισμού για το hospital exemption αποτελεί κρίσιμο βήμα για την ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών σε εξατομικευμένες θεραπείες υψηλής ιατρικής ανάγκης. Οι ομιλητές τόνισαν ότι η ρύθμιση δεν είναι νέα, αλλά ευθυγραμμίζει επιτέλους την Ελλάδα με την ευρωπαϊκή πρακτική, επιτρέποντας την αξιοποίηση της ακαδημαϊκής τεχνογνωσίας σε πραγματικό χρόνο.

Ο Prof. Dr. Dimitrios Mougiakakos, μεταφέροντας την εμπειρία των γερμανικών πανεπιστημιακών κέντρων, εξήγησε ότι το hospital exemption δεν αποτελεί «σύντομο δρόμο», αλλά μια αυστηρά ρυθμισμένη διαδικασία με υψηλές απαιτήσεις ποιότητας και ασφάλειας. Όπως σημείωσε, το μεγάλο του πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπει την ταχύτερη μεταφορά της ακαδημαϊκής καινοτομίας στον ασθενή, ιδίως σε περιπτώσεις σπάνιων νοσημάτων όπου οι βιομηχανικά παραγόμενες θεραπείες καθυστερούν ή δεν είναι διαθέσιμες.

Το Health Innovation Conference 2026, που φέτος συμπληρώνει 10 χρόνια,  διοργανώνεται από την ethosEVENTS σε συνεργασία με το Pharma & Health Business και το virus.com.gr.

Η καινοτομία -νέα εποχή στα δεδομένα υγείας

O Γεώργιος Πατούλης, Πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ)  στον θεσμικό χαιρετισμό του στο 10th Health Innovation Conference τόνισε ότι η καινοτομία  για να υπηρετήσει ουσιαστικά τον άνθρωπο χρειάζεται σχεδιασμό, αξιολόγηση, επαρκή χρηματοδότηση, επιστημονική τεκμηρίωση αλλά και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Σύμφωνα με τον παγκόσμιο Οργανισμό υγείας, όπως υποστήριξε ο κ. Πατούλης  η καινοτομία αλλά και ο ψηφιακός μετασχηματισμός στην υγεία αποκτούν πραγματική αξία όταν υπηρετούν την ισότιμη προσβασιμότητα των πολιτών με ποιοτικές υπηρεσίες υγείας. «Χρειάζονται πολιτικές που προφανώς θα διασφαλίσουν ότι οι νέες θεραπείες τα σύγχρονα εργαλεία και οι τεχνολογικές δυνατότητες θα φτάσουν έγκαιρα σε εκείνους που τις έχουν ανάγκη. Ιδιαίτερη σημασία έχει πρόληψη» σχολίασε ο πρόεδρος του ΙΣΑ.

Στη βιντεοσκοπημένη συνέντευξη με τον Αιμίλιο Νεγκή ο  Δρ Άρης Αγγελής, Γενικός Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείο Υγείας  ανέφερε σχετικά με το νομοσχέδιο για τη  «Σύσταση Ταμείου Καινοτομίας – Πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και θεραπείες – Βελτίωση των υπηρεσιών υγείας» ότι θα μπει σε εφαρμογή μετά την έκδοση ΚΥΑ , ενώ χρειάζεται μια μεταβατική  περίοδος. Εκτιμάται ότι θα αρχίσει   μέχρι τον προσεχή Σεπτέμβριο.

Μια θεραπεία  για να ενταχθεί στο Ταμείο Καινοτομίας θα πρέπει να έχει κατηγοριοποιηθεί σαν prime ή ATMP από τον EMA. Επίσης, πρέπει να έχει η εταιρεία την προηγούμενη χρονιά, προηγούμενο ημερολόγιο έτος να έχει προβεί σε ενέργεια κατάθεσης στον ΕΟΠΥΥ στην ετήσια άσκηση σάρωσης ορίζοντα.

Υπολογίζεται ότι τα φάρμακα που πληρούν  τους κανόνες, είναι κάτω από 20, με βάση τα περσινά νούμερα.  Σχετικά με τη νομοθετική  ρύθμιση για την λεγόμενη ιδιοπαραγωγή κυτταρικών και γονιδιακών θεραπειών ο γ.γ. επεξήγησε ότι αφορά θεραπείες καρκινοπαθών  που  δεν κυκλοφορούν πιθανότατα στη χώρα μας ή υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση για την παραγωγή.

