Η εξάρτηση από τη νικοτίνη παραμένει μία από τις πιο επίμονες και επικίνδυνες απειλές για τη δημόσια υγεία, την ώρα που τα νέα καπνικά προϊόντα κερδίζουν έδαφος στις νεότερες ηλικίες. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων τσιγάρων, αλλά και για την επιθετική στόχευση παιδιών και εφήβων από τη βιομηχανία καπνού.

Παρά τις σημαντικές προσπάθειες δημόσιας υγείας, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης σε ποσοστά καπνίσματος. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα του ΕΟΔΥ (2024), τοτο 38% των ενηλίκων χρησιμοποιεί κάποιο καπνικό προϊόν, ενώ η χρήση ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων τσιγάρων αυξάνεται σταθερά, ιδιαίτερα στις ηλικίες 18–34 ετών. 

Ο καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και Γενικός Γραμματέας της ΕΠΕ, Πέτρος Μπακάκος επισημαίνει ότι:

• το 30% των ενηλίκων καπνίζει συμβατικά τσιγάρα, ενώ
• το 14% χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά ή θερμαινόμενα προϊόντα.
• Ανησυχητικό είναι και το 8% των χρηστών που κάνει πολλαπλή χρήση προϊόντων, ποσοστό που φτάνει το 15% στους νεαρούς ενήλικες.
• Ακόμη, το 71% των καπνιστών δεν έχει επιχειρήσει διακοπή τον τελευταίο χρόνο.

Παιδιά και έφηβοι στο στόχαστρο της βιομηχανίας καπνού

Το φετινό μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας επικεντρώνεται στην προστασία των παιδιών από την «ελκυστική παραπλάνηση» των νέων καπνικών προϊόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΟΥ, τουλάχιστον 40 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 13–15 ετών παγκοσμίως χρησιμοποιούν ήδη κάποιο προϊόν καπνού ή νικοτίνης, ενώ περίπου 15 εκατομμύρια κάνουν χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου.

Από την πλευρά της η πνευμονολόγος και συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος της ΕΠΕ, Ζαφειρία Μπαρμπαρέσσου, τονίζει ότι οι έφηβοι είναι έως και εννέα φορές πιο πιθανό να χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικό τσιγάρο σε σχέση με τους ενήλικες. Η χρήση νικοτίνης σε νεαρή ηλικία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εξάρτησης, επιδράσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και μεγαλύτερη πιθανότητα μετάβασης στο συμβατικό κάπνισμα.

Η ανάγκη για ισχυρή πολιτική δημόσιας υγείας

Ο  πνευμονολόγος και υπεύθυνος της Ομάδας Εργασίας Διακοπής Καπνίσματος της ΕΠΕ,Νικόλαος Αθανασίου υπογραμμίζει στα λεγόμενά του  ότι η ρύθμιση των νέων καπνικών προϊόντων και ο περιορισμός της διαφήμισης αποτελούν κρίσιμες παρεμβάσεις. Αναφέρει ως παράδειγμα το Ηνωμένο Βασίλειο, που πρόσφατα απαγόρευσε τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μιας χρήσης και υιοθέτησε πολιτική για μια «γενιά χωρίς κάπνισμα». Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, σημειώνει, δεν είναι αθώα προϊόντα και δεν πρέπει να θεωρούνται ασφαλή για τους νέους.

Νεότερα επιστημονικά δεδομένα για το ηλεκτρονικό τσιγάρο

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι οι πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΧΑΠ στους χρήστες ηλεκτρονικού τσιγάρου, ενώ υπάρχουν ενδείξεις βιολογικής βλάβης και έκθεσης σε τοξικές ουσίες. Ο κίνδυνος αυξάνεται ακόμη περισσότερο σε περιπτώσεις διπλής χρήσης.

Η καθηγήτρια Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Παρασκευή Κατσαούνου τονίζει ότι η καταγραφή του καπνιστικού ιστορικού πρέπει να αποτελεί βασικό μέρος της κλινικής πρακτικής. Υπενθυμίζει ότι τα πιστοποιημένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος της ΕΠΕ έχουν ποσοστά επιτυχίας άνω του 40% και ότι σύντομα θα δημοσιευθούν νέες οδηγίες για τους ιατρούς.

Η διακοπή καπνίσματος ως κορυφαία παρέμβαση δημόσιας υγείας

Η διακοπή καπνίσματος παραμένει η πιο αποτελεσματική παρέμβαση για την πρόληψη αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων, καθώς και του καρκίνου. Η προστασία των παιδιών και των εφήβων από κάθε μορφή εξάρτησης στη νικοτίνη αποτελεί συλλογική ευθύνη της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, της οικογένειας και της κοινωνίας συνολικά.

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ θα βρείτε εδώ .