Η διάρκεια του ανδρογονικού αποκλεισμού που συνοδεύει την οριστική ακτινοθεραπεία στον καρκίνο του προστάτη αποτελεί κρίσιμο θεραπευτικό ζήτημα. Νέα διεθνή δεδομένα αναδεικνύουν ποια χρονικά όρια προσφέρουν το μεγαλύτερο όφελος με τις λιγότερες επιπλοκές.

Ο τοπικά προχωρημένος καρκίνος του προστάτη παραμένει μια από τις πιο απαιτητικές μορφές της νόσου, καθώς ο όγκος έχει επεκταθεί πέρα από τον αδένα χωρίς να υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις. Η θεραπευτική στρατηγική στοχεύει τόσο στον τοπικό έλεγχο όσο και στη μείωση του κινδύνου μικρομεταστατικής διασποράς, με απώτερο στόχο τη βελτίωση της συνολικής επιβίωσης και της ποιότητας ζωής.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», Δρ. Μαρία Καπαρέλου και Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι ο συνδυασμός οριστικής ακτινοθεραπείας με ανδρογονικό αποκλεισμό αποτελεί τον βασικό θεραπευτικό άξονα. Τα ανδρογόνα, κυρίως η τεστοστερόνη, τροφοδοτούν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων, ενώ η ορμονοθεραπεία μειώνει ή μπλοκάρει τη δράση τους, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα της ακτινοβολίας.

Τι δείχνουν τα νέα διεθνή δεδομένα

Παραδοσιακά, η διάρκεια της ορμονοθεραπείας κυμαίνεται από λίγους μήνες έως και τρία έτη, ανάλογα με τον κίνδυνο της νόσου. Ωστόσο, η παρατεταμένη θεραπεία συνοδεύεται από ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως οστεοπόρωση, μεταβολικές διαταραχές και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, γεγονός που καθιστά την επιλογή της διάρκειας κρίσιμη.

Πρόσφατη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό JAMA Oncology αξιολόγησε δεδομένα από 13 τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ, με συνολικά 10.266 ασθενείς και διάμεση ηλικία τα 70 έτη. Το 72% των συμμετεχόντων είχε νόσο υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η διάρκεια της ADT επηρεάζει ουσιαστικά τη συνολική επιβίωση. Συγκριτικά με 36 μήνες θεραπείας, η χορήγηση 3 ή 9 μηνών συσχετίστηκε με σαφώς χειρότερη επιβίωση. Αντίθετα, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ 18 και 36 μηνών, υποδηλώνοντας ότι η παράταση πέραν των 18 μηνών δεν προσφέρει επιπλέον όφελος σε όλους τους ασθενείς.

Παράλληλα, μεγαλύτερη διάρκεια ορμονοθεραπείας μείωσε τον κίνδυνο απομακρυσμένων μεταστάσεων και θνησιμότητας, αν και το όφελος αυτό φάνηκε να σταθεροποιείται μετά τους 9–12 μήνες. Την ίδια στιγμή, παρατηρήθηκε αύξηση της θνησιμότητας από άλλα αίτια όσο η θεραπεία παρατεινόταν, αναδεικνύοντας την ανάγκη ισορροπίας μεταξύ αποτελεσματικότητας και τοξικότητας.

Η σημασία της εξατομίκευσης

Οι ειδικοί τονίζουν ότι η διάρκεια της ορμονοθεραπείας δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 24 μήνες και οφείλει να προσαρμόζεται στο προφίλ κινδύνου και τα συνοδά νοσήματα κάθε ασθενούς. Η σύγχρονη προσέγγιση βασίζεται στην εξατομίκευση, με στόχο τη μέγιστη θεραπευτική αποτελεσματικότητα και τη μικρότερη δυνατή επιβάρυνση.