Στο επίκεντρο ο κατακερματισμός των δεδομένων υγείας

Κατά τη συζήτηση στο Στρογγυλό Τραπέζι Ι με θέμα «Δευτερογενής χρήση δεδομένων υγείας: Ευκαιρίες-προκλήσεις-προοπτικές» ο Ελευθέριος Θηραίος, MD, MSc in Public Health, PhD, Γενικός/Οικογενειακός Ιατρός, Δ/ντής ΕΣΥ, Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης – Οργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία (Ο.ΔΙ.Π.Υ. Α.Ε.), Πρόεδρος Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών υποστήριξε ότι «πυρήνας αποφάσεων είναι τα δεδομένα» για θέματα του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο ίδιος περιέγραψε ότι  πλέον ως χώρα έχουμε δεδομένα  αλλά είναι κατακερματισμένα σε πολλαπλά αποθετήρια με ερωτηματικά ως προς ποιότητα.  Έμφαση θα πρέπει να δοθεί και στην κλινική αποτελεσματικότητα.

Από την πλευρά της η  Αναστασία Χασάπη PhD, Υπεύθυνη Ενσωματωμένης Καινοτομίας στο Παγκόσμιο Κέντρο Ψηφιακής Καινοτομίας της Pfizer  σημείωσε με βάση εμπειρία του Εθνικού Παρατηρητηρίου ότι έχουμε όγκο  δεδομένων  κατακερματισμένα, με  μεγάλη επαναληψιμότητα  «πολλές φορές ο γιατρός καλείται να συμπληρώσει τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικά πληροφοριακά συστήματα και όπως πολύ σωστά αναδείχθηκε λείπει πάρα πολύ και η πλευρά του ίδιου του ασθενούς, η εμπειρία δηλαδή του ίδιου του ασθενούς μέσα από τα PROMs. Επίσης η ίδια μίλησε για τη πρωτοβουλία H2O (Health Outcomes Observatory), μια ευρωπαϊκή σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Στόχος είναι ένα συστηματικό framework καταγραφής δεικτών και PROMs ώστε τα δεδομένα να είναι συγκρίσιμα και «AI ready».

Ο Βασίλης Κουτσιουρής, Διευθυντής Γραφείου ΓΓ Στρατηγικού Σχεδιασμού, Γενική Γραμματεία Στρατηγικού Σχεδιασμού, Υπουργείο Υγείας υπογράμμισε στα λεγόμενά του ότι   δημιουργείται μέχρι αρχές καλοκαιριού θα έχει ψηφίστηκε ένας νόμος ο οποίος θα είναι μεταβατικός σε σχέση με την έναρξη του ευρωπαϊκού κανονισμού στην Ελλάδα. Μέχρι δηλαδή τον Μάρτιο του 27 εμείς πρέπει να είμαστε υποχρεωμένοι να έχουμε τουλάχιστον έναν φορέα πρόσβασης σε αυτά που ακούσαμε πριν δεδομένων υγείας.

Σχετικά με το HWB, Healτη Data Access Body, θα έχουμε δύο τέτοιους φορείς. Το τεχνικό σκέλος, τον τεχνικό φορέα που θα ασχολείται με κατακερματισμένες πηγές δεδομένων. Τον έλεγχο της ποιότητας, την διασυνοριακή επικοινωνία με άλλες χώρες κλπ.

Στη Βιντεοσκοπημένη Συνέντευξη με τον Αιμίλιο Νεγκή, ο  Prof. Dr. Dimitrios Mougiakakos, Director, Department of Hematology, Oncology and Stem Cell Transplantation, Otto-von-Guericke University Hospital Magdeburg  τοποθετήθηκε  με βάση την εμπειρία του Hospital Exemption και   εξήγησε ότι αφορά κυρίως εξατομικευμένα ATmps που δεν παράγονται σε βιομηχανική κλίμακα, δηλαδή παράγονται κατά κύριο λόγο σε πανεπιστήμια και σε αυτά περιλαμβάνονται CAR-T θεραπείες, γονιδιακές θεραπείες και άλλες κυτταρικές ανοσοθεραπείες όπως τα μεσεγχυματικά κύτταρα, που είναι συνήθως σε περιπτώσεις δίνονται που υπάρχει μια υψηλή θα έλεγα εκλήρωτη και ιατρική ανάγκη.

Στη  Γερμανία μόνο λίγα, ιδιαίτερα εξειδικευμένα πανεπιστημιακά κέντρα διαθέτουν τις απαραίτητες υποδομές

Ο γιατρός εξήγησε ότι δεν είναι μια εύκολη, ελαστική διαδικασία, δεν είναι ένα shortCut. Αντίθετα, απαιτεί πολύ υψηλά πρότυπα ποιότητας ασφάλειας και τεκμηρίωσης. Και το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι επιτρέπει,τη γρηγορότερη μεταφορά της ακαδημαϊκής καινοτομίας προς τον ασθενή.Ιδιαίτερα όταν έχουμε να κάνουν πολύ σπάνιες αρρώστιες.

