Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει μία από τις συχνότερες κακοήθειες στους άνδρες, και παρά τη ριζική προστατεκτομή, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών εμφανίζει βιοχημική υποτροπή, όπως υποδηλώνεται από την άνοδο του PSA. Η σύγχρονη ογκολογία στρέφεται πλέον σε μεθόδους υψηλής ακρίβειας για τον εντοπισμό της υποτροπής, με στόχο τη βέλτιστη καθοδήγηση της θεραπείας.

Νέα δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στο JNCCN—Journal of the National Comprehensive Cancer Network και παρουσιάστηκαν από το The ASCO Post αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο της απεικόνισης με PSMA PET/CT στη διαχείριση της νόσου μετά από χειρουργική αφαίρεση του προστάτη. Τα ευρήματα σχολιάζουν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, Δρ. Μαρία Καπαρέλου και Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος.

PSMA PET/CT: Μια νέα εποχή στην ανίχνευση της υποτροπής

Το PSMA PET/CT αποτελεί προηγμένη απεικονιστική τεχνική που στοχεύει το προστατικό ειδικό μεμβρανικό αντιγόνο (PSMA), μια πρωτεΐνη που υπερεκφράζεται στα καρκινικά κύτταρα του προστάτη. Με τη χρήση ειδικού ραδιοφαρμάκου, η μέθοδος επιτρέπει την ανίχνευση ακόμη και πολύ μικρών εστιών νόσου, ακόμη και σε χαμηλά επίπεδα PSA όπου οι συμβατικές απεικονίσεις συχνά αποτυγχάνουν. Η μελέτη του UCLA Jonsson Comprehensive Cancer Center, βασισμένη σε δεδομένα 113 ασθενών, επιβεβαιώνει ότι η απεικόνιση αυτή προσφέρει κρίσιμες πληροφορίες για τη σταδιοποίηση της υποτροπής.

Προγνωστική αξία και επιλογή ακτινοθεραπείας

Τα ευρήματα του PSMA PET/CT αποδείχθηκαν ισχυρός προγνωστικός δείκτης για την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS). Οι ασθενείς χωρίς ορατή νόσο στην απεικόνιση (T0N0M0) εμφάνισαν την καλύτερη πρόγνωση. Σε αυτή την ομάδα, η ακτινοθεραπεία ολόκληρης της πυέλου (WPRT) δεν προσέφερε σημαντικό πρόσθετο όφελος σε σχέση με την ακτινοβόληση μόνο της προστατικής κοίτης. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να αποφευχθεί η εκτεταμένη ακτινοβόληση, περιορίζοντας πιθανές τοξικότητες από το έντερο και την ουροδόχο κύστη.
Αντίθετα, σε ασθενείς με απεικονιστικά ορατή τοπική υποτροπή (TrN0M0), η WPRT συσχετίστηκε με σημαντική βελτίωση της PFS. Η στοχευμένη επέκταση του πεδίου ακτινοβόλησης φαίνεται να ενισχύει τον έλεγχο της νόσου όταν η υποτροπή είναι εντοπισμένη.

Όταν η νόσος επεκτείνεται: Ο ρόλος της ορμονοθεραπείας

Σε περιπτώσεις που το PSMA PET/CT ανέδειξε λεμφαδενική ή απομακρυσμένη μεταστατική νόσο, η προσθήκη ανδρογονικού αποκλεισμού (ADT) συσχετίστηκε με σημαντικά καλύτερη επιβίωση χωρίς εξέλιξη. Η ορμονοθεραπεία, μειώνοντας τα επίπεδα τεστοστερόνης, επιβραδύνει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων και ενισχύει την αποτελεσματικότητα της ακτινοθεραπείας. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η απεικόνιση μπορεί να καθοδηγεί όχι μόνο την έκταση της ακτινοβόλησης, αλλά και την ανάγκη για συστηματική θεραπεία.

Προς μια πλήρως εξατομικευμένη ογκολογική προσέγγιση

Ο επικεφαλής της μελέτης, John Nikitas, τόνισε ότι τα ευρήματα του PSMA PET/CT συσχετίστηκαν ισχυρά με τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα, σε αντίθεση με τα επίπεδα PSA, τα οποία δεν προέβλεπαν με ακρίβεια την ανταπόκριση στη θεραπεία διάσωσης. Ο E. Christopher Dee από το Memorial Sloan Kettering επεσήμανε ότι η μέθοδος επιτρέπει τη μετάβαση από μια «ενιαία για όλους» προσέγγιση σε μια στρατηγική καθοδηγούμενη από την πραγματική ανατομία — και ενδεχομένως τη βιολογία — της νόσου.

Η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι το PSMA PET/CT αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της εξατομικευμένης ογκολογίας στον καρκίνο του προστάτη. Με την ακριβέστερη σταδιοποίηση, οι θεράποντες ιατροί μπορούν να επιλέξουν θεραπείες που μεγιστοποιούν την αποτελεσματικότητα και περιορίζουν την τοξικότητα, προσαρμόζοντας την παρέμβαση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νόσου κάθε ασθενούς.