Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση αποτελεί εξειδικευμένη ιατρική πράξη κατά την οποία το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδική συσκευή που διαχωρίζει και αφαιρεί το πλάσμα, ενώ τα κυτταρικά στοιχεία — ερυθρά, λευκά και αιμοπετάλια — επιστρέφουν στον οργανισμό. Το αφαιρούμενο πλάσμα αντικαθίσταται με υγρά υποκατάστασης, συνήθως διάλυμα αλβουμίνης 5% ή φυσιολογικό ορό, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα.

Στόχος της διαδικασίας είναι η απομάκρυνση μεγαλομοριακών ενώσεων που κυκλοφορούν στο πλάσμα, όπως αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα, κρυοσφαιρίνες, λιποπρωτεΐνες, κλάσματα συμπληρώματος και πολυμερή του παράγοντα von Willebrand. Η πλασμαφαίρεση εφαρμόζεται σε σειρά σοβαρών νοσημάτων, που η απομάκρυνση αυτών των παραγόντων συμβάλλει στη βελτίωση της κλινικής εικόνας.

Πώς πραγματοποιείται η πλασμαφαίρεση

Η διαδικασία απαιτεί αγγειακή πρόσβαση, είτε μέσω δύο περιφερικών φλεβικών καθετήρων (ένας για αφαίρεση και ένας για επαναχορήγηση), είτε μέσω κεντρικού φλεβικού καθετήρα διπλού αυλού. Ο διαχωρισμός του αίματος γίνεται στη συσκευή με δύο τεχνικές: φυγοκέντρηση ή μεμβρανική διήθηση. Για την αποφυγή πήξης στο κύκλωμα χρησιμοποιούνται κιτρικά άλατα ως αντιπηκτική αγωγή.

Κάθε συνεδρία περιλαμβάνει ανταλλαγή περίπου 1–1,5 όγκου πλάσματος, δηλαδή 3–4 λίτρων σε ενήλικα, και διαρκεί συνήθως από 1,5 έως 3 ώρες. Ο αριθμός των συνεδριών εξαρτάται από την πάθηση και κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 5 και 7, πραγματοποιούμενες καθημερινά ή μέρα παρά μέρα.

Παρακολούθηση και ασφάλεια της διαδικασίας
Ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος, Διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», επισημαίνει ότι ο ασθενής παρακολουθείται συνεχώς κατά τη διάρκεια της πλασμαφαίρεσης ως προς τα ζωτικά σημεία, την ισορροπία υγρών και τυχόν πρώιμα σημεία ανεπιθύμητων ενεργειών.

Οι σοβαρές παρενέργειες είναι σπάνιες, ωστόσο μπορεί να εμφανιστούν:
– υπόταση ή κυκλοφορική καταπληξία λόγω απότομης μείωσης του ενδαγγειακού όγκου
– αναφυλακτική αντίδραση στα υγρά υποκατάστασης
– υπασβεστιαιμία από τη δέσμευση ασβεστίου με τα κιτρικά άλατα, η οποία σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει καρδιακή αρρυθμία

Η συνεχής παρακολούθηση και η εξειδίκευση των ομάδων που διενεργούν τη διαδικασία αποτελούν κρίσιμους παράγοντες ασφάλειας.

Τα στοιχεία από το Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα»

Στο Νεφρολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», υπό τη διεύθυνση της Συντονίστριας Διευθύντριας Ερασμίας Ψημένου, λειτουργούν τρία μηχανήματα πλασμαφαίρεσης. Το τμήμα αποτελεί ένα από τα πλέον ενεργά κέντρα στη χώρα για τη συγκεκριμένη θεραπευτική πράξη.

Το 2025 πραγματοποιήθηκαν 290 συνεδρίες πλασμαφαίρεσης, με ενδείξεις όπως:
– σύνδρομο υπεργλοιότητος
– αγγειίτιδες
– θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα
– αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο
– χρονία φλεγμονώδης απομυελινωτική νευροπάθεια
– οπτική νευρίτιδα
– σύνδρομο Guillain–Barré
– μυασθένεια gravis

Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν 47 συνεδρίες LDL αφαίρεσης σε ασθενείς με σοβαρή ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία.

Το 2026, από την αρχή της χρονιάς έως σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί 195 συνεδρίες πλασμαφαίρεσης και 36 συνεδρίες LDL αφαίρεσης, επιβεβαιώνοντας τη σταθερά αυξημένη ζήτηση και τη σημασία της θεραπείας για ένα ευρύ φάσμα νοσημάτων.

Η πλασμαφαίρεση ως σύγχρονο θεραπευτικό εργαλείο

Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση αποτελεί πλέον καθιερωμένη πρακτική σε μεγάλα νοσοκομεία, με εφαρμογές σε αιματολογικές, νευρολογικές, ανοσολογικές και μεταβολικές παθήσεις. Η τεχνολογική εξέλιξη των συσκευών, η εξειδίκευση των κλινικών ομάδων και η αυξημένη κλινική εμπειρία συμβάλλουν στη διαρκή βελτίωση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας.