Περίπου μία στις έξι γεννήσεις ζώντων νεογνών (21 εκατ. ετησίως) επηρεάζεται από διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Για πρώτη φορά, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες για το πρόβλημα, ενώ βρίσκονται υπό ανάπτυξη αντίστοιχες για τον έλεγχο (screening) του διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Οι νέες συστάσεις παρέχουν έναν κρίσιμο οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση αυτής της αυξανόμενης πρόκλησης για την υγεία και την πρόληψη σοβαρών επιπλοκών τόσο για τις γυναίκες όσο και για τα παιδιά τους. Ο διαβήτης κατά την εγκυμοσύνη, εάν δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο απειλητικών για τη ζωή παθήσεων, όπως η προεκλαμψία, η θνησιγένεια και οι τραυματισμοί κατά τον τοκετό.
Έχει επίσης μακροπρόθεσμες συνέπειες, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 και καρδιομεταβολικών νοσημάτων κατά τη διάρκεια της ζωής τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί. Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα και πόρους μπορεί να είναι περιορισμένη, ωστόσο η ανάγκη είναι πιο έντονη.
«Ο ΠΟΥ έχει, εδώ και καιρό, κατευθυντήριες γραμμές για τον διαβήτη και κατευθυντήριες γραμμές για την εγκυμοσύνη, αλλά αυτή είναι η πρώτη φορά που εκδίδουμε ένα συγκεκριμένο πρότυπο φροντίδας για τη διαχείριση του διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης», δήλωσε ο Δρ Tedros Adhanom Ghebreyesus, γενικός διευθυντής του ΠΟΥ. «Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται στην πραγματικότητα της ζωής των γυναικών και στις ανάγκες υγείας τους, και παρέχουν σαφείς, βασισμένες σε στοιχεία, στρατηγικές για την παροχή υψηλής ποιότητας φροντίδας σε κάθε γυναίκα, παντού».
Οι κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνουν 27 βασικές συστάσεις, με έμφαση στις παρακάτω:
- Εξατομικευμένη φροντίδα: Συμβουλές για τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τους στόχους σακχάρου στο αίμα.
- Βέλτιστη παρακολούθηση: Όλες οι γυναίκες με διαβήτη θα πρέπει να ελέγχουν τακτικά τη γλυκόζη του αίματός τους τόσο κατά τη διάρκεια των επισκέψεων στο ιατρείο όσο και στο σπίτι.
- Εξατομικευμένη θεραπεία: Ειδικά φαρμακευτικά σχήματα για διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 και διαβήτη κύησης όταν απαιτείται φαρμακευτική αγωγή.
- Εξειδικευμένη υποστήριξη: Πολυεπιστημονική φροντίδα για γυναίκες με προϋπάρχοντα διαβήτη.
Η δημοσίευση αυτών των κατευθυντήριων γραμμών σηματοδοτεί ένα καθοριστικό βήμα στην ενίσχυση της μητρικής υγείας και στην καταπολέμηση των μη μεταδοτικών ασθενειών (NCDs). Υπογραμμίζουν τη σημασία της ενσωμάτωσης της φροντίδας για τον διαβήτη στις συνήθεις προγεννητικές υπηρεσίες και της διασφάλισης ισότιμης πρόσβασης σε βασικά φάρμακα και τεχνολογίες.
Το πρόβλημα
Ο διαβήτης κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να προϋπάρχει (τύπος 1 ή τύπος 2, που αναφέρεται επίσης ως προ-κύησης διαβήτης), ενώ η υπεργλυκαιμία μπορεί να ανιχνευθεί για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η οποία ταξινομείται είτε ως διαβήτης κατά την εγκυμοσύνη είτε ως σακχαρώδης διαβήτης κύησης (GDM).
Οι γυναίκες με ιστορικό GDM έχουν αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 μετά τον τοκετό. Οι κίνδυνοι αυξάνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, με αθροιστική συχνότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 έως και 70% 28 χρόνια μετά από μια εγκυμοσύνη που περιπλέκεται από GDM.
Η διαχείριση του διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2 κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης απαιτεί εντατική θεραπεία και παρακολούθηση. Επιπλέον, κάθε τύπος διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει επιπτώσεις στο έμβρυο, τη διαδικασία του τοκετού και τα μακροπρόθεσμα καρδιομεταβολικά αποτελέσματα υγείας καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τόσο της εγκύου όσο και του εκτεθειμένου παιδιού.
