Στις 19 Οκτωβρίου κατατέθηκε στη Βουλή προς συζήτηση το νομοσχέδιο για τη σύσταση ΝΠΔΔ Ψυχολόγων και φαίνεται ότι χάνεται μία ιστορική ευκαιρία για τον κλάδο μας. Η κατάθεση του σχεδίου νόμου για τη σύσταση του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων (Πα.Συ.Ψυ.) ως Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) αποτελεί αναμφισβήτητα κομβικό σταθμό. Μετά από δεκαετίες αδράνειας, ο κλάδος αποκτά ενιαία θεσμική εκπροσώπηση, ενιαίο μητρώο και πειθαρχικό έλεγχο.

Ωστόσο, η σύγκριση του τελικού κειμένου με εκείνο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, σε συνδυασμό με την ανάλυση των διατάξεων για τα επαγγελματικά δικαιώματα, αποκαλύπτει ότι το νομοσχέδιο άφησε άθικτη τη μεγαλύτερη ιστορική παθογένεια του κλάδου και έχασε μια ανεπανάληπτη ευκαιρία: να κατοχυρώσει ρητά την ψυχοθεραπεία ως πράξη του ψυχολόγου.

Τι άλλαξε στο τελικό κείμενο μετά τη διαβούλευση;
Η δημόσια κριτική και οι αντιδράσεις ανάγκασαν το Υπουργείο Υγείας σε ορισμένες νομοτεχνικές υποχωρήσεις, χωρίς όμως να μεταβληθεί η κεντρική φιλοσοφία:

Αφαίρεση εξουσιών από την Προσωρινή Διοίκηση (Άρθρο 25): Αφαιρέθηκε η επίμαχη διάταξη που έδινε το δικαίωμα στην 11μελή διορισμένη διοίκηση να υπογράφει δεσμευτικές συλλογικές συμβάσεις για όλους τους ψυχολόγους. Η αρμοδιότητα αυτή πέρασε στο πρώτο εκλεγμένο Κεντρικό Διοικητικό Συμβούλιο (Άρθρο 4 παρ. 2ιγ). Παραμένει, όμως, το αγκάθι της υπερβολικά μακράς θητείας της διορισμένης επιτροπής (έως 2+1 έτη).
Ένταξη των Μη Κρατικών Πανεπιστημίων (Άρθρο 6): Προστέθηκαν ρητά ως δυνητικά μέλη οι απόφοιτοι των Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (Ν.Π.Π.Ε.) του ν. 5094/2024.
Οικονομική ελάφρυνση πρώτου έτους (Άρθρο 9 παρ. 5): Θεσπίστηκε απαλλαγή από την ετήσια εισφορά (60€) ειδικά για το πρώτο έτος εντός του οποίου εγγράφεται το νέο μέλος.
Αποσαφήνιση στον Κώδικα Δεοντολογίας (Άρθρο 27): Εντάχθηκαν ρητοί κανόνες προστασίας του απορρήτου και ενημερωμένης συναίνεσης για τις ψυχολογικές αξιολογήσεις που γίνονται για λογαριασμό τρίτων φορέων.
Ρητή κατάργηση του παλαιού πλαισίου (Άρθρο 32): Προστέθηκε άρθρο καταργούμενων διατάξεων που καταργεί ρητά τα άρθρα 3 (παρ. 3 & 6), 7 και 8 του ν. 991/1979.

Το ιστορικό κενό του ν. 991/1979 και η επανάληψή του στο 2026

Για να καταλάβουμε τι συμβαίνει σήμερα, πρέπει να κοιτάξουμε στο 1979. Ο ιδρυτικός νόμος του επαγγέλματος (ν. 991/1979) δεν περιείχε ποτέ άρθρο με αναλυτικά επαγγελματικά δικαιώματα ούτε ανέφερε τη λέξη «ψυχοθεραπεία».

Ολόκληρο το επάγγελμα στηρίχθηκε επί 47 χρόνια σε μία και μόνη γενική πρόταση του Άρθρου 1 παρ. 1: ότι ο ψυχολόγος «ερευνά και αξιολογεί την προσωπικότητα και τη συμπεριφορά… και εργάζεται με τις καθιερωμένες μεθόδους της επιστήμης για τη βελτίωσή τους». Το παλιό Άρθρο 7 υποσχόταν ότι το έργο και οι ειδικότητες θα ορίζονταν με υπουργικές αποφάσεις που δεν εκδόθηκαν ποτέ. Με άλλα λόγια, η ψυχοθεραπεία ασκείτο από τους ψυχολόγους de facto, ως αυτονόητος κλάδος της επιστήμης τους, αλλά σε καθεστώς νομοθετικής αφασίας.

Και τι κάνει το νέο νομοσχέδιο του 2026; Επαναλαμβάνει ακριβώς το ίδιο λάθος.

Αντί να εκμεταλλευτεί την ιστορική συγκυρία και να γράψει καθαρά στο νέο Άρθρο 26 (Άρθρο 7Α) ότι στο έργο του ψυχολόγου περιλαμβάνονται η ψυχοδιαγνωστική αξιολόγηση, η συμβουλευτική και η ψυχοθεραπεία:

Καταργεί το παλιό άρθρο 7.

