Φιλόδοξα είναι τα σχέδια για το 2026 στο Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ). Όπως αποκαλύπτει στο PhB η Διευθύνουσα Σύμβουλός του, κ. Ελευθερία Τοκατλίδη, σχεδιάζεται νέο portal, που θα παρέχει άμεση ενημέρωση και διαφάνεια προς πολίτες, προμηθευτές και επαγγελματίες στον τομέα της υγείας.  

Με απλά λόγια, οι θεράποντες γιατροί και οι ασθενείς θα μπορούν να παρακολουθούν ηλεκτρονικά την εξέλιξη της προμήθειας των καινοτόμων φαρμάκων που έχουν ανάγκη! Ήδη, μάλιστα, το ΙΦΕΤ έχει πετύχει να μειώσει τον χρόνο παράδοσης των φαρμάκων από 2-3 μήνες, πριν από 2 μόλις χρόνια, σε 7-10 ημέρες σήμερα…  

Συνολικά, το 2025, το ΙΦΕΤ κάλυψε τις ανάγκες σε φάρμακα 700.000 ασθενών! Μάλιστα, μειώθηκε το μέσο κόστος αγοράς κατά 20% και συνολικά εξοικονομήθηκαν περίπου 48 εκατ. ευρώ.  

Η κ. Τοκατλίδη μάς εξηγεί ότι δημιουργήθηκε πιστοποιημένο μητρώο προμηθευτών, και υιοθετήθηκαν ψηφιακά εργαλεία που καταγράφουν τιμές και διαθεσιμότητα σε πραγματικό χρόνο.  

Παράλληλα, μειώθηκαν δραστικά οι ελλείψεις φαρμάκων, χάρη σε ένα σύστημα πρόβλεψης που επιτρέπει στους υπεύθυνους του ΙΦΕΤ να γνωρίζουν εκ των προτέρων τις ανάγκες της αγοράς και να αποτρέπουν τις ελλείψεις πριν αυτές δημιουργηθούν. Στόχος για το 2026 είναι ο μηδενισμός των ελλείψεων σε κρίσιμες θεραπείες.  

Όσον αφορά την κριτική που ασκείται στο ΙΦΕΤ, ότι εξελίσσεται σε μια μεγάλη φαρμακευτική χωρίς rebates και clawback, η κ. Τοκατλίδη απαντά ότι το ΙΦΕΤ δεν ανταγωνίζεται την αγορά. Αντιθέτως, έρχεται να καλύψει τα κενά της αγοράς: φέρνει φάρμακα που δεν υπάρχουν, που είναι σε έλλειψη, που δεν διατίθενται στη χώρα ή δεν έχουν ακόμη τιμολογηθεί.  

 

Ποια είναι τα πιο σημαντικά πεπραγμένα του ΙΦΕΤ για το 2025; 

 

Το 2025 ήταν η χρονιά που επιβεβαίωσε στην πράξη τη στρατηγική στροφή που ξεκινήσαμε το 2023: το ΙΦΕΤ να λειτουργεί με ταχύτητα, διαφάνεια και, πάνω από όλα, με επίκεντρο τον ασθενή. Και είμαι περήφανη γιατί έγινε πολύ μεγάλη πρόοδος τα τελευταία δύο χρόνια στο ΙΦΕΤ.  

Δουλέψαμε μεθοδικά προς αυτήν την κατεύθυνση και, το 2025, καλύψαμε την ανάγκη 700.000 ανθρώπων με καινοτόμες θεραπείες που δεν ήταν διαθέσιμες στη χώρα. Μάλιστα, μειώσαμε τον χρόνο παράδοσης από τους δύο και τρεις μήνες του 2023 σε μόλις 7–10 ημέρες.  

Πετύχαμε, επίσης, εισαγωγή δεκάδων νέων και ορφανών φαρμάκων, δηλαδή φαρμάκων για σπάνιες παθήσεις, και μειώσαμε δραστικά τις ελλείψεις φαρμάκων από 112 το 2023 σε μόλις οκτώ το 2024. Παράλληλα, καταφέραμε να αναβαθμίσουμε ψηφιακά τις διαδικασίες και υπηρεσίες και όλα αυτά ενώ ταυτόχρονα καταφέραμε να εξοικονομήσουμε 48 εκατ. ευρώ, αφού εξορθολογίσαμε τις διαδικασίες έρευνας αγοράς. Μειώσαμε τον μέσο όρο αγοράς του συνόλου των φαρμάκων πάνω από 20%.  

Με λίγα λόγια, το 2025 εξελίχθηκε σε μια χρονιά–ορόσημο για το ΙΦΕΤ. Γιατί αποδείξαμε ότι ένας δημόσιος οργανισμός μπορεί να λειτουργεί με επαγγελματισμό, τεχνογνωσία και συνέπεια –και αυτό δεν είναι καθόλου αυτονόητο. Τα εύσημα ανήκουν βέβαια και στους εργαζόμενους του ΙΦΕΤ, που τους ευχαριστώ θερμά. Τέλος, τίποτε απ’ όλα αυτά δεν θα είχε επιτευχθεί αν δεν υπήρχε η συνεργασία και στήριξη της ηγεσίας του ΕΟΦ και του υπουργείου Υγείας, με επικεφαλής τον Άδωνι Γεωργιάδη. 

