Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Advances φωτίζει σε βάθος τους μοριακούς και κυτταρικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η συστηματική άσκηση βελτιώνει τον μεταβολισμό και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Η έρευνα, με συμμετοχή επιστημόνων της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, αποκαλύπτει ότι η άσκηση αφήνει ένα βαθύ βιολογικό αποτύπωμα, επηρεάζοντας μεταβολικές οδούς, αντιοξειδωτική άμυνα και ανοσολογική λειτουργία.

Οι ερευνητές ανέλυσαν 86 νεαρούς ενήλικες, εκ των οποίων 40 ασκούνταν συστηματικά και 46 είχαν καθιστικό τρόπο ζωής. Η συστηματική άσκηση ορίστηκε ως ≥150 λεπτά μέτριας ή ≥75 λεπτά έντονης άσκησης εβδομαδιαίως. Οι δύο ομάδες δεν διέφεραν σε ηλικία, διατροφή, κάπνισμα, αλκοόλ ή ύπνο.

Μεταβολικές αλλαγές – Τι δείχνουν οι εξετάσεις και η μεταβολομική ανάλυση

Βασικά βιοχημικά ευρήματα
– Χαμηλότερη γλυκόζη νηστείας
– Μειωμένα τριγλυκερίδια
– Αυξημένη HDL χοληστερόλη
– Μεταβολές σε δείκτες αντιοξειδωτικής άμυνας

Μεταβολομικό αποτύπωμα

Η βαθιά μεταβολομική ανάλυση αποκάλυψε:
– αυξημένους μεταβολίτες στους ασκούμενους,
– μειωμένα λιπίδια,
– ενίσχυση οδών του κύκλου του Krebs, του μεταβολισμού αμινοξέων και της αντιοξειδωτικής άμυνας,
– αυξημένη οξείδωση λιπαρών οξέων και κετογένεση, που δείχνουν αποτελεσματικότερη αξιοποίηση λίπους ως ενέργεια.

Ενισχυμένα ήταν επίσης μόρια που προστατεύουν από το οξειδωτικό στρες, όπως είναι η βεταΐνη και το 2‑υδροξυβουτυρικό, ενώ παρατηρήθηκαν μεταβολές που συνδέονται με το εντερικό μικροβίωμα και τον μεταβολισμό χολικών οξέων.

Ανοσολογικές αλλαγές – Πώς η άσκηση επηρεάζει τα ανοσοκύτταρα
Η μελέτη ανέλυσε πάνω από 1,3 εκατομμύρια κύτταρα σε επίπεδο γονιδιακής έκφρασης και 640.000 κύτταρα σε επίπεδο επιγενετικής ρύθμισης.

Μονοκύτταρα
– Ενισχυμένη επεξεργασία και παρουσίαση αντιγόνων
– Μειωμένη δραστηριότητα μηχανισμών οξειδωτικού στρες, υποξίας και φλεγμονής

CD8+ Τ λεμφοκύτταρα
– Αυξημένη ενεργοποίηση
– Ενισχυμένη σηματοδότηση μέσω T‑cell receptor
– Ισχυρότερη απόκριση στην ιντερφερόνη‑γ
– Ενισχυμένη κυτταροτοξική δράση

NK cells (φυσικά φονικά κύτταρα)
– Ενισχυμένη κυτταροτοξικότητα
– Μειωμένα σήματα φλεγμονής

Συντονισμός ανοσολογικής απόκρισης
Η άσκηση ενισχύει την ενεργοποίηση Τ λεμφοκυττάρων μέσω MHC‑I και MHC‑II, ενώ μειώνει σήματα που προάγουν τη φλεγμονή, όπως η IL‑6.

Τι σημαίνουν όλα αυτά – Το βαθύ βιολογικό αποτύπωμα της άσκησης
Η συστηματική άσκηση δεν ενισχύει απλώς το ανοσοποιητικό.

Δημιουργεί ένα πολύπλοκο δίκτυο μεταβολικών και ανοσολογικών προσαρμογών που:
– βελτιώνουν την αξιοποίηση ενέργειας,
– ενισχύουν την αντιοξειδωτική άμυνα,
– αυξάνουν την αποτελεσματικότητα των ανοσοκυττάρων,
– μειώνουν τη χρόνια φλεγμονή.

Η μελέτη αποδεικνύει ότι η άσκηση αφήνει ένα μοριακό αποτύπωμα στον οργανισμό, επηρεάζοντας θεμελιώδεις βιολογικές λειτουργίες και προσφέροντας προστασία σε βάθος χρόνου.