Η διατροφή μετά τη διάγνωση καρκίνου φαίνεται πως επηρεάζει όχι μόνο την καθημερινότητα, αλλά και τη μακροχρόνια επιβίωση. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου, ακόμη και όταν η συνολική ποιότητα της διατροφής θεωρείται καλή.

Τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention και βασίστηκε σε δεδομένα 802 ανδρών και γυναικών με ιστορικό καρκίνου, οι οποίοι συμμετείχαν στη μεγάλη ιταλική μελέτη Moli-sani. Τη σύνοψη των αποτελεσμάτων παρουσίασαν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και κατέγραψαν τις διατροφικές τους συνήθειες μετά τη διάγνωση. Ως υπερεπεξεργασμένα ορίστηκαν τρόφιμα που έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία και περιέχουν πρόσθετα όπως συντηρητικά, γαλακτωματοποιητές, ενισχυτικά γεύσης και τεχνητές χρωστικές. Παραδείγματα αποτελούν τα έτοιμα γεύματα, τα αλλαντικά, τα συσκευασμένα σνακ, τα αναψυκτικά και τα βιομηχανικά γλυκά.

Έως και 50% υψηλότερος κίνδυνος θνησιμότητας

Κατά τη διάρκεια της μελέτης καταγράφηκαν 281 θάνατοι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν περίπου 50% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία, καθώς και σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι η συσχέτιση παρέμενε ισχυρή ακόμη και μετά την προσαρμογή για τη συνολική ποιότητα της διατροφής, όπως αυτή αξιολογήθηκε με βάση τη Μεσογειακή Διατροφή. Αυτό υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος δεν σχετίζεται μόνο με τη χαμηλή θρεπτική αξία των τροφίμων, αλλά και με την ίδια τη διαδικασία βιομηχανικής επεξεργασίας.

Πιθανοί μηχανισμοί και επιπτώσεις στην υγεία

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αυξημένη φλεγμονή και η υψηλότερη καρδιακή συχνότητα ηρεμίας φαίνεται να εξηγούν μέρος της συσχέτισης. Ουσίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανική επεξεργασία μπορεί να επηρεάζουν τον μεταβολισμό, να διαταράσσουν το μικροβίωμα του εντέρου και να ενισχύουν χρόνιες φλεγμονώδεις διεργασίες. Ένας πρακτικός τρόπος αναγνώρισης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι ο έλεγχος της ετικέτας: προϊόντα με περισσότερα από πέντε συστατικά ή με την παρουσία πρόσθετων είναι πιθανό να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Ωστόσο, ενισχύει την αυξανόμενη ανησυχία γύρω από τον ρόλο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στη χρόνια νόσο και υπογραμμίζει τη σημασία της ποιότητας των τροφίμων που καταναλώνουμε, ιδιαίτερα για άτομα που έχουν επιβιώσει από καρκίνο.