 

Ποιες είναι οι πιο σημαντικές κατηγορίες φαρμάκων στις οποίες εμπλέκεται το ΙΦΕΤ; Πώς εξελίχθηκε, το 2025, η πορεία τους; 

 

Το ΙΦΕΤ καλύπτει τρεις βασικές κατηγορίες: ειδικές νοσοκομειακές παραγγελίες, φάρμακα μόνιμης και έκτακτης κάλυψης και «ατομικές παραγγελίες», οι οποίες, στο μεγαλύτερο ποσοστό τους, είναι ορφανά φάρμακα. Το 2025, είχαμε σημαντική αύξηση στη ζήτηση για ορφανά και υψηλής καινοτομίας φάρμακα –κάτι που αντικατοπτρίζει τις ανάγκες του συστήματος υγείας και τη βελτίωση στην πρόσβαση των ασθενών σε νέα, καινοτόμα σκευάσματα. Συνολικά, διακινήσαμε 850 σκευάσματα και εισήχθησαν στη χώρα πάνω από 80 νέες θεραπείες. Παράλληλα, βελτιώσαμε θεαματικά την έλλειψη των φαρμάκων μόνιμης έκτακτης κάλυψης: από 112 σκευάσματα με οριακό απόθεμα το 2023 μειώθηκαν σε 8 το 2025. 

 

Πώς τα καταφέρατε; 

 

Υιοθετήσαμε μια εντελώς διαφορετική και καινοτόμα προσέγγιση: το forecasting, ένα σύστημα πρόβλεψης που επιτρέπει να γνωρίζουμε εκ των προτέρων τις ανάγκες της αγοράς και να αποτρέπουμε τις ελλείψεις πριν αυτές δημιουργηθούν. Δημιουργήσαμε, με μεθοδικότητα και προσεκτικό σχεδιασμό, στρατηγικά αποθέματα για συγκεκριμένα σκευάσματα, ώστε να καλύψουμε τις αυξημένες ανάγκες των Ελλήνων ασθενών. 

 

Παρά τις προσπάθειες, παρατηρούνται ακόμη ελλείψεις στην αγορά…  

 

Οι ελλείψεις είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εξολοκλήρου και αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. Αυτό που μπορούμε να ελέγξουμε –και εκεί έχουμε κάνει ουσιαστικά βήματα– είναι να μη μετατρέπεται αυτή η διεθνής πίεση σε πρόβλημα για τον ασθενή. Γιατί ο ασθενής δεν μπορεί να περιμένει. Δεν υπάρχει η πολυτέλεια του χρόνου όταν μιλάμε για την υγεία. Γι’ αυτό και στόχος μας για το 2026 είναι ο μηδενισμός των ελλείψεων σε κρίσιμες θεραπείες. 

 

Αρκετοί παράγοντες της αγοράς ασκούν κριτική ότι αυξάνεται ο κύκλος εργασιών του ΙΦΕΤ και ότι λειτουργεί σαν «μεγάλη φαρμακευτική» χωρίς εκπτώσεις ή clawback. Τι απαντάτε; 

 

Η αποστολή του ΙΦΕΤ δεν είναι εμπορική. Δεν ανταγωνίζεται την αγορά. Αντιθέτως, έρχεται να καλύψει τα κενά της αγοράς: φέρνει φάρμακα που δεν υπάρχουν, που είναι σε έλλειψη, που δεν διατίθενται στη χώρα ή δεν έχουν ακόμη τιμολογηθεί. Εκτελούμε εντολές του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων για να εισάγουμε φάρμακα το ταχύτερο δυνατόν και στη συμφερότερη τιμή. Ο «κύκλος εργασιών» μας αυξάνεται γιατί αυξάνονται οι ανάγκες των ασθενών και το κράτος οφείλει να ανταποκριθεί. Το ΙΦΕΤ λειτουργεί με πλήρη διαφάνεια και με κανόνες δημόσιου λογιστικού. Είναι ένας πυλώνας φαρμακευτικής ασφάλειας για το σύστημα υγείας. Όσο υπάρχουν ανάγκες που η αγορά δεν μπορεί να καλύψει, το ΙΦΕΤ θα συνεχίσει να παρεμβαίνει υπέρ των ασθενών. 

