Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, γνωστός ως RSV, είναι ευρέως αναγνωρισμένος ως βασική αιτία σοβαρών λοιμώξεων στα βρέφη και τα μικρά παιδιά. Πολύ λιγότερο γνωστό, όμως, είναι ότι ο ίδιος ιός αποτελεί σημαντική απειλή και για τους ηλικιωμένους.

Κάθε χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες άτομα άνω των 60 ετών νοσηλεύονται λόγω σοβαρής αναπνευστικής νόσου που σχετίζεται με τον RSV, ενώ δεκάδες χιλιάδες χάνουν τη ζωή τους στις ανεπτυγμένες χώρες. Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών συστήνει τον εμβολιασμό για όλα τα άτομα άνω των 75 ετών και για τις ευπαθείς ομάδες 60–75 ετών με συννοσηρότητες. Η καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου παρουσιάζουν τα νεότερα δεδομένα.

Η μεγάλη δανέζικη μελέτη που αλλάζει τα δεδομένα

Το κενό γνώσης σχετικά με την προστασία των ηλικιωμένων από σοβαρή νόσο έρχεται να καλύψει μια μεγάλη κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη Δανία τον χειμώνα 2024–2025 και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The New England Journal of Medicine. Η μελέτη εξέτασε την αποτελεσματικότητα του νέου εμβολίου RSVpreF, το οποίο βασίζεται στην πρωτεΐνη F του ιού στην αρχική της μορφή, πριν αυτός εισέλθει στα κύτταρα, προκαλώντας ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση. Το εμβόλιο είχε ήδη δείξει υψηλή αποτελεσματικότητα έναντι ήπιων και μέτριων λοιμώξεων, όμως η νέα μελέτη επικεντρώθηκε στο κρίσιμο ερώτημα: μπορεί να μειώσει τις νοσηλείες;
Περισσότεροι από 131.000 συμμετέχοντες – Εντυπωσιακή μείωση νοσηλειών

Στη δοκιμή συμμετείχαν πάνω από 131.000 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός για κλινική μελέτη. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες, με τη μία να λαμβάνει το εμβόλιο και την άλλη να μην λαμβάνει καμία προστασία έναντι του RSV. Η παρακολούθηση έγινε μέσω των εθνικών μητρώων υγείας της Δανίας, με επίκεντρο τις νοσηλείες που σχετίζονταν με τον ιό.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Στην ομάδα των εμβολιασμένων, μόλις τρία άτομα χρειάστηκαν νοσηλεία λόγω RSV, έναντι δεκαοκτώ στην ομάδα χωρίς εμβολιασμό. Η μείωση του κινδύνου νοσηλείας ξεπέρασε το 80%, ενώ η προστασία έναντι λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού, όπως η πνευμονία, άγγιξε το 90%.

Ευρήματα: Υποδιάγνωση και έμμεσα οφέλη του εμβολιασμού

Ένα ακόμη εύρημα της μελέτης ήταν ότι οι εμβολιασμένοι είχαν λιγότερες νοσηλείες για αναπνευστικά νοσήματα συνολικά, ανεξαρτήτως αιτίας. Αυτό υποδηλώνει ότι πολλές λοιμώξεις από RSV πιθανόν να μην διαγιγνώσκονται στην καθημερινή κλινική πράξη, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους. Παράλληλα, παρατηρήθηκε τάση μείωσης και των καρδιοαναπνευστικών νοσηλειών, ενισχύοντας την άποψη ότι ο RSV μπορεί να πυροδοτήσει καρδιαγγειακά επεισόδια σε άτομα με προϋπάρχοντα νοσήματα.

Καθησυχαστικό προφίλ ασφάλειας και σημασία για τη δημόσια υγεία

Η μελέτη έδειξε ότι τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα ήταν παρόμοια στις δύο ομάδες, χωρίς σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές. Το προφίλ ασφάλειας κρίθηκε ιδιαίτερα θετικό. Σε έναν γηράσκοντα πληθυσμό με αυξημένα χρόνια νοσήματα, η πρόληψη ακόμη και ενός μέρους των νοσηλειών μπορεί να μειώσει σημαντικά την πίεση στα συστήματα υγείας και να προστατεύσει την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων.

Ένα εμβόλιο με δυναμική να αλλάξει την κλινική πρακτική

Η δανέζικη μελέτη προσφέρει τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα αποδείξεις ότι ο εμβολιασμός με RSVpreF δεν προλαμβάνει απλώς τα συμπτώματα, αλλά προστατεύει ουσιαστικά από τη σοβαρή νόσο που οδηγεί σε νοσηλεία. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για την υγιή γήρανση και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι αναπνευστικές λοιμώξεις στην τρίτη ηλικία.