Η ιδιοπαραγωγή κυτταρικών και γονιδιακών θεραπειών αποκτά θεσμικό πλαίσιο

Κατά το Στρογγυλό Τραπέζι ΙΙ: με θέμα «Νέες εξελίξεις στις Κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες» ο Αλέξανδρος Σπυριδωνίδης, MD, PhD, Καθηγητής Αιματολογίας, Δ/ντής Αιματολογίας, Μονάδος Μεταμόσχευσης Μυελού Οστών, Δ/ντής Ινστιτούτου Κυτταρικών Θεραπειών, GMP Lab – Δ/ντής Κέντρου Δοτών “ΚΕΔΜΟΠ-Χάρισε Ζωή” Δ/ντής MSc “Cell and Gene Therapies” – Πανεπιστήμιο Πατρών – Δ/ντής, Ελληνική Δημόσια Τράπεζα (ΟπΑ) (Ι.ΙΒ.Ε.Α.Α.)  υποστήριξε ότι στον νέο νόμο εντάχθηκε  μία ρύθμιση την οποία υπάρχει ως κανονισμός στην Ευρώπη  από το 2010, δεν είναι κάτι καινούργιο. «Όλα τα κράτη σιγά σιγά την ενσωμάτωσαν» και ισχυρίστηκε ο καθηγητής ότι «ενσωματώθηκε  γιατί πραγματικά τα κλινικά δεδομένα δεν μπορούν να αφήσουν να γίνει κάτι άλλο. Είδατε από τέτοιες ιδιοπαραγωγές σε ασθενείς που το είχαν ανάγκη, σώθηκαν ζωές, άλλαξε όλο τον τομέα της υγείας και δημιουργήθηκαν καινούρια πεδία στην  φαρμακευτική αντιμετώπιση των ασθενών. Άρα δεν μπορούμε να αφήσουμε πλέον την καινοτομία και την τεχνογνωσία η οποία υπάρχει να μην τους δώσουμε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο, να χρησιμοποιηθεί προς όφελος των ασθενών».

Ο  Ευγένιος Γουσέτης, Παιδίατρος Αιματολόγος-Ογκολόγος, Διευθυντής της Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών και του Κέντρου Κυτταρικής και Γονιδιακής στην Ογκολογική Μονάδα Παίδων «Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη – ΕΛΠΙΔΑ» του Νοσοκομείου Παίδων « Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» επεσήμανε ότι «αργήσαμε πολύ για να κάνουμε το πρώτο βήμα, έγινε το πρώτο βήμα το οποίο είναι ένας νόμος, μια παράγραφος δηλαδή ότι υπάρχει αυτό το πράγμα Το Hospital Exemption που είναι η νοσοκομεία απαλλαγή, δηλαδή απαλλάσσεις την παραγωγή ενός προϊόντος από αυτό που είναι συνηθισμένο για ένα εμπορικά διαθέσιμο προϊόν. Γιατί το κάνεις αυτό Γιατί θεωρείς ότι οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν πρόσβαση άμεσα και γρήγορα σε ένα πράγμα που όπως είπε ο κ. Μουγιακάκος η παραγωγή του και μόνο βασίζεται στην έρευνα, στην ακαδημαϊκή καινοτομία και όλα αυτά. Λοιπόν άρα το κάνεις να το εφαρμόσεις πιο γρήγορα για να έχεις μια εξατομικευμένη θεραπεία που να κερδίζει ο ασθενής».

Η  Πασχαλία Κουφοκώτσιου, Γενική Διεύθυνση Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (DG SANTE), Ευρωπαϊκή Επιτροπή  στη διαδικτυακή συμμετοχή της ανέδειξε τα ευρήματα μελέτης που ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2025. «Είναι η πιο ολοκληρωμένη καταγραφή που έχει γίνει ποτέ για το πώς εφαρμόζεται η νοσοκομεία εξαίρεση στο Hospital Exemption στην Ευρωπαϊκή Ένωση». Η κ. Κουφοκώτσιου διευκρίνισε «από το 2008 που ξεκίνησε να εφαρμοστεί ο κανονισμός μέχρι το 2025, τον Ιανουάριο, που ήταν το τέλος της μελέτης. Τώρα η εικόνα να κράτος μέλος 16 κράτη μέλη έχουν εθνικό Hospital Exemption με προϊόντα σε χρήση, ενώ έχουμε τρία ακόμη κράτη μέλη που έχουν εθνικό πλαίσιο χωρίς όμως προϊόντα. Σ’ αυτά είναι η Κύπρος και η Μάλτα και η Τσεχία. Σε 8 κράτη μέλη συμπεριλαμβανομένων και η Ελλάδα δεν μπορούσε να καταγραφεί να προσδιοριστεί η εφαρμογή».

Photo Credits
©Ελένη Παπαδάκη/PHOTOPRESS Θ&Α Αναγνωστόπουλοι