Περιορίζεται στο να πει ότι τα δικαιώματα «συναρτώνται με το πρόγραμμα σπουδών».
Πετάει ξανά το μπαλάκι στο μέλλον, ορίζοντας ότι τα δικαιώματα θα καθοριστούν με Προεδρικό Διάταγμα κατόπιν γνώμης του ΚΕΣΥ, ενός οργάνου όπου κυριαρχούν οι γιατροί, χωρίς καν να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων!

Η εκχώρηση της ψυχοθεραπείας στο Παρατηρητήριο

Η απάντηση του Υπουργείου στην ψυχοθεραπεία δεν δίνεται στο σώμα των ψυχολόγων, αλλά στα Άρθρα 35 και 36, με τη σύσταση του «Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής».

Εκεί αποκαλύπτεται ο σχεδιασμός: η ψυχοθεραπεία αποκόπτεται από το βασικό πτυχίο της Ψυχολογίας και παραπέμπεται στο Παρατηρητήριο για να οριστεί από το μηδέν και συγκεντρωτικά ποιος δικαιούται να την ασκεί.

Το 7μελές κυβερνητικό όργανο θα εισηγείται στο ΚΕΣΥ:

Τις προϋποθέσεις και τα κριτήρια εκπαίδευσης.
Τους τίτλους εξειδίκευσης και μετεκπαίδευσης.
Την αναγνώριση των εκπαιδευτικών κέντρων.
Ο νεοσύστατος Πα.Συ.Ψυ. υποβαθμίζεται σε απλό τρίτο συνομιλητή (Άρθρο 36 παρ. 2β), ενώ την ίδια στιγμή εισάγεται ο όρος «συμβουλευτική ψυχικής υγείας» χωρίς κανέναν απολύτως νομικό, εννοιολογικό ή επαγγελματικό ορισμό, διαιωνίζοντας τη σύγχυση και την αντιποίηση.

Το επικίνδυνο κενό των μεταβατικών διατάξεων

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τους χιλιάδες επαγγελματίες που εργάζονται ήδη στην αγορά είναι η παντελής απουσία μεταβατικών διατάξεων.

Ενώ το νομοσχέδιο στέλνει τα κριτήρια της ψυχοθεραπείας σε μελλοντικές υπουργικές αποφάσεις, δεν προβλέπει απολύτως τίποτα για τους ψυχολόγους που ήδη ασκούν ψυχοθεραπεία.

Πώς θα αναγνωριστούν όσοι έχουν ολοκληρώσει 4ετείς ή 5ετείς πιστοποιημένες εκπαιδεύσεις σε έγκυρες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις;
Τι θα ισχύσει για όσους βρίσκονται σήμερα στη μέση της εκπαίδευσής τους;

Με ποιο δικαίωμα θα συνεχίσουν να παρέχουν υπηρεσίες μέχρι να εκδοθούν τα διατάγματα;

Όπως ορθά υπογράμμισε και η Εθνική Εταιρεία Ψυχοθεραπείας Ελλάδος (ΕΕΨΕ) στις θέσεις της, το σχέδιο νόμου απειλεί να εγκλωβίσει τους υφιστάμενους επαγγελματίες σε ένα αδιέξοδο, αφήνοντάς τους αναδρομικά ακάλυπτους απέναντι σε μελλοντικά κριτήρια που θα θέσουν όργανα χωρίς ουσιαστική εκπροσώπηση των ίδιων των ψυχοθεραπευτών.

Τι πρέπει να απαιτηθεί τώρα

Η ίδρυση του ΝΠΔΔ είναι ένα απαραίτητο κέλυφος, αλλά χωρίς σαφές περιεχόμενο κινδυνεύει να λειτουργήσει ως παγίδα. Πριν την τελική ψήφιση, ο κλάδος μας οφείλει να διεκδικήσει:

Άμεση τροποποίηση του Άρθρου 26: Ο νομικός ορισμός των πράξεων του ψυχολόγου (αξιολόγηση, συμβουλευτική, ψυχοθεραπεία) να ενταχθεί ρητά στον νόμο και να απαιτείται υποχρεωτική σύμφωνη γνώμη του Πα.Συ.Ψυ. για κάθε μελλοντική ρύθμιση.

Σαφή μεταβατική διάταξη: Αυτόματη θεσμική κατοχύρωση και αναγνώριση όλων των ψυχολόγων που ήδη διαθέτουν τεκμηριωμένη ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση και κλινική εμπειρία.

Καμία ιατρική κηδεμονία στην ψυχοθεραπεία: Το Παρατηρητήριο να συγκροτείται με καθοριστική εκπροσώπηση των πανεπιστημίων και των επαγγελματικών συλλόγων ψυχολογίας και ψυχοθεραπείας, διασφαλίζοντας τον αυτόνομο, μη ιατρικοποιημένο χαρακτήρα της μεθόδου.

Η ψυχοθεραπεία στην Ελλάδα δεν ξεκινά το 2026. Η Πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει την πραγματικότητα και να προστατεύσει τόσο τους ψυχολόγους που δουλεύουν εδώ και χρόνια έγκυρα και αξιόπιστα όσο και τους πολίτες που τους εμπιστεύονται εδώ και δεκαετίες.