Η ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, η μείωση των ιδιωτικών δαπανών και η ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών στη λήψη αποφάσεων αναδείχθηκαν ως βασικές προτεραιότητες για το μέλλον του ελληνικού συστήματος υγείας. Αυτά ήταν τα κεντρικά μηνύματα του 15ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ασθενών, το οποίο συγκέντρωσε εκπροσώπους της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και των οργανώσεων ασθενών από όλη τη χώρα.

Με κεντρικό θέμα «Πρόσβαση, Ποιότητα, Ισότητα, Βιωσιμότητα: Οι προτεραιότητες των Ασθενών για το Εθνικό Σύστημα Υγείας», το 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών έδωσε βήμα σε έναν ουσιαστικό διάλογο για τις προκλήσεις και τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται στο ΕΣΥ. Περισσότεροι από 240 σύνεδροι συμμετείχαν στην επετειακή διοργάνωση της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, η οποία συμπλήρωσε 15 χρόνια θεσμικής παρουσίας και διεκδίκησης για τα δικαιώματα των ασθενών. Κοινή διαπίστωση αποτέλεσε το γεγονός ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια, εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρές ανισότητες στην πρόσβαση και στην ποιότητα των υπηρεσιών υγείας.

Οι γεωγραφικές ανισότητες παραμένουν ισχυρές

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ανισότητες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους. Εκπρόσωποι φορέων και ασθενών ανέδειξαν τα προβλήματα υποστελέχωσης νοσοκομείων και κέντρων υγείας σε νησιωτικές και ακριτικές περιοχές, αλλά και τις σημαντικές δυσκολίες πρόσβασης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Η ανάγκη επανασχεδιασμού του υγειονομικού χάρτη με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού αποτέλεσε κοινό αίτημα. Όπως επισημάνθηκε, δεν αρκεί η ύπαρξη υγειονομικών δομών σε μια περιοχή, αλλά απαιτείται να διαθέτουν επαρκές προσωπικό και εξοπλισμό ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις ανάγκες των πολιτών. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν νέες πρωτοβουλίες για τη μέτρηση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας μέσω δεικτών που καταγράφουν τη λειτουργία, τη στελέχωση και την αποτελεσματικότητα των μονάδων υγείας.

Οι ιδιωτικές δαπάνες πιέζουν τα νοικοκυριά

Ένα από τα πιο ανησυχητικά συμπεράσματα του συνεδρίου ήταν η συνεχιζόμενη οικονομική επιβάρυνση των ασθενών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου 400.000 ελληνικά νοικοκυριά αντιμετωπίζουν καταστροφικές δαπάνες υγείας, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη λήψης μέτρων οικονομικής προστασίας. Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στους ασθενείς με χρόνια νοσήματα, οι οποίοι συχνά καλούνται να καλύπτουν όχι μόνο συμμετοχές για φάρμακα και εξετάσεις, αλλά και έξοδα μετακινήσεων, ψυχολογικής υποστήριξης και άλλων υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό ανακοινώθηκε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η αναθεώρηση του Ενιαίου Κανονισμού Παροχών Υγείας του ΕΟΠΥΥ, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των παροχών και την καλύτερη κάλυψη των πραγματικών αναγκών των ασφαλισμένων.

Ψηφιακή υγεία και νέες τεχνολογίες

Η ψηφιακή μετάβαση του συστήματος υγείας αποτέλεσε επίσης βασικό αντικείμενο συζήτησης. Σημαντική πρόοδος καταγράφεται με τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, καθώς η μεγάλη πλειονότητα των νοσοκομείων της χώρας έχει ήδη διασυνδεθεί με το νέο ψηφιακό περιβάλλον. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών εργαλείων μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της περίθαλψης, να περιορίσει τη γραφειοκρατία και να διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας. Την ίδια ώρα, τονίστηκε ότι η τεχνολογία πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποστηρικτικό εργαλείο και όχι ως υποκατάστατο της ιατρικής κρίσης, ενώ απαραίτητη θεωρείται η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η ουσιαστική συμμετοχή των ασθενών στον σχεδιασμό των νέων υπηρεσιών.

Υγιής γήρανση και στήριξη των φροντιστών

Οι δημογραφικές εξελίξεις και η αύξηση του ηλικιωμένου πληθυσμού έφεραν στο προσκήνιο την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη στρατηγική υγιούς γήρανσης και μακροχρόνιας φροντίδας. Οι ειδικοί επισήμαναν ότι η Ελλάδα χρειάζεται περισσότερες δομές αποκατάστασης, καλύτερη διασύνδεση υγειονομικών και κοινωνικών υπηρεσιών, καθώς και οργανωμένες υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας. Παράλληλα, αναδείχθηκε ο καθοριστικός ρόλος των οικογενειακών φροντιστών, οι οποίοι συχνά επωμίζονται σημαντικό οικονομικό, επαγγελματικό και ψυχολογικό βάρος χωρίς την ανάλογη θεσμική υποστήριξη.

Οι ασθενείς ζητούν ουσιαστικό ρόλο στις αποφάσεις

Ένα από τα πιο ισχυρά μηνύματα του συνεδρίου ήταν ότι οι ασθενείς δεν επιθυμούν πλέον να αποτελούν απλούς αποδέκτες πολιτικών υγείας, αλλά ενεργούς συνομιλητές και συνδιαμορφωτές τους. Η ανάγκη θεσμικής συμμετοχής των οργανώσεων ασθενών στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και την παρακολούθηση των πολιτικών υγείας αναδείχθηκε σε όλες σχεδόν τις θεματικές ενότητες. Παράλληλα, δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών μέσα από την ίδια την εμπειρία των ασθενών, με έμφαση στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη δημοσιοποίηση δεικτών απόδοσης.

Το ΕΣΥ του αύριο περνά μέσα από μεταρρυθμίσεις

Το 15ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ασθενών ολοκληρώθηκε με κοινή παραδοχή ότι η ανασυγκρότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας απαιτεί συνδυασμό επαρκούς χρηματοδότησης, ενίσχυσης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, μείωσης των οικονομικών βαρών για τους πολίτες και αξιοποίησης της τεχνολογίας προς όφελος του ασθενή. Το μεγάλο ζητούμενο, όπως τονίστηκε, είναι η μετατροπή των προτάσεων σε συγκεκριμένες πολιτικές που θα εξασφαλίζουν ένα πιο προσβάσιμο, ποιοτικό και βιώσιμο σύστημα υγείας για όλους.