Περίπου πέντε μήνες αφότου ο Υπουργός Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ, Robert F. Kennedy Jr., παρουσίασε τη λευκοβορίνη ως «μια συναρπαστική θεραπεία που μπορεί να ωφελήσει μεγάλο αριθμό παιδιών που πάσχουν από αυτισμό» κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο, ο FDA ενέκρινε το φάρμακο —υπάρχει εδώ και δεκαετίες— για μια σπάνια γενετική πάθηση με «χαρακτηριστικά αυτισμού», η οποία αφορά ένα μικρό υποσύνολο ασθενών με αυτισμό.

Ο FDA ενέκρινε τα δισκία λευκοβορίνης ασβεστίου με την εμπορική ονομασία Wellcovorin της GSK για τη θεραπεία της εγκεφαλικής ανεπάρκειας φυλλικού οξέος (CFD), αλλά μόνο σε ασθενείς που έχουν επιβεβαιωμένη παραλλαγή στο γονίδιο FOLR1.

Η CFD-FOLR1 είναι μια εξαιρετικά σπάνια γενετική μορφή της CFD, η οποία εμφανίζεται σε ορισμένα παιδιά με Autism Spectrum Disorder. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο του FDA, επηρεάζει λιγότερο από 1 άτομο ανά εκατομμύριο. Η CFD είναι μια νευρολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την αδυναμία του φυλλικού οξέος να περάσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, οδηγώντας σε συμπτώματα όπως επιληπτικές κρίσεις, κινητικά προβλήματα και νοητική αναπηρία. Εκτός από τη μετάλλαξη στο FOLR1, άλλες αιτίες της CFD περιλαμβάνουν αυτοαντισώματα που μπλοκάρουν τον υποδοχέα του φυλλικού οξέος.

---

Περιορισμένη ένδειξη

Ο πληθυσμός ασθενών με CFD-FOLR1, ή αλλιώς ανεπάρκεια μεταφοράς φυλλικού οξέος στον εγκέφαλο που σχετίζεται με το FOLR1 (FOLR1-CFTD), είναι πολύ μικρότερος από τη μεγάλη ομάδα που αρχικά είχαν παρουσιάσει οι υγειονομικοί ηγέτες των ΗΠΑ ως πιθανούς υποψήφιους για θεραπεία με λευκοβορίνη.

Ο FDA επρόκειτο να αλλάξει την ένδειξη της λευκοβορίνης ώστε να είναι διαθέσιμη και «εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά» με αυτισμό να μπορούν να επωφεληθούν, δήλωσε ο επίτροπος του FDA Marty Makary κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στον Λευκό Οίκο στις 22 Σεπτεμβρίου 2025. Ο ίδιος ανέφερε επίσης μια μελέτη στην οποία, σύμφωνα με τον ίδιο, «τα δύο τρίτα των παιδιών με συμπτώματα αυτισμού παρουσίασαν βελτίωση και ορισμένα σημαντική βελτίωση» μετά τη λήψη λευκοβορίνης.

Ωστόσο, μετά τους τολμηρούς αυτούς ισχυρισμούς των υγειονομικών αρχών των ΗΠΑ, η American Academy of Pediatrics ανακοίνωσε ότι δεν θα συστήσει τη συστηματική χρήση της λευκοβορίνης σε παιδιά με αυτισμό, επικαλούμενη «πολύ περιορισμένα» επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τη χρήση της σε έναν ευρύ πληθυσμό ατόμων με αυτισμό.

Στις πιο πρόσφατες οδηγίες της, που ενημερώθηκαν στις 13 Φεβρουαρίου 2026, η ιατρική οργάνωση διατήρησε τη θέση ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα και μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές για να καθοριστεί εάν η λευκοβορίνη είναι ασφαλής και αποτελεσματική στον αυτισμό και σε ποιες υποομάδες μπορεί να είναι πιο ωφέλιμη.

Η Coalition of Autism Scientists επισήμανε επίσης την έλλειψη επιστημονικών αποδείξεων που να συνδέουν τη λευκοβορίνη με αποτελεσματική θεραπεία για τον αυτισμό.

Αντί για κλινική δοκιμή, ο FDA βασίστηκε στη δημοσιευμένη επιστημονική βιβλιογραφία — συμπεριλαμβανομένων αναφορών πραγματικών περιστατικών από την κλινική πράξη — καθώς και στον μηχανισμό δράσης της λευκοβορίνης.

