Η ασπιρίνη για χρόνια θεωρούνταν ένα φάρμακο με πιθανές προστατευτικές ιδιότητες ακόμη και έναντι στον καρκίνο, κυρίως σε άτομα μέσης ηλικίας. Μια νέα, εκτεταμένη ανάλυση της μελέτης ASPREE έρχεται να ανατρέψει αυτή την εικόνα για τους ηλικιωμένους, δείχνοντας ότι η καθημερινή λήψη χαμηλής δόσης δεν μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και ενδέχεται να συνδέεται με αυξημένη θνησιμότητα.

Η μελέτη ASPREE άρχισε το 2010 και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες και πιο αξιόπιστες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί για την επίδραση της ασπιρίνης σε υγιείς ηλικιωμένους. Τα ευρήματα της μελέτης σχολιάζουν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος).

Συγκεκριμένα, συμμετείχαν περισσότεροι από 19.000 άνθρωποι από την Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, ηλικίας 70 ετών και άνω, ή 65 ετών και άνω για ορισμένες μειονοτικές ομάδες στις ΗΠΑ. Κανείς από τους συμμετέχοντες δεν είχε ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, άνοιας ή σοβαρής αναπηρίας, γεγονός που επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν καθαρά την επίδραση της ασπιρίνης σε έναν υγιή πληθυσμό.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες, με τη μία να λαμβάνει καθημερινά χαμηλή δόση ασπιρίνης και την άλλη εικονικό φάρμακο. Η ενεργή φάση της μελέτης διήρκεσε περίπου 4,7 χρόνια, ενώ η παρακολούθηση συνεχίστηκε για αρκετά ακόμη χρόνια μέσω της επέκτασης ASPREE-XT, προσφέροντας δεδομένα έως και δεκαετίας.

Τα ευρήματα για την εμφάνιση καρκίνου

Στη διάρκεια της παρακολούθησης καταγράφηκαν περισσότερα από 3.400 νέα περιστατικά καρκίνου και πάνω από 1.100 θάνατοι που σχετίζονταν με καρκίνο. Το βασικό συμπέρασμα της νέας ανάλυσης είναι σαφές: η καθημερινή λήψη χαμηλής δόσης ασπιρίνης δεν μείωσε τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στους ηλικιωμένους. Δεν παρατηρήθηκε προστατευτική δράση ούτε συνολικά ούτε για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του παχέος εντέρου, για τον οποίο παλαιότερες μελέτες είχαν δείξει πιθανό όφελος σε νεότερους πληθυσμούς.

Η συσχέτιση με αυξημένη θνησιμότητα από καρκίνο

Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα της αρχικής φάσης της ASPREE ήταν η αύξηση της θνησιμότητας από καρκίνο στην ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη. Η νέα ανάλυση επιβεβαιώνει ότι συνολικά, κατά τη διάρκεια της μακροχρόνιας παρακολούθησης, η ασπιρίνη συσχετίστηκε με ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο. Ωστόσο, όταν εξετάστηκε η περίοδος μετά τη διακοπή της τυχαιοποιημένης αγωγής, δεν βρέθηκε ένδειξη ότι η προηγούμενη χρήση ασπιρίνης συνέχιζε να αυξάνει τον κίνδυνο. Αυτό δείχνει ότι δεν υπάρχει μακροχρόνιο αρνητικό αποτέλεσμα μετά τη διακοπή της.

Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα για τους ηλικιωμένους

Τα δεδομένα της ASPREE καταλήγουν σε ένα σαφές μήνυμα: η έναρξη μακροχρόνιας λήψης ασπιρίνης σε υγιείς ηλικιωμένους δεν συνιστάται ως στρατηγική πρόληψης του καρκίνου. Τα πιθανά οφέλη που έχουν παρατηρηθεί σε νεότερες ηλικίες δεν φαίνεται να ισχύουν μετά τα 70, ενώ υπάρχει και η πιθανότητα αυξημένων κινδύνων.

Η ασπιρίνη εξακολουθεί να έχει σημαντικό ρόλο σε συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις, όπως η δευτερογενής πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων, αλλά η χρήση της πρέπει να γίνεται αποκλειστικά με ιατρική καθοδήγηση. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι ιατρικές συστάσεις πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα που αφορούν συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες και όχι σε γενικευμένες παραδοχές.

Η πρόληψη του καρκίνου στους ηλικιωμένους

Για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, η πρόληψη του καρκίνου παραμένει στενά συνδεδεμένη με υγιεινό τρόπο ζωής, τακτικό προληπτικό έλεγχο και εξατομικευμένη ιατρική φροντίδα. Η ασπιρίνη, παρά τη μακρά ιστορία της ως «θαυματουργό» φάρμακο, δεν αποτελεί λύση πρόληψης για τον καρκίνο στους ηλικιωμένους, όπως επιβεβαιώνει η μεγαλύτερη μελέτη του είδους της.