Η παχυσαρκία αναδεικνύεται πλέον ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του ενδομητρίου, σύμφωνα με πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν σε επιστημονική ημερίδα. Η συζήτηση επικεντρώθηκε τόσο στη ραγδαία αύξηση της παχυσαρκίας παγκοσμίως όσο και στον ρόλο των σύγχρονων παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων των αγωνιστών GLP-1.

Η παχυσαρκία δεν αποτελεί πλέον ατομικό ζήτημα υγείας, αλλά μια παγκόσμια πανδημία, όπως επισημαίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Ορίζεται ως δείκτης μάζας σώματος ίσος ή μεγαλύτερος των 30, ενώ το υπερβάλλον βάρος αρχίζει από BMI 25. Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν σήμερα με παχυσαρκία, και οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2030 σχεδόν ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός θα έχει αυξημένο BMI, εάν δεν υπάρξουν δραστικές παρεμβάσεις. Τα στοιχρία παρουσιάζουν  περιληπτικά οι Ιατροί της Α’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής και της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Μαρία Μαρούλη, Δημήτρης Χαϊδόπουλος (Καθηγητής Γυναικολογικής Ογκολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ).

Στην Ελλάδα

Η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική. Τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων παραμένουν από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, επηρεάζοντας τόσο ενήλικες όσο και παιδιά. Η παχυσαρκία συνδέεται παραδοσιακά με χρόνιες παθήσεις όπως  είναι ο διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ωστόσο, τα νεότερα δεδομένα υπογραμμίζουν μια ακόμη πιο σοβαρή διάσταση: τη στενή σχέση της με την εμφάνιση καρκίνου.

Η ισχυρή σύνδεση παχυσαρκίας και καρκίνου ενδομητρίου

Η παχυσαρκία σχετίζεται με τουλάχιστον 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου, με τον καρκίνο του ενδομητρίου να παρουσιάζει τη στενότερη συσχέτιση. Ο συγκεκριμένος καρκίνος, που αναπτύσσεται στο εσωτερικό στρώμα της μήτρας, αποτελεί τον συχνότερο γυναικολογικό καρκίνο στις ανεπτυγμένες χώρες και τον έκτο συχνότερο παγκοσμίως. Πάνω από 417.000 νέα περιστατικά καταγράφονται κάθε χρόνο, με την επίπτωση να αυξάνεται σταθερά.

Ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου αυξάνεται αναλογικά με το σωματικό βάρος. Γυναίκες με σοβαρή παχυσαρκία εμφανίζουν έως και τετραπλάσιο κίνδυνο σε σχέση με γυναίκες φυσιολογικού βάρους. Κάθε αύξηση κατά 5 μονάδες BMI συνδέεται με αύξηση του κινδύνου κατά περισσότερο από 50. Επιπλέον, η παχυσαρκία επιβαρύνει την πρόγνωση, αυξάνοντας τον κίνδυνο υποτροπής και τη συνολική θνησιμότητα.

Πρόληψη και σύγχρονες παρεμβάσεις στη διαχείριση του κινδύνου

Παρά τη σοβαρότητα των δεδομένων, η παχυσαρκία παραμένει ένας τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου. Η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας και η υιοθέτηση ισορροπημένης διατροφής αποτελούν βασικά εργαλεία πρόληψης. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η μέτρια άσκηση μειώνει τον κίνδυνο κατά 6, ενώ η υψηλής έντασης άσκηση κατά 18.

Σημαντικό ρόλο στη σύγχρονη κλινική πρακτική έχουν πλέον οι αγωνιστές GLP-1, γνωστοί στο κοινό ως ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας. Προσφέρουν ουσιαστική απώλεια βάρους και βελτίωση των καρδιομεταβολικών δεικτών, συμβάλλοντας στη συνολική στρατηγική αντιμετώπισης της παχυσαρκίας. Αν και δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα που να τεκμηριώνουν άμεση αντικαρκινική δράση, η χρήση τους θεωρείται σημαντική για τη μείωση των παραγόντων κινδύνου που σχετίζονται με τον καρκίνο του ενδομητρίου.

Η επιστημονική κοινότητα διερευνά ήδη το κατά πόσο οι αγωνιστές GLP-1 μπορούν να αξιοποιηθούν με ασφάλεια σε γυναίκες με διάγνωση καρκίνου του ενδομητρίου, στο πλαίσιο ολιστικής φροντίδας και βελτίωσης της μεταβολικής υγείας.

Ένα κρίσιμο μήνυμα δημόσιας υγείας

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας αποτελεί θεμέλιο για την πρόληψη και τη βελτίωση της πρόγνωσης του καρκίνου του ενδομητρίου. Η ενσωμάτωση παρεμβάσεων απώλειας βάρους, σε συνδυασμό με τις νέες φαρμακευτικές επιλογές και τη συνεχή έρευνα, διαμορφώνει ένα νέο τοπίο στην υγεία των γυναικών. Η έγκαιρη ενημέρωση και η πρόσβαση σε αποτελεσματικές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση του φορτίου της νόσου τα επόμενα χρόνια.