Οι επιπλοκές του διαβήτη που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη (συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη κύησης) περιλαμβάνουν προεκλαμψία και άλλες υπερτασικές διαταραχές της εγκυμοσύνης για τη γυναίκα, καθώς και θνησιγένεια, μακροσωμία, υπογλυκαιμία, επιληπτικές κρίσεις, τραυματισμό κατά τη γέννηση και συγγενείς ανωμαλίες για το αναπτυσσόμενο μωρό.
Τα παιδιά που γεννιούνται μετά από εγκυμοσύνες που περιπλέκονται από διαβήτη έχουν αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, καρδιαγγειακών παθήσεων, μεταβολικού συνδρόμου, διαβήτη τύπου 2, υπέρτασης και λιπώδους ηπατικής νόσου.
Οι κλινικές συστάσεις για τη διαχείριση του διαβήτη κατά την εγκυμοσύνη είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της υγείας της μητέρας και του νεογνού. Το 2013, ο ΠΟΥ δημοσίευσε διαγνωστικά κριτήρια και ταξινόμηση της υπεργλυκαιμίας που ανιχνεύεται για πρώτη φορά στην εγκυμοσύνη, αλλά δεν παρείχε συστάσεις για τη διαχείριση του διαβήτη.
Οι κατευθυντήριες γραμμές προγεννητικής φροντίδας του ΠΟΥ για το 2016 προσδιόρισαν αυτόν τον τομέα ως ερευνητικό τομέα προτεραιότητας, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Δεδομένου ότι το νοσογόνο φορτίο του διαβήτη είναι παγκόσμιο, με τις περισσότερες περιπτώσεις να βρίσκονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, απαιτούνται κατευθυντήριες γραμμές που να εφαρμόζονται σε αυτά τα περιβάλλοντα.
Οι 27 συστάσεις
| Βασικές πρακτικές στη φροντίδα γυναικών με διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης | ||
| Συμβουλές για τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τη διαχείριση του βάρους | 1 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, παρέχετε εξατομικευμένες συμβουλές σχετικά με τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τη διαχείριση βάρους με βάση τις υπάρχουσες οδηγίες του ΠΟΥ, συμπεριλαμβανομένων:
|
| Προγεννητική εκπαίδευση | 2 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, παρέχετε εκπαίδευση σχετικά με εκπαίδευση για:
|
| Εξειδικευμένη φροντίδα | 3 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, παροχή διεπιστημονικής και εξειδικευμένης φροντίδας από παρόχους υγειονομικής περίθαλψης εκπαιδευμένους στη μητρική φροντίδα και τη φροντίδα του διαβήτη. |
| 4 | Για τις γυναίκες με διαβήτη κύησης, εξετάστε το ενδεχόμενο διεπιστημονικής και εξειδικευμένης φροντίδας που παρέχεται από παρόχους υγειονομικής περίθαλψης εκπαιδευμένους στη μητρική και διαβητική φροντίδα, ανάλογα με την πρόσβαση και τη διαθεσιμότητα. | |
| Παρακολούθηση γλυκόζης | ||
| Τρόπος παρακολούθησης γλυκόζης | 5 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, συνιστάται η αυτοπαρακολούθηση της γλυκόζης αίματος (SMBG) επιπλέον της τακτικής φροντίδας, όπου είναι εφικτό. |
| 6 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, συνιστάται η χρήση συστήματος συνεχούς παρακολούθησης γλυκόζης (CGM), όπου είναι εφικτό. | |
| 7 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, να μη συνιστούμε συστηματικά τη χρήση συστήματος CGM. | |
| Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) | 8 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, μετρήστε την HbA1c κατά το πρώτο τρίμηνο ή αμέσως μόλις ξεκινήσει η προγεννητική φροντίδα. |
| 9 | Για τις γυναίκες με διαβήτη κύησης, μη μετράτε τακτικά την HbA1c. | |
| Γλυκαιμικοί στόχοι | 10 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, εξατομικεύστε τους γλυκαιμικούς στόχους για τη βελτιστοποίηση του γλυκαιμικού ελέγχου και τη βελτίωση των μητρικών και νεογνικών αποτελεσμάτων. |
| Φαρμακευτική αγωγή για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης | ||
| Διαβήτης τύπου 1 | 11 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, συνιστάται η συνέχιση του ίδιου τύπου ινσουλίνης που χρησιμοποιήθηκε πριν από την εγκυμοσύνη, εκτός εάν θεωρείται απαραίτητη η αλλαγή για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. |
| 12 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, συνιστάται η συνέχιση της μεθόδου χορήγησης ινσουλίνης που χρησιμοποιήθηκε πριν από την εγκυμοσύνη, εκτός εάν θεωρείται απαραίτητη μια αλλαγή για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. | |
| Διαβήτης τύπου 2 | 13 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 2 που δεν μπορούν να διατηρήσουν τα βέλτιστα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μόνο με δίαιτα και σωματική δραστηριότητα, συνιστάται η έναρξη μετφορμίνης ή ινσουλίνης για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. |
| 14 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν μονοθεραπεία με ινσουλίνη ή μετφορμίνη και οι οποίες δεν μπορούν να επιτύχουν βέλτιστα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, εξετάστε το ενδεχόμενο έναρξης συνδυασμού μετφορμίνης και ινσουλίνης, για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. | |
| 15 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 2 που λαμβάνουν ήδη φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση της γλυκόζης, συνιστάται η αντικατάσταση φαρμάκων για τα οποία υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης με ινσουλίνη ή/και μετφορμίνη. | |
| 16 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 2 που χρειάζονταν ινσουλίνη για να επιτύχουν βέλτιστα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα πριν από την εγκυμοσύνη, συνιστάται η συνέχιση του ίδιου τύπου ινσουλίνης, εκτός εάν θεωρείται απαραίτητη η αλλαγή για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. | |
| Διαβήτης κύησης (GDM) | 17 | Για γυναίκες με διαβήτη κύησης που δεν μπορούν να επιτύχουν βέλτιστα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μόνο με δίαιτα και σωματική δραστηριότητα, συνιστάται η έναρξη μετφορμίνης ή ινσουλίνης για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. |
| 18 | Για γυναίκες με διαβήτη κύησης που λαμβάνουν μονοθεραπεία με μετφορμίνη ή ινσουλίνη και δεν μπορούν να επιτύχουν βέλτιστα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, εξετάστε το ενδεχόμενο έναρξης συνδυασμού μετφορμίνης και ινσουλίνης για τη βελτιστοποίηση του ελέγχου της γλυκόζης στο αίμα και των αποτελεσμάτων για τη γυναίκα και το μωρό. | |
| Πρόσθετη παρακολούθηση και αξιολογήσεις | ||
| Παρακολούθηση του εμβρύου | 19 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, πραγματοποιήστε ένα τακτικό υπερηχογράφημα πριν από τις 24 εβδομάδες. |
| 20 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, εξετάστε το ενδεχόμενο να πραγματοποιήσετε το τακτικό υπερηχογράφημα όσο το δυνατόν νωρίτερα κατά την εγκυμοσύνη, με ένα υπερηχογράφημα παρακολούθησης για την αξιολόγηση της ανατομίας και της ανάπτυξης του εμβρύου κατά το δεύτερο τρίμηνο. | |
| 21 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης, εξετάστε το ενδεχόμενο επιπρόσθετων υπερηχογραφικών εξετάσεων ανάπτυξης μετά από 24 εβδομάδες, όπως υποδεικνύεται. | |
| 22 | Για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 ή διαβήτη κύησης που απαιτούν φαρμακευτική αγωγή για τη μείωση της γλυκόζης στο αίμα, εξετάστε το ενδεχόμενο πρόσθετης παρακολούθησης της ευημερίας του εμβρύου, όπως υποδεικνύεται. | |
| Έλεγχος αμφιβληστροειδοπάθειας | 23 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, ελέγξτε για αμφιβληστροειδοπάθεια κατά την έναρξη της προγεννητικής φροντίδας και παρέχετε παρακολούθηση με βάση τον κίνδυνο εξέλιξης της αμφιβληστροειδοπάθειας. |
| 24 | Για τις γυναίκες με διαβήτη κύησης, μην κάνετε συστηματικό έλεγχο για αμφιβληστροειδοπάθεια. | |
| Νεφρική αξιολόγηση | 25 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, αξιολογήστε τη νεφρική λειτουργία κατά την έναρξη της προγεννητικής φροντίδας και κανονίστε εξειδικευμένη παρακολούθηση για τις γυναίκες εάν εντοπιστεί νεφρική δυσλειτουργία. |
| 26 | Για γυναίκες με διαβήτη κύησης, μην αξιολογείτε τακτικά τη νεφρική λειτουργία. | |
| 27 | Για τις έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2 με μειωμένη νεφρική λειτουργία, τονίστε τη σημασία της διατήρησης των επιπέδων αρτηριακής πίεσης κάτω από 130/80 mmHg κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και προσφέρετε αντιυπερτασικά φάρμακα που είναι γνωστό ότι είναι ασφαλή κατά την εγκυμοσύνη, όπως υποδεικνύεται.
Συμβουλεύστε τις γυναίκες να τροποποιήσουν τους κύριους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα (π.χ. κάπνισμα, ανθυγιεινή διατροφή, καθιστική συμπεριφορά) και να αναζητήσουν εξειδικευμένη μεταγεννητική παρακολούθηση. |
|
Comments (0)