Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2026, η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ) δημοσιεύει ανακοίνωση που εστιάζει στο διαχρονικό πρόβλημα του στίγματος, στις συνέπειες που έχει για τα άτομα με ψυχικές διαταραχές και στην ανάγκη να ενσωματωθούν οι «βιωμένες εμπειρίες» στη χάραξη πολιτικών ψυχικής υγείας. Το φετινό θέμα, «Ακούγοντας τις Βιωμένες Εμπειρίες: Πραγματικές Φωνές, Πραγματική Αλλαγή», αναδεικνύει την ανάγκη μετάβασης από την απλή ακρόαση στην ουσιαστική συμμετοχή.

Με δεδομένο το στίγμα παραμένει ισχυρό στην ελληνική κοινωνία, η ΕΨΕ επισημαίνει ότι οι προκαταλήψεις γύρω από την ψυχική νόσο εξακολουθούν να οδηγούν σε αποκλεισμό και περιθωριοποίηση. Στερεότυπα που συνδέουν τις σοβαρές ψυχικές διαταραχές με την επικινδυνότητα, αντιλήψεις περί «ανίατων» παθήσεων και άρνηση αποδοχής του σύγχρονου κοινοτικού μοντέλου φροντίδας εξακολουθούν να κυριαρχούν. Παράλληλα, η παραβίαση του ιατρικού απορρήτου και των προσωπικών δεδομένων ατόμων με ψυχικές δυσκολίες ενισχύει την κοινωνική καχυποψία και την αίσθηση ανασφάλειας.

Self-stigma: όταν το στίγμα γίνεται εσωτερικό βάρος

Σύμφωνα με την ΕΨΕ, το κοινωνικό στίγμα συχνά μετατρέπεται σε αυτοστιγματισμό. Τα άτομα με ψυχική διαταραχή υιοθετούν τις αρνητικές αντιλήψεις που στρέφονται εναντίον τους, με αποτέλεσμα χαμηλή αυτοεκτίμηση, αυτοεγκατάλειψη και αποφυγή αναζήτησης βοήθειας ή συμμετοχής σε προγράμματα αποκατάστασης. Αυτός ο φαύλος κύκλος υπονομεύει τη θεραπευτική διαδικασία και περιορίζει τις δυνατότητες κοινωνικής επανένταξης.

Το φετινό μήνυμα: οι βιωμένες εμπειρίες στο κέντρο των αποφάσεων

Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 2026 καλεί σε μια ουσιαστική αλλαγή: τα άτομα με βιωμένη εμπειρία ψυχικής νόσου δεν πρέπει απλώς να μοιράζονται τις ιστορίες τους, αλλά να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων. Η ΕΨΕ τονίζει ότι η χάραξη πολιτικών και η δημιουργία υποστηρικτικών δομών πρέπει να ενσωματώνουν τη γνώση όσων έχουν ζήσει την εμπειρία της ψυχικής διαταραχής. Η αυτοσυνηγορία και η λογοδοσία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αποτελούν βασικούς πυλώνες ενός συστήματος χωρίς αποκλεισμούς.

Ομότιμη συμπαράσταση: μια καινοτομία που πρέπει να υιοθετηθεί

Η ανακοίνωση τονίζει τη σημασία της ομότιμης συμπαράστασης, δηλαδή της υποστήριξης που προσφέρουν άτομα που έχουν ανακάμψει σε άλλους που βρίσκονται στη διαδικασία αντιμετώπισης της ίδιας διαταραχής. Η τοποθέτηση πιστοποιημένων ομότιμων υποστηρικτών στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας αποτελεί, σύμφωνα με την ΕΨΕ, μια σημαντική θεραπευτική καινοτομία που μπορεί να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών και να ενδυναμώσει τους λήπτες φροντίδας.