Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως για τον διαβήτη και την παχυσαρκία φαίνεται πως έχουν δράση που ξεπερνά τον μεταβολισμό. Νέα διεθνής μελέτη υποδεικνύει ότι οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP‑1 ενδέχεται να σχετίζονται με καλύτερη επιβίωση και βραδύτερη εξέλιξη της μονοκλωνικής γαμμαπάθειας αδιευκρίνιστης σημασίας (MGUS), μιας προκαρκινικής αιματολογικής κατάστασης.

Αναλυτιά, η MGUS αποτελεί μια σιωπηλή διαταραχή του αίματος που εμφανίζεται κυρίως σε άτομα άνω των 50 ετών και χαρακτηρίζεται από την παρουσία ανώμαλης πρωτεΐνης χωρίς συμπτώματα. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις παραμένει σταθερή, ένα μικρό ποσοστό εξελίσσεται σε πολλαπλούν μυέλωμα. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καθιερωμένη θεραπεία πρόληψης, με τους ασθενείς να παρακολουθούνται τακτικά.

Παράλληλα, μεταβολικοί παράγοντες όπως  είναι ο διαβήτης, η παχυσαρκία και το αυξημένο βάρος έχουν συνδεθεί τόσο με την εμφάνιση της MGUS όσο και με την πιθανότητα εξέλιξής της. Αυτή η σχέση οδήγησε τους ερευνητές στο ερώτημα αν φάρμακα που βελτιώνουν τον μεταβολισμό θα μπορούσαν να επηρεάσουν και την πορεία της νόσου.

Τα ευρήματα της νέας διεθνούς μελέτης

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο European Journal of Clinical Investigation, βασίστηκε σε δεδομένα της διεθνούς βάσης TriNetX και περιέλαβε δεκάδες χιλιάδες ασθενείς με MGUS και ταυτόχρονα διαβήτη ή παχυσαρκία. Οι ερευνητές συνέκριναν άτομα που λάμβαναν αγωνιστές του υποδοχέα GLP‑1, όπως η σεμαγλουτίδη και η λιραγλουτίδη, με παρόμοιους ασθενείς που λάμβαναν άλλες θεραπείες.

Σύμφωνα με την ανάλυση, όσοι λάμβαναν GLP‑1 αγωνιστές εμφάνισαν σημαντικά καλύτερη πορεία στον χρόνο. Η συνολική επιβίωση ήταν υψηλότερη, ενώ ο κίνδυνος εξέλιξης της MGUS σε πολλαπλούν μυέλωμα ήταν μειωμένος. Οι ασθενείς που λάμβαναν τα συγκεκριμένα φάρμακα έζησαν περισσότερα χρόνια χωρίς συμπτώματα ή επιδείνωση της νόσου, με την πιθανότητα παραμονής χωρίς εξέλιξη να είναι σχεδόν διπλάσια στο τέλος της περιόδου παρακολούθησης.

Πιθανοί μηχανισμοί και περιορισμοί

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα οφέλη πιθανότατα δεν περιορίζονται στη ρύθμιση του σακχάρου ή στη μείωση του βάρους. Οι GLP‑1 αγωνιστές φαίνεται να διαθέτουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, ενώ εργαστηριακά δεδομένα υποδεικνύουν ότι μπορεί να επηρεάζουν μηχανισμούς που σχετίζονται με τον πολλαπλασιασμό καρκινικών κυττάρων. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, η οποία δεν μπορεί να αποδείξει αιτιώδη σχέση.

Η μελέτη εξέτασε και καρδιαγγειακά επεισόδια, όπως τα έμφραγμα και η καρδιακή ανεπάρκεια. Αν και συνολικά ήταν λιγότερα στους ασθενείς που λάμβαναν GLP‑1 αγωνιστές, οι διαφορές στον χρόνο εμφάνισης δεν ήταν πάντα στατιστικά ισχυρές, γεγονός που υποδηλώνει ότι το όφελος στην επιβίωση ίσως συνδέεται άμεσα με την πορεία της αιματολογικής νόσου.

Προοπτικές για το μέλλον

Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν από τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες, θα μπορούσε να ανοίξει ο δρόμος για μια νέα προσέγγιση στη διαχείριση της MGUS. Για πρώτη φορά, μια θεραπευτική στρατηγική που στοχεύει τον μεταβολισμό ενδέχεται να επηρεάζει και την εξέλιξη μιας προκαρκινικής αιματολογικής κατάστασης. Ωστόσο, οι ειδικοί  επισημαίνουν  ότι οι τρέχουσες συστάσεις δεν αλλάζουν και ότι τα φάρμακα αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται με στόχο την πρόληψη του καρκίνου. Η μελέτη υπενθυμίζει ότι ορισμένα φάρμακα μπορεί να έχουν δυνατότητες πέρα από τον αρχικό τους σκοπό, ανοίγοντας νέους δρόμους για την έρευνα και την κλινική πρακτική.