Σύμφωνα με την ενημερωμένη ετικέτα του φαρμάκου Wellcovorin, ο FDA εντόπισε 46 ασθενείς με CFD-FOLR1 (FOLR1-CFTD) που είχαν λάβει θεραπεία με λευκοβορίνη μέσω διαφορετικών τρόπων χορήγησης σε παλαιότερες αναφορές περιστατικών.

Από τους 27 ασθενείς που έλαβαν μόνο από του στόματος λευκοβορίνη, η ετικέτα του FDA αναφέρει ότι 24 άτομα (89%) παρουσίασαν ένα εύρος κλινικών βελτιώσεων σε διάφορα νευρολογικά συμπτώματα, ενώ οι υπόλοιποι τρεις δεν εμφάνισαν αλλαγή ή εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Οι βελτιώσεις περιλάμβαναν:

• μείωση της σοβαρότητας ή του αριθμού των επιληπτικών κρίσεων,

• βελτίωση της κινητικής λειτουργίας,

• βελτίωση στην επικοινωνία και/ή στη συμπεριφορά.

Οι ασθενείς ήταν από περίπου 2 μηνών έως 33 ετών όταν ξεκίνησαν τη θεραπεία.

Σύμφωνα με την ετικέτα του φαρμάκου:
«Τόσο οι παρατηρούμενες κλινικές βελτιώσεις όσο και η απουσία εξέλιξης της νόσου είναι απροσδόκητες σε σύγκριση με τη συνήθως προοδευτική φυσική πορεία της νόσου σε ασθενείς με FOLR1-CFTD».

Στα ιστορικά δεδομένα, οι ασθενείς με CFD-FOLR1 που έλαβαν λευκοβορίνη είχαν ποσοστό κλινικής ανταπόκρισης 87%. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από την ομαλοποίηση στο 80% των εργαστηριακών επιπέδων του 5-MTHF, μιας βιοδιαθέσιμης μορφής φυλλικού οξέος, στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

Η λευκοβορίνη είναι η ίδια μια μορφή φυλλικού οξέος που μπορεί να περάσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, γεγονός που την καθιστά πιθανή λύση για την αντιμετώπιση της έλλειψης φυλλικού οξέος στο κεντρικό νευρικό σύστημα, ανέφερε αξιωματούχος του FDA.

Παρότι η διαδικασία αυτή θεωρείται ασυνήθιστη, ο FDA έχει εγκρίνει φάρμακα και στο παρελθόν βασιζόμενος σε δεδομένα από την πραγματική κλινική χρήση.

Το 2019, με βάση δεδομένα από ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία και αναφορές μετά την κυκλοφορία του φαρμάκου, ο FDA ενέκρινε το Ibrance της Pfizer ως μέρος θεραπευτικού σχήματος για άνδρες με HR-θετικό και HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού.

Το 2021, ο FDA ενέκρινε το Prograf της Astellas Pharma ως μέρος συνδυαστικής θεραπείας για την πρόληψη απόρριψης οργάνων σε ασθενείς που λαμβάνουν μεταμόσχευση πνεύμονα. Η έγκριση βασίστηκε σε δεδομένα πραγματικού κόσμου από το U.S. Scientific Registry of Transplant Recipients.

Οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές γενικά παρέχουν τα ισχυρότερα επιστημονικά στοιχεία. Ωστόσο, σύμφωνα με αξιωματούχο του FDA, θα ήταν πολύ δύσκολο να διεξαχθεί μια τέτοια μελέτη σε μια εξαιρετικά σπάνια πάθηση όπως η CFD-FOLR1.

«Ήμασταν επίσης πρόθυμοι να εξετάσουμε αυτά τα δεδομένα, επειδή γνωρίζουμε ότι υπάρχει ισχυρή επιστημονική και μηχανιστική βάση για το γιατί η λευκοβορίνη θα αναμενόταν να λειτουργήσει σε αυτή την κατάσταση», δήλωσε ο αξιωματούχος.
«Και από όσα ακούσαμε και είδαμε στη βιβλιογραφία, υπήρχαν πραγματικά μεγάλες και ουσιαστικές βελτιώσεις που αναφέρθηκαν μετά τη θεραπεία με λευκοβορίνη».