Ο καρκίνος των ωοθηκών παραμένει μία από τις πιο απαιτητικές γυναικολογικές κακοήθειες, καθώς συχνά εντοπίζεται σε προχωρημένα στάδια, περιορίζοντας τις θεραπευτικές επιλογές. Η ανάγκη για αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης είναι σήμερα πιο επιτακτική από ποτέ, γεγονός που οδηγεί την ευρωπαϊκή ερευνητική κοινότητα σε νέες, καινοτόμες προσεγγίσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί μέσω του Horizon Europe το πρόγραμμα DISARM – Disarming the Silent Threat of Ovarian Cancer, μια διεθνή συνεργασία 28 εταίρων από 12 χώρες. Με συνολικό προϋπολογισμό 13,2 εκατομμυρίων ευρώ και συντονισμό από το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Συστημάτων Επικοινωνιών και Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, το DISARM στοχεύει να καλύψει κρίσιμα κενά στη διαχείριση του καρκίνου των ωοθηκών. Η έμφαση δίνεται στην εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και στην ανάπτυξη νέων μεθόδων πρώιμης ανίχνευσης, αξιοποιώντας σύγχρονες μοριακές και ψηφιακές τεχνολογίες.

Δύο νέες πολυκεντρικές κλινικές μελέτες

Στο πλαίσιο του προγράμματος αρχίζουν δύο ευρωπαϊκές κλινικές μελέτες σε πέντε χώρες, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, με ενεργή συμμετοχή της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα. Οι μελέτες απευθύνονται τόσο σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου, όπως όσες έχουν οικογενειακό ιστορικό ή γνωστές κληρονομούμενες μεταλλάξεις, όσο και σε γυναίκες του γενικού πληθυσμού, με στόχο τη βελτίωση της πρόληψης και της πρώιμης διάγνωσης.

Κλινική Μελέτη Α: Πολυπαραγοντική εκτίμηση κινδύνου

Η πρώτη μελέτη είναι τυχαιοποιημένη, χαμηλής παρεμβατικότητας, και εξετάζει την εφαρμογή πολυπαραγοντικών εργαλείων εκτίμησης κινδύνου σε γυναίκες με αυξημένο οικογενειακό ή γενετικό υπόβαθρο. Στόχος είναι να διερευνηθεί κατά πόσο ο συνδυασμός γενετικών, κλινικών και δημογραφικών δεδομένων μπορεί να προσφέρει πιο ακριβή πρόβλεψη του ατομικού κινδύνου και να ενσωματωθεί στην καθημερινή κλινική πρακτική.

Κλινική Μελέτη Β: Καινοτόμες τεχνολογίες πρώιμης ανίχνευσης

Η δεύτερη μελέτη είναι μη παρεμβατική και αξιολογεί νέες τεχνολογίες πρώιμης διάγνωσης μέσω εξετάσεων αίματος. Συμμετέχουν γυναίκες με καρκίνο των ωοθηκών, γυναίκες με καλοήθεις παθήσεις και υγιείς εθελόντριες. Οι τεχνολογίες βασίζονται στην ανίχνευση μοριακών και μεταβολικών δεικτών στο αίμα, με στόχο την ανάπτυξη πιο ευαίσθητων και ειδικών μεθόδων έγκαιρης ανίχνευσης.

Ο ρόλος της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ

Η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση των μελετών, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του καθηγητή Θάνου Δημόπουλου και του επίκουρου καθηγητή Μιχάλη Λιόντου. Στην Ελλάδα, το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με τη Μονάδα Γυναικολογικής Ογκολογίας της Α΄ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα και το Εργαστήριο Μοριακής Γενετικής του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος.

Μια νέα εποχή στην πρόληψη

Το DISARM αποτελεί μια σημαντική ευρωπαϊκή πρωτοβουλία που ενώνει κλινικούς ιατρούς, ερευνητές και τεχνολογικούς φορείς με κοινό στόχο τη μετάβαση σε πιο εξατομικευμένες και αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης. Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών και διεθνούς συνεργασίας, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της έγκαιρης διάγνωσης και της πρόγνωσης των γυναικών που διατρέχουν κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών.