Η Ελληνική Εταιρεία Μελέτης της Παχυσαρκίας, του Μεταβολισμού και των Διαταραχών Διατροφής (ΕΠΑΜΕΔΙ), σε συνεργασία με την Παγκόσμια Ομοσπονδία Παχυσαρκίας  (World Obesity Federation), αναδεικνύουν με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας, η οποία φέτος τιμάται την Τετάρτη 4 Μαρτίου, τη ραγδαία αύξηση της νόσου και τις πολυεπίπεδες επιπτώσεις της στη δημόσια υγεία, την κοινωνία και την οικονομία.

Τα πρόσφατα στοιχεία της World Obesity Federation σκιαγραφούν μια ανησυχητική πραγματικότητα:
• 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός, αναμένεται να ζουν με υπέρβαρο ή παχυσαρκία έως το 2035.
• Η παιδική παχυσαρκία θα υπερδιπλασιαστεί, από 160 εκατομμύρια σήμερα σε 400 εκατομμύρια παιδιά μέσα στην επόμενη δεκαετία.
• Το οικονομικό κόστος των ιατρικών συνεπειών της παχυσαρκίας θα ξεπεράσει τα 4,3 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2035, επιβαρύνοντας συστήματα υγείας και κοινωνικές δομές.
Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν ότι η παχυσαρκία δεν αποτελεί ατομικό πρόβλημα, αλλά μια παγκόσμια επιδημία με βαθιές κοινωνικές, οικονομικές και υγειονομικές προεκτάσεις.

Το φετινό μήνυμα: «8 δισεκατομμύρια λόγοι να δράσουμε για την Παχυσαρκία»

Η φετινή εκστρατεία εστιάζει στην ανάγκη συλλογικής δράσης. Όπως επισημαίνουν η ΕΠΑΜΕΔΙ και η World Obesity Federation, η παχυσαρκία αντανακλά δυσλειτουργίες σε πολλά επίπεδα: από τα συστήματα υγείας και την πρόσβαση σε ποιοτική τροφή, έως τις κοινωνικές ανισότητες και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε.
Η παχυσαρκία δεν είναι αποτέλεσμα μιας μόνο αιτίας. Αντίθετα, αποτελεί προϊόν ενός σύνθετου πλέγματος παραγόντων:
• Βιολογικοί μηχανισμοί που προστατεύουν από τον υποσιτισμό, καθιστώντας δύσκολη τη διατήρηση της απώλειας βάρους.
• Υπερεπεξεργασμένα και φθηνά τρόφιμα, διαθέσιμα παντού, που ενισχύουν την υπερκατανάλωση.
• Γενετική προδιάθεση, η οποία ευθύνεται για το 40–70% της εμφάνισης παχυσαρκίας.
• Καθυστερημένη πρόσβαση σε εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα, που οδηγεί σε ανεπαρκή παρακολούθηση.
• Παράγοντες ζωής, όπως η εμβρυική περίοδος, η κύηση, ορισμένες νόσοι και φαρμακευτικές αγωγές.
• Επιρροή της βιομηχανίας τροφίμων και του marketing, που διαμορφώνουν διατροφικές συμπεριφορές.
• Ψυχικές νόσοι και οι θεραπείες τους, που συχνά σχετίζονται με αύξηση βάρους.
• Έλλειψη ύπνου και αυξημένο στρες, που επηρεάζουν τον μεταβολισμό.
• Στίγμα, διακρίσεις και κοινωνικός αποκλεισμός, που επιδεινώνουν τον φαύλο κύκλο της νόσου.
Η πολυπαραγοντική φύση της παχυσαρκίας καθιστά σαφές ότι η αντιμετώπισή της απαιτεί συντονισμένη, διεπιστημονική και κοινωνικά ευαίσθητη προσέγγιση.

Η φαρμακευτική θεραπεία: σημαντικό εργαλείο, όχι αυτόνομη λύση

Τα τελευταία χρόνια, η ιατρική κοινότητα έχει στη διάθεσή της νέα, πιο αποτελεσματικά φάρμακα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Ωστόσο, η ΕΠΑΜΕΔΙ προειδοποιεί ότι η χρήση τους χωρίς ιατρική παρακολούθηση και χωρίς συνοδευτικές παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής οδηγεί σε βραχυπρόθεσμα και μη βιώσιμα αποτελέσματα.

Πρόσφατη μεγάλη μελέτη έδειξε ότι:
• Μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής, το σωματικό βάρος επιστρέφει στο αρχικό μέσα σε λιγότερο από 1,7 χρόνια.
• Η επαναπρόσληψη βάρους είναι 4 φορές ταχύτερη σε σχέση με την αντιμετώπιση που βασίζεται σε αλλαγή συμπεριφοράς και τρόπου ζωής.
• Τα καρδιομεταβολικά οφέλη της απώλειας βάρους αναιρούνται μέσα σε 1,4 χρόνια.
Τα υπάρχοντα φάρμακα αποτελούν χρήσιμο εργαλείο, αλλά όχι «μαγική λύση». Η αποτελεσματική θεραπεία απαιτεί συνδυασμό ιατρικής παρακολούθησης, διατροφικής καθοδήγησης, σωματικής δραστηριότητας και μακροχρόνιας υποστήριξης. Παράλληλα, αναμένονται νέες θεραπείες που θα στοχεύουν σε περισσότερα μονοπάτια της παχυσαρκίας, πέρα από τη ρύθμιση της πρόσληψης τροφής.

Τρεις άμεσες προτεραιότητες για κυβερνήσεις και συστήματα υγείας
Η ΕΠΑΜΕΔΙ και η World Obesity Federation καλούν σε άμεση κινητοποίηση, θέτοντας τρεις κρίσιμους άξονες δράσης:
• Ενίσχυση των ιατρικών υπηρεσιών για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
• Έγκαιρη παρέμβαση στα πρώιμα στάδια της νόσου, όπου τα αποτελέσματα είναι πιο αποτελεσματικά και μακροχρόνια.
• Επένδυση στην πρόληψη, ιδιαίτερα στα παιδιά και τους εφήβους, ώστε να μειωθεί η μελλοντική ανάγκη για θεραπεία.
Η παχυσαρκία αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας του 21ου αιώνα. Η Παγκόσμια Ημέρα Παχυσαρκίας υπενθυμίζει ότι η δράση δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα — για την υγεία των ανθρώπων, την ευημερία των κοινωνιών και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας.