Μια 58χρονη γυναίκα με προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών έγινε η πρώτη ασθενής παγκοσμίως που έλαβε τη νέα πειραματική κυτταρική θεραπεία ZI-MA4-1. Η καινοτόμος ανοσοθεραπεία δοκιμάζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο και δημιουργεί νέες ελπίδες για ασθενείς με προχωρημένες μορφές καρκίνου που έχουν περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές.

Η Τρέισι Τόμλινσον, 58 ετών, από το Τσάντερτον του Μεγάλου Μάντσεστερ, έγινε η πρώτη ασθενής στον κόσμο που έλαβε την πειραματική θεραπεία ZI-MA4-1 στο νοσοκομείο Christie NHS Foundation Trust στο Μάντσεστερ. Η θεραπεία χορηγήθηκε στο πλαίσιο διεθνούς κλινικής δοκιμής, η οποία αξιολογεί την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά της σε διάφορες μορφές καρκίνου.

Εκτός από το Christie, στη δοκιμή συμμετέχει και το Royal Marsden Hospital στο Λονδίνο.

Πώς λειτουργεί η νέα ανοσοθεραπεία

Η ZI-MA4-1 βασίζεται σε μια νέα μορφή κυτταρικής ανοσοθεραπείας που αξιοποιεί τα φυσικά κύτταρα-δολοφόνους (Natural Killer ή NK cells), τα οποία αποτελούν μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος και έχουν την ικανότητα να εντοπίζουν και να καταστρέφουν μη φυσιολογικά κύτταρα, όπως τα καρκινικά.

Οι επιστήμονες λαμβάνουν κύτταρα NK από υγιείς δότες, τα τροποποιούν γενετικά ώστε να αναγνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα καρκινικά κύτταρα και στη συνέχεια τα χορηγούν στον ασθενή μέσω ενδοφλέβιας έγχυσης. Πρόκειται για μια προσέγγιση που χρησιμοποιεί «ζωντανά» κύτταρα αντί για συμβατικά φάρμακα ή αντισώματα, με στόχο μια πιο στοχευμένη επίθεση στον όγκο.

Μια ασθενής που συνεχίζει να δίνει μάχη
Η Τρέισι Τόμλινσον διαγνώστηκε με καρκίνο των ωοθηκών το 2020. Από τότε έχει υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση και πολλαπλούς κύκλους χημειοθεραπείας, ξεπερνώντας αρκετές φορές τις αρχικές προβλέψεις των γιατρών.

Η ίδια παραδέχεται ότι η απόφαση να γίνει η πρώτη ασθενής παγκοσμίως που θα δοκίμαζε τη θεραπεία δεν ήταν εύκολη.

«Αναρωτιέσαι αν παίρνεις τη σωστή απόφαση, γιατί είναι λίγο τρομακτικό να είσαι ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο που λαμβάνει αυτή τη θεραπεία», δήλωσε.

Μέχρι σήμερα έχει λάβει τρεις εγχύσεις της θεραπείας και ενδέχεται να υποβληθεί σε ακόμη μία, ανάλογα με τα αποτελέσματα των επόμενων εξετάσεων.

Όπως σημειώνει, ακόμη κι αν η θεραπεία δεν αλλάξει τη δική της πορεία, ελπίζει ότι θα βοηθήσει άλλους ασθενείς στο μέλλον. «Δεν θέλω όσα πέρασα να έχουν γίνει χωρίς λόγο. Θέλω να πιστεύω ότι συνέβαλα σε κάτι σημαντικό», ανέφερε.

Οι ειδικοί κάνουν λόγο για σημαντικό ορόσημο

Η καθηγήτρια Φιόνα Θίστλεθγουεϊτ, ογκολόγος στο Christie, υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια πρώιμη κλινική μελέτη, η οποία επικεντρώνεται κυρίως στην ασφάλεια της θεραπείας. Ωστόσο, χαρακτήρισε τη δοκιμή ως ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών επιλογών σε ασθενείς με προχωρημένους συμπαγείς όγκους.

Από την πλευρά του, ο δρ Τζον Λιμ, ειδικός στην κυτταρική ανοσοθεραπεία, εξήγησε ότι η θεραπεία αποτελεί παγκόσμια πρωτιά, καθώς χρησιμοποιεί γενετικά τροποποιημένα ανοσοκύτταρα δότη που έχουν εκπαιδευτεί να «αναγνωρίζουν» τον καρκίνο του ασθενούς. Όπως ανέφερε, η συγκεκριμένη προσέγγιση ανοίγει νέους δρόμους στην κυτταρική θεραπεία και αναδεικνύει τις δυνατότητες της βρετανικής επιστημονικής κοινότητας.

Ελπίδα για ασθενείς με περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές
Ο διευθύνων σύμβουλος της νορβηγικής εταιρείας Zelluna, που ανέπτυξε τη θεραπεία ZI-MA4-1, χαρακτήρισε τη χορήγηση της πρώτης δόσης ως «ιστορική στιγμή», καθώς σηματοδοτεί τη μετάβαση πολυετούς εργαστηριακής έρευνας στην κλινική πράξη.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, μόλις περίπου το 15% των γυναικών με καρκίνο των ωοθηκών επιβιώνουν πέντε ή περισσότερα χρόνια μετά τη διάγνωση, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ανάπτυξης νέων και πιο αποτελεσματικών θεραπειών.

Η δρ Νταϊάνα Ερνάντες, διευθύντρια Ανοσοθεραπειών στον οργανισμό Anthony Nolan, επισήμανε ότι τα κύτταρα NK διαθέτουν μεγάλες προοπτικές ως έτοιμες προς χρήση θεραπείες και ότι η συγκεκριμένη κλινική δοκιμή αποτελεί ακόμη ένα σημαντικό βήμα προς την ευρύτερη εφαρμογή των γενετικά τροποποιημένων κυτταρικών θεραπειών στην αντιμετώπιση του καρκίνου.