 

Έχετε δηλώσει ότι, ως διοίκηση, καταβάλλετε προσπάθειες ελέγχου του κόστους προμήθειας. Τι ακριβώς έχετε κάνει και ποια είναι τα αποτελέσματα; 

 

Ακολουθήσαμε μια φιλοσοφία: περισσότερα με λιγότερα –χωρίς καμία έκπτωση στην ποιότητα. Αυτό σημαίνει: συστηματική και δυναμική έρευνα αγοράς, εξασφάλιση συγκριτικών προσφορών, διεύρυνση του δικτύου προμηθευτών –μάλιστα δημιουργήσαμε πιστοποιημένο μητρώο, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερους από 210 προμηθευτές, και υιοθετήσαμε ψηφιακά εργαλεία που καταγράφουν τιμές και διαθεσιμότητα σε πραγματικό χρόνο.  

Για παράδειγμα, τον Ιούνιο του 2025, εφαρμόσαμε με επιτυχία το λεγόμενο Δυναμικό Σύστημα Αγορών: μια ηλεκτρονική πλατφόρμα που επιτρέπει στον ΙΦΕΤ να προμηθεύεται φάρμακα με πλήρη διαφάνεια, αξιοπιστία και ταχύτητα.  

Το αποτέλεσμα ήταν θεαματικό από το πρώτο διάστημα εφαρμογής: 20,3% μείωση στη μέση τιμή αγοράς, μείωση της μέσης τιμής πώλησης, με ταυτόχρονη εξοικονόμηση πολλών εκατομμυρίων ευρώ για το ελληνικό σύστημα υγείας. Και κάτι που θεωρώ κρίσιμο να τονίσω: αυτή η εξοικονόμηση έγινε υπέρ του ασθενούς. 

 

ΕΡ_Τι περιλαμβάνει η ψηφιοποίηση του ΙΦΕΤ και τι έχει γίνει μέχρι σήμερα; 

 

ΑΠ_Η ψηφιοποίηση είναι κεντρική μας προτεραιότητα. Από το 2023 μέχρι σήμερα: Ολοκληρώσαμε τη διασύνδεση με τον ΕΟΦ για τις έκτακτες εντολές φαρμάκων, εφαρμόσαμε εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Επιχειρηματικής Ευφυΐας στις προμήθειες. Πετύχαμε να παρακολουθούμε αποθέματα και τιμές σε πραγματικό χρόνο, ξεκινήσαμε τη λειτουργία του Δυναμικού Συστήματος Αγορών, η οποία επιτρέπει πραγματικό ανταγωνισμό και πλήρη διαφάνεια, και, όπως ανέφερα και προηγουμένως, δημιουργήσαμε το πιστοποιημένο Μητρώο Προμηθευτών, το οποίο δεν υπήρχε ποτέ μέχρι σήμερα. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μάς έδωσε ταχύτητα, έλεγχο και κυρίως τη δυνατότητα να λαμβάνουμε αποφάσεις βασισμένες σε δεδομένα, τα οποία πλέον έχουμε στη διάθεσή μας εύκολα και ανά πάσα στιγμή. Για έναν δημόσιο οργανισμό, όπως καταλαβαίνετε, αυτό αποτελεί ουσιαστική μεταρρύθμιση.  

 

Ποιες είναι οι πιο σημαντικές προτεραιότητές σας για το 2026; 

 

Τη νέα χρονιά, θα βασιστούμε σε μια σταθερή βάση αποτελεσμάτων και θα συνεχίσουμε με ξεκάθαρη στοχοθεσία. Προτεραιότητά μας είναι ο μηδενισμός των ελλείψεων στα φάρμακα μόνιμης και έκτακτης κάλυψης, η ενίσχυση της Μονάδας παραγωγής μας στην Παλλήνη, ο εκσυγχρονισμός της Μονάδας ακτινοβόλησης της Μαγούλας, η διεύρυνση των συνεργασιών μας με ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα και η σταδιακή μείωση του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος μέσα από την αναβάθμιση των κτηριακών μας υποδομών.  

Παράλληλα, προχωράμε στη δημιουργία νέου portal του ΙΦΕΤ, το οποίο θα προσφέρει άμεση πληροφόρηση και πλήρη διαφάνεια σε πολίτες, προμηθευτές και επαγγελματίες υγείας. Θα μπορεί πλέον ο θεράπων ιατρός και ο ασθενής να παρακολουθούν ηλεκτρονικά και σε πραγματικό χρόνο την πορεία του φαρμάκου με διαλειτουργική επικοινωνία όλων των καναλιών υγείας (ΕΟΠΠΥ-ΕΟΦ-ΙΦΕΤ).  

Ο στόχος μας είναι σαφής: Το ΙΦΕΤ να παραμείνει ο σταθερός εγγυητής πρόσβασης στα φάρμακα υψηλής αξίας για κάθε ασθενή στη χώρα. Το στοίχημα για εμάς είναι να αποδεικνύουμε καθημερινά ότι το Δημόσιο μπορεί να λειτουργεί γρήγορα, αποτελεσματικά και αξιόπιστα, χωρίς να χάνει τον κοινωνικό του ρόλο. Το 2025, κάναμε σημαντικό βήμα σε αυτήν την κατεύθυνση. Το 2026, θέλουμε να το εδραιώσουμε.