Η πρώτη επίσημη αποτύπωση της εμβολιαστικής κάλυψης έναντι του HPV στην Ελλάδα παρουσιάζει μια εικόνα σταδιακής βελτίωσης, αλλά και σημαντικών ανισοτήτων που απαιτούν άμεση προσοχή. Τα στοιχεία, που βασίζονται σε ψηφιακά δεδομένα της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, δημοσιεύονται για πρώτη φορά και φωτίζουν κρίσιμες πτυχές της δημόσιας υγείας.

Πρόκειται για τη πρώτη εθνική μελέτη για την κάλυψη HPV. Η ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Vaccine, αξιοποίησε ανωνυμοποιημένα δεδομένα από το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης και το Μητρώο ΑΜΚΑ. Η μελέτη αφορά παιδιά και εφήβους ηλικίας, 9 έως 15 ετών για την περίοδο 2022–2024, με στόχο την αποτίμηση της πορείας της χώρας προς τον στόχο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας: 90% πλήρη εμβολιαστική κάλυψη στα κορίτσια έως τα 15 έτη μέχρι το 2030.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η έναρξη του εμβολιασμού αυξάνεται σταθερά. Στα κορίτσια, το ποσοστό όσων έχουν λάβει τουλάχιστον μία δόση ανεβαίνει από 34,7% το 2022 σε 41,4% το 2024. Στα αγόρια, η πρόοδος είναι ακόμη πιο έντονη, από 10,8% σε 31,4%, μετά την ένταξή τους στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Παρά τη βελτίωση, η χώρα εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον στόχο του ΠΟΥ.

Καθυστέρηση στην ηλικία έναρξης και χαμηλή ολοκλήρωση του σχήματος

Η μελέτη αναδεικνύει ότι η συνιστώμενη ηλικία έναρξης, 9 έως 11 ετών, δεν επιτυγχάνεται σε ικανοποιητικό βαθμό. Το 2024, μόνο το 18,6% των κοριτσιών και το 16,6% των αγοριών αυτής της ηλικιακής ομάδας είχαν λάβει την πρώτη δόση. Στα κορίτσια που φτάνουν τα 15, περίπου 6 στα 10 έχουν αρχίσει τον εμβολιασμό, ενώ στα αγόρια το αντίστοιχο ποσοστό πλησιάζει το 40%.

Η πλήρης κάλυψη με δύο δόσεις παραμένει χαμηλή. Στα κορίτσια, αυξάνεται από 47,7% το 2022 σε περίπου 52,5% το 2024, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν τα μισά δεν έχουν ολοκληρώσει το σχήμα. Στα αγόρια, η πρόοδος είναι εντυπωσιακή αλλά ανεπαρκής: από 1% σε 27,7% μέσα σε δύο χρόνια.

Γεωγραφικές και κοινωνικές ανισότητες

Η ανάλυση ανά περιφέρεια αποκαλύπτει σημαντικές διαφορές. Η Κρήτη εμφανίζει σταθερά τα υψηλότερα ποσοστά, ενώ Βόρειο και Νότιο Αιγαίο καταγράφουν τα χαμηλότερα, ιδιαίτερα στην ολοκλήρωση του εμβολιασμού έως τα 15 έτη. Οι διαφορές αυτές συνδέονται με τις γνωστές δυσκολίες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Εξίσου έντονες είναι οι κοινωνικές ανισότητες. Παιδιά και έφηβοι που έχουν γεννηθεί εκτός Ελλάδας εμφανίζουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά τόσο έναρξης όσο και ολοκλήρωσης του εμβολιασμού. Στα κορίτσια 9–15 ετών, η κατάλληλη έναρξη εμβολιασμού είναι περίπου τριπλάσια για όσες έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα σε σχέση με όσες έχουν γεννηθεί σε άλλη χώρα.

Η σημασία των ψηφιακών δεδομένων για τη δημόσια υγεία

Η μελέτη υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο των ψηφιακών υποδομών στην παρακολούθηση της εμβολιαστικής κάλυψης. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση επιτρέπει ακριβή και διαχρονική καταγραφή, εντοπισμό κενών και σχεδιασμό στοχευμένων παρεμβάσεων. Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη ενίσχυσης της πρωτοβάθμιας φροντίδας, ενημέρωσης γονέων και εφήβων και δράσεων σε νησιωτικές και ευάλωτες κοινότητες.