Η νευρολογική αποκατάσταση αποτελεί κρίσιμο στάδιο για χιλιάδες ασθενείς που έχουν υποστεί αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή ζουν με νευρολογικές παθήσεις και άνοια. Δεν αφορά μόνο την ιατρική εικόνα του εγκεφάλου, αλλά μια συνολική αλλαγή ζωής για τον ασθενή και την οικογένειά του. Στο πλαίσιο αυτό, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αναδεικνύεται σε ισχυρό εργαλείο που ενισχύει την επιστημονική διαδικασία αποκατάστασης.

Όπως επισημαίνει ο διεθνούς φήμης νευροχειρουργός Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργόπουλος, διευθυντής της Νευροχειρουργικής Κλινικής του Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center και πρόεδρος του Κέντρου Αποκατάστασης ΑΝΑΠΛΑΣΗ, η ΤΝ δεν αντικαθιστά τον ιατρό ούτε τη θεραπευτική ομάδα. Αντίθετα, όταν χρησιμοποιείται με γνώση και ήθος, ενισχύει την κλινική κρίση, βελτιώνει την ασφάλεια και συμβάλλει στην εξατομίκευση της θεραπείας.

Η σύγχρονη αποκατάσταση βασίζεται σε μεγάλο όγκο δεδομένων: κλινικά στοιχεία, απεικονίσεις, λειτουργικές κλίμακες και δείκτες από φορητούς αισθητήρες. Η ΤΝ μπορεί να αναλύει αυτά τα δεδομένα και να υποστηρίζει εκτιμήσεις για τον κίνδυνο επιπλοκών, την πιθανότητα ανάκτησης βάδισης ή αυτοεξυπηρέτησης και την κατάλληλη ένταση της θεραπείας. Ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Γεωργόπουλος, οι εκτιμήσεις αυτές δεν αποτελούν «ετυμηγορία». Η τελική απόφαση ανήκει πάντα στον ιατρό και τη Διεπιστημονική Ομάδα.

Ρομποτική αποκατάσταση και «έξυπνα» συστήματα
Η ρομποτική αποκατάσταση αποτελεί πλέον πραγματικότητα, με εξωσκελετούς βάδισης, ρομποτικούς βραχίονες, πλατφόρμες ισορροπίας και περιβάλλοντα εικονικής πραγματικότητας. Η ΤΝ προσδίδει σε αυτά τα συστήματα «ευφυΐα», αναλύοντας την ποιότητα της κίνησης και προσαρμόζοντας σε πραγματικό χρόνο την υποστήριξη και τις παραμέτρους άσκησης.
Εξίσου σημαντική είναι η αποκατάσταση στο σπίτι, καθώς η ΤΝ μπορεί να υποστηρίξει ασθενείς και φροντιστές μέσω τηλε‑αποκατάστασης, παρακολούθησης δραστηριότητας, ανίχνευσης πτώσεων, υπενθυμίσεων φαρμακευτικής αγωγής και οδηγιών ασφάλειας.

Καινοτόμες τεχνολογίες που ενισχύουν την αποκατάσταση
Η ΤΝ αξιοποιείται και σε προηγμένες τεχνολογίες, όπως ο νευροπλοηγούμενος διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός (nTMS), ο επαναλαμβανόμενος μαγνητικός ερεθισμός (rTMS), οι διεπαφές εγκεφάλου‑υπολογιστή (BCI), η ψηφιακή υποστήριξη λόγου και κατάποσης και ο ψηφιακός ουροδυναμικός έλεγχος. Όλες αυτές οι τεχνολογίες λειτουργούν συμπληρωματικά, χωρίς να υποκαθιστούν τη θεραπευτική ομάδα.

Ηθική, ισότητα και προστασία δεδομένων
Ο κ. Γεωργόπουλος υπογραμμίζει ότι τα δεδομένα υγείας αποτελούν μέρος της πιο ευαίσθητης ανθρώπινης ιδιωτικότητας. Οι αλγόριθμοι μπορεί να αναπαράγουν υπάρχουσες προκαταλήψεις, γι’ αυτό απαιτείται συνεχής έλεγχος και ανθρώπινη εποπτεία. Η πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες πρέπει να ενσωματωθεί σε εθνικές στρατηγικές υγείας, ώστε να μην δημιουργηθούν νέες ανισότητες.

Η τελική προϋπόθεση: η τεχνολογία στην υπηρεσία του ανθρώπου
Όπως καταλήγει ο κ. Γεωργόπουλος, η ΤΝ και οι σύγχρονες τεχνολογίες έχουν θέση στην αποκατάσταση μόνο όταν υπηρετούν τον άνθρωπο και συμβάλλουν σε περισσότερη λειτουργικότητα, αυτονομία και αξιοπρέπεια για τους ασθενείς.