Η νέα μελέτη του Ινστιτούτου Οικονομικών της Υγείας φωτίζει με επιστημονική ακρίβεια την πολυδιάστατη εμπειρία των γυναικών που νοσούν με καρκίνο και αναδεικνύει τα κενά του συστήματος υγείας πέρα από την κλινική θεραπεία.

Η παρουσίασή της, στις 7 Ιουλίου στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, αποτέλεσε σημείο συνάντησης επιστημόνων, θεσμικών φορέων και συλλόγων ασθενών, επιβεβαιώνοντας ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου απαιτεί συνεργασία πολύ πέρα από τα όρια της υγειονομικής περίθαλψης.

Η πολυδιάστατη εμπειρία των γυναικών με καρκίνο

Η μελέτη υπογραμμίζει ότι όταν μια γυναίκα νοσεί, η νόσος δεν επηρεάζει μόνο την υγεία της, αλλά και την εργασία, την οικογένεια, το εισόδημα, την ψυχική υγεία και τους πολλαπλούς ρόλους που επιτελεί . Η καθολική υγειονομική κάλυψη δεν ισοδυναμεί με ολοκληρωμένη προστασία, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν κενά εκεί, που η νόσος συναντά την καθημερινότητα: στη φροντίδα της οικογένειας, στην οικονομική επιβίωση, στην ψυχοκοινωνική στήριξη και στην κοινωνική επανένταξη. Η μελέτη εξετάζει τον καρκίνο όχι μόνο ως νόσο, αλλά ως γεγονός ζωής που επηρεάζει κάθε πτυχή της γυναικείας ταυτότητας.

Η παρουσίαση της μελέτης και τα βασικά ευρήματα

Ο Κώστας Αθανασάκης, αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών της Υγείας και πρόεδρος του Ινστιτούτου, τόνισε ότι ο καρκίνος αποτελεί πλέον «μακροχρόνιο γεγονός ζωής», ενώ τα συστήματα υγείας παραμένουν οργανωμένα γύρω από το μεμονωμένο επεισόδιο θεραπείας. Η επίδοση του συστήματος πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με βάση τα κλινικά αποτελέσματα, αλλά και με βάση την ικανότητά του να στηρίζει τη γυναίκα στην εργασία, στην οικογένεια και στις ευθύνες φροντίδας. Ανάμεσα στις άμεσα εφαρμόσιμες προτάσεις ξεχωρίζει η εθελοντική κάλυψη αμειβόμενης οικιακής βοήθειας από επιχειρήσεις για τις εργαζόμενες που υποβάλλονται σε χειρουργείο ή αρχίζουν θεραπεία.

Οι πραγματικές ανάγκες των γυναικών στο επίκεντρο

Στο πρώτο στρογγυλό τραπέζι, εκπρόσωποι συλλόγων ασθενών, ιατροί, νοσηλευτές και διοικητικά στελέχη μετέφεραν τα ευρήματα της μελέτης στην καθημερινή εμπειρία των γυναικών. Από τη συζήτηση αναδείχθηκε ότι, ενώ η κλινική θεραπεία καλύπτεται επαρκώς, το σύστημα υγείας παραμένει λιγότερο προετοιμασμένο να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές, οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες της νόσου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις ανάγκες των νεότερων γυναικών, των μονογονεϊκών οικογενειών, των γυναικών με μεταστατικό καρκίνο και όσων ζουν μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα .

Από την τεκμηρίωση στις πολιτικές

Στο δεύτερο στρογγυλό τραπέζι, θεσμικοί εκπρόσωποι ανέδειξαν την ανάγκη για ολοκληρωμένες διαδρομές φροντίδας, ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, αξιοποίηση των δεδομένων υγείας και ισότιμη πρόσβαση ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας. Η υποστήριξη της γυναίκας με καρκίνο απαιτεί συνέργειες με τους τομείς της εργασίας, της κοινωνικής προστασίας και της εκπαίδευσης, καθώς και ενεργό συμμετοχή της επιχειρηματικής κοινότητας. Η προστασία της επαγγελματικής ζωής συνδέεται άμεσα με την αξιοπρέπεια και την κοινωνική επανένταξη των γυναικών.

Ένα σύστημα φροντίδας για ολόκληρη τη ζωή

Η μελέτη προτείνει την ανάπτυξη Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο, με ειδικές προβλέψεις για τις ανάγκες των γυναικών, την ενίσχυση της ογκολογικής νοσηλευτικής, την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, την κατ’ οίκον φροντίδα και τη θεσμοθέτηση του συντονιστή φροντίδας (patient navigator). Κοινός τόπος των ομιλητών ήταν ότι η αντιμετώπιση του καρκίνου δεν ολοκληρώνεται με την τελευταία θεραπεία: ένα σύγχρονο σύστημα οφείλει να βλέπει τη γυναίκα ως «ολόκληρο άνθρωπο» και να στηρίζει την ποιότητα ζωής της σε κάθε στάδιο της πορείας της νόσου .