Σημαντικές καθυστερήσεις και περιορισμένη διαθεσιμότητα νέων καινοτόμων φαρμάκων στην Ελλάδα καταγράφουν δύο πρόσφατες μελέτες που παρουσιάστηκαν από τον ΣΦΕΕ, αναδεικνύοντας σοβαρές ανισότητες στην πρόσβαση των ασθενών. Τα ευρήματα δείχνουν ότι μόλις ένα στα πέντε νέα φάρμακα φτάνει απρόσκοπτα στους Έλληνες ασθενείς, με μέσο χρόνο αναμονής που ξεπερνά τις 600 ημέρες.

Η διεθνής μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA‑IQVIA), που εξετάζει τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων σε 36 χώρες, καταγράφει σημαντική υποχώρηση της φαρμακευτικής καινοτομίας στην Ελλάδα. Από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον ΕΜΑ την περίοδο 2021‑2024, μόλις 69 έφτασαν στη χώρα, έναντι 75 στα 173 την προηγούμενη τετραετία.

Από αυτά, μόνο 36 είναι πλήρως προσβάσιμα, ενώ τα υπόλοιπα διατίθενται με περιορισμούς μέσω ΙΦΕΤ ή ΣΗΠ. Έτσι, ο Έλληνας ασθενής έχει απρόσκοπτη πρόσβαση σε ένα στα πέντε νέα φάρμακα, περιορισμένη πρόσβαση σε ένα ακόμη και καθόλου πρόσβαση στα τρία από τα πέντε. Ο μέσος χρόνος από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωση στην Ελλάδα ανέρχεται πλέον στις 641 ημέρες.

Η διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην ελληνική αγορά

Η δεύτερη μελέτη, που εκπονήθηκε από την IQVIA για λογαριασμό του ΣΦΕΕ, επιβεβαιώνει την εικόνα περιορισμένης πρόσβασης. Από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον ΕΜΑ την περίοδο 2022‑2025, μόλις 42 – ποσοστό 20% – είναι διαθέσιμα στην ελληνική αγορά έως τον Μάιο 2026.

Το δυσμενές περιβάλλον που δημιουργούν οι υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές οδηγεί στο να μην διατίθενται τα τρία στα πέντε νέα φάρμακα, στερώντας από τους ασθενείς σημαντικές θεραπευτικές επιλογές.

Η ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις

Οι δύο μελέτες αναδεικνύουν την ανάγκη για επαναπροσδιορισμό της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Παράλληλα, απαιτείται ενίσχυση της αποδοτικότητας μέσω ελέγχων στη συνταγογράφηση, μεταρρυθμίσεων και αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων.

Για ένα βιώσιμο φαρμακευτικό σύστημα και έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες, προτείνεται η υιοθέτηση ενός τριετούς προγράμματος με διαφάνεια και προβλεψιμότητα, που θα επιτρέψει στις εταιρείες να επενδύσουν και να διαθέσουν νέες θεραπείες στη χώρα.

Επιπλέον, τα στοιχεία των δύο μελετών αναδεικνύουν ότι το δυσμενές περιβάλλον που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές (clawback) λειτουργεί αποτρεπτικά για την κυκλοφορία νέων θεραπειών στη χώρα. Συγκεκριμένα, από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που θα μπορούσαν να διατεθούν στην ελληνική αγορά, τα 132 – δηλαδή τα τρία στα πέντε – δεν εισάγονται τελικά, καθώς οι εταιρείες αδυνατούν να ανταποκριθούν στο οικονομικό βάρος.

Το αποτέλεσμα είναι η Ελλάδα να παραμένει ουραγός στην υιοθέτηση της φαρμακευτικής καινοτομίας, με τους ασθενείς να στερούνται κρίσιμες θεραπευτικές επιλογές που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι ήδη διαθέσιμες. Οι καθυστερήσεις αυτές, σε συνδυασμό με τη χαμηλή διαθεσιμότητα, συνθέτουν ένα περιβάλλον που υπονομεύει τη θεραπευτική συνέχεια και επιβαρύνει περαιτέρω το σύστημα υγείας, καθώς οι ασθενείς συχνά αναγκάζονται να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις ή να παραμένουν χωρίς την ενδεδειγμένη αγωγή.