Ο καρκίνος των ωοθηκών παραμένει μία από τις πιο επιθετικές γυναικολογικές κακοήθειες, με τη διάγνωση συχνά να γίνεται σε προχωρημένα στάδια. Η επιστημονική κοινότητα στρέφεται πλέον σε στρατηγικές πρωτογενούς πρόληψης, με την προληπτική αμφοτερόπλευρη σαλπιγγεκτομή να αναδεικνύεται ως μια πολλά υποσχόμενη επιλογή.

Σχετικά με τη νέα κατανόηση της προέλευσης του καρκίνου των ωοθηκών, τα σύγχρονα παθολογοανατομικά και μοριακά δεδομένα έχουν ανατρέψει την παραδοσιακή αντίληψη για την προέλευση των υψηλής κακοήθειας ορώδων καρκινωμάτων. Μεγάλο μέρος αυτών των όγκων φαίνεται να έχει αφετηρία από το επιθήλιο των σαλπίγγων και όχι από τις ίδιες τις ωοθήκες. Η ανακάλυψη αυτή έχει οδηγήσει στη λογική ότι η αφαίρεση των σαλπίγγων μπορεί να μειώσει ουσιαστικά τον κίνδυνο μελλοντικής ανάπτυξης σαλπιγγο-ωοθηκικού καρκίνου.

Τα ευρήματα της συστηματικής ανασκόπησης στο JAMA

Το άρθρο που δημοσιεύτηκε στο JAMA παρουσιάζει τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Γυναικολογικής Ογκολογίας (ESGO), βασισμένες σε ανασκόπηση μελετών από το 2000 έως το 2025. Η ανάλυση περιλαμβάνει δεδομένα για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου, την ασφάλεια της επέμβασης και τις επιπτώσεις στη λειτουργία των ωοθηκών.

Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, Δρ. Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι η προληπτική αμφοτερόπλευρη σαλπιγγεκτομή συνδέεται με σημαντική μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Μελέτες δείχνουν ότι ο σχετικός κίνδυνος μειώνεται κατά 42% έως 80%, με