Η συζήτηση γύρω από τον ρόλο της ορμονικής θεραπείας μετά από ριζική προστατεκτομή αναζωπυρώνεται, καθώς νέα δεδομένα από μεγάλη διεθνή μετα-ανάλυση φωτίζουν ποιοι ασθενείς ενδέχεται πραγματικά να ωφεληθούν. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ASCO GU 2026 και δημοσιεύθηκαν στο The Lancet, προσφέροντας μια πιο καθαρή εικόνα για τη θεραπευτική στρατηγική μετά τη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη.

Η μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία και το ερώτημα της ορμονικής θεραπείας

Ο καρκίνος του προστάτη παραμένει μία από τις συχνότερες κακοήθειες στους άνδρες, και σε αρκετούς ασθενείς μετά από ριζική προστατεκτομή εμφανίζονται δυσμενή παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά ή αύξηση του PSA, στοιχεία που υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο υποτροπής. Σε αυτές τις περιπτώσεις εφαρμόζεται μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία, είτε επικουρικά είτε ως θεραπεία διάσωσης.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», Δρ. Μαρία Καπαρέλου και καθηγητής Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι η προσθήκη ορμονικής θεραπείας (ADT) στη μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία αποτελεί αντικείμενο μακρόχρονης επιστημονικής συζήτησης, καθώς ο ρόλος της μετά από προστατεκτομή δεν ήταν μέχρι σήμερα σαφώς καθορισμένος.

Τα νέα δεδομένα από τη μετα-ανάλυση POSEIDON

Η μετα-ανάλυση συγκέντρωσε στοιχεία από έξι τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ, συνολικά 6.057 ασθενείς, με διάμεση παρακολούθηση εννέα ετών. Το βασικό ερώτημα ήταν αν η προσθήκη ADT στη μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία βελτιώνει τη συνολική επιβίωση.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν υπήρξε σαφής στατιστικά σημαντική βελτίωση στη συνολική επιβίωση για το σύνολο των ασθενών. Οι δεκαετείς εκτιμήσεις επιβίωσης ήταν σχεδόν ταυτόσημες, γεγονός που υποδηλώνει ότι το όφελος της ορμονικής θεραπείας δεν είναι καθολικό.

Βραχεία ή μακροχρόνια ορμονική θεραπεία

Η ανάλυση εξέτασε και τη διάρκεια της ADT. Αν και η μακροχρόνια θεραπεία (περίπου δύο έτη) εμφάνισε αριθμητικά μεγαλύτερη μείωση του κινδύνου θανάτου, η διαφορά δεν ήταν ουσιαστική σε σχέση με τη βραχεία θεραπεία των 4–6 μηνών. Αυτό υποδηλώνει ότι, όταν κρίνεται απαραίτητη η χρήση ADT, η βραχεία διάρκεια μπορεί να είναι επαρκής.

Ο καθοριστικός ρόλος του PSA

Το πιο κρίσιμο εύρημα αφορά την τιμή του PSA πριν από την έναρξη της ακτινοθεραπείας. Σε ασθενείς με PSA ≤0,5 ng/mL – δηλαδή σε πρώιμη θεραπεία διάσωσης – η προσθήκη ορμονικής θεραπείας δεν φάνηκε να προσφέρει ουσιαστικό όφελος στην επιβίωση. Αντίθετα, το πιθανό όφελος αυξάνεται όσο αυξάνεται το PSA, ιδιαίτερα όταν υπερβαίνει τα 1,6–2,0 ng/mL. Οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτό διαφοροποιείται από την πρωτογενή ακτινοθεραπεία, όπου η ADT έχει αποδεδειγμένο όφελος. Μετά από προστατεκτομή, η ωφέλεια φαίνεται να περιορίζεται σε ασθενείς με υψηλότερο PSA.

Προς μια πιο εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση

Τα ευρήματα της POSEIDON δείχνουν ότι η ρουτίνα προσθήκη ορμονικής θεραπείας στη μετεγχειρητική ακτινοθεραπεία δεν είναι απαραίτητη για όλους. Η απόφαση πρέπει να βασίζεται στα επίπεδα PSA και στα συνολικά χαρακτηριστικά κινδύνου κάθε ασθενούς. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη ανάπτυξης νέων βιοδεικτών που θα επιτρέψουν την ακριβέστερη επιλογή των ασθενών που πραγματικά ωφελούνται, ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένη και εξατομικευμένη θεραπεία στον καρκίνο του προστάτη.