Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων κρούει εκ νέου τον κώδωνα του κινδύνου για τη συστηματική υποβάθμιση των Μονάδων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (Ξενώνες, Οικοτροφεία, Προστατευόμενα Διαμερίσματα) του δημόσιου συστήματος υγείας. Όπως επισημαίνει, η οπισθοδρόμηση που είχε εντοπιστεί ήδη από τον Μάιο του 2025 έχει πλέον μετατραπεί σε διαπιστωμένη συρρίκνωση, με κλεισίματα δομών, υποστελέχωση και πρακτικές που θυμίζουν εποχές προ της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.

Αφορμή για την εκ νέου παρέμβαση του Συλλόγου αποτέλεσε η επιστολή των εργαζομένων του Κρατικού Θεραπευτηρίου Ψυχικών Παθήσεων Χανίων (19/2/2026), η οποία καταγράφει σοβαρές δυσλειτουργίες. Μεταξύ αυτών, η αναστολή λειτουργίας μονάδας ΨΚΑ, η οποία χαρακτηρίζεται «προσωρινή» — όπως «προσωρινές» υπήρξαν και άλλες τέσσερις καταργήσεις τα προηγούμενα χρόνια.

Παράλληλα, καταγγέλλεται η αλλαγή σύστασης υφιστάμενων μονάδων, με αύξηση των κλινών σε χώρους που δεν πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές. Η υποστελέχωση έχει φτάσει σε επίπεδα που, σύμφωνα με τους εργαζόμενους, παραβιάζουν τις νόμιμες αναλογίες προσωπικού–ενοίκων, δημιουργώντας συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο τόσο τους ωφελούμενους όσο και τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας.

Παρακάμπτονται θεραπευτικές ομάδες – Επανέρχεται το ιατρικοκεντρικό μοντέλο

Ο Σύλλογος σημειώνει ότι οι αλλαγές αυτές πραγματοποιούνται με ταχείες και εξωθεσμικές διαδικασίες, χωρίς συμμετοχή των θεραπευτικών ομάδων και χωρίς την υποχρεωτική ενημέρωση και συγκατάθεση των ενοίκων και των οικογενειών τους. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη δέσμευση του υφυπουργού Ψυχικής Υγείας στη Βουλή (Δεκέμβριος 2025) ότι «καμία δομή δεν θα κλείσει».

Στο πρώην Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, που εκκρεμούν περίπου 120 αιτήματα για αποκαταστασιακή κλίνη, εργαζόμενοι καταγράφουν πρακτικές που οδηγούν σε ιδρυματισμό: Περιορισμό εξόδων των ενοίκων, ακύρωση δραστηριοτήτων στην κοινότητα, αποκλεισμό φορέων από την αυθόρμητη αλληλεπίδραση με τις μονάδες και αυστηρό κεντρικό έλεγχο της καθημερινότητας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το κλίμα εκφοβισμού που περιγράφουν επαγγελματίες ψυχικής υγείας, μέσω αιφνίδιων ελέγχων και επίκλησης γραφειοκρατικών διαδικασιών, την ώρα που η αρμόδια Ειδική Επιτροπή Προστασίας Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές παραμένει ανενεργή επί τρία χρόνια.

Κίνδυνος επιστροφής στο άσυλο

Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ υπογραμμίζει ότι η κατάσταση δεν αφορά μόνο την Κρήτη ή την Αττική, αλλά αποτελεί πανελλαδικό φαινόμενο. Η συρρίκνωση των δομών, η υποστελέχωση και η μετατροπή των μονάδων σε τμήματα «χρονίων» συνιστούν, όπως αναφέρει, μια οργανωμένη υποχώρηση προς το ασυλιακό μοντέλο που η χώρα προσπάθησε επί δεκαετίες να εγκαταλείψει.

Ο Ν. 5129/2024 για την «Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης» παρουσιάζεται ως θεσμικό πλαίσιο που δεν εφαρμόζεται στην πράξη, καθώς «οι αρχές παραμένουν στα χαρτιά και στο πεδίο επικρατεί η λογική του ασύλου».

Αιτήματα προς την Πολιτεία

Ο Σύλλογος καλεί τις αρμόδιες αρχές:
• να ανακαλέσουν αποφάσεις κλεισίματος ή αλλαγής σύστασης δομών χωρίς διαβούλευση,
• να διασφαλίσουν ότι κάθε μετακίνηση ενοίκων γίνεται με σεβασμό στις αρχές της κοινοτικής ψυχιατρικής,
• να προχωρήσουν σε άμεση πρόσληψη προσωπικού,
• να αποκαταστήσουν τον ρόλο των θεραπευτικών ομάδων,
• να ανοίξουν νέες θέσεις αποκατάστασης ώστε να μειωθούν οι λίστες αναμονής,
• να επανενεργοποιήσουν την Ειδική Επιτροπή Προστασίας Δικαιωμάτων Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές.

Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να αναδεικνύει τα προβλήματα και «διατηρεί το δικαίωμα να προβεί σε κάθε νόμιμη ενέργεια» για την προστασία των ενοίκων, των εργαζομένων και των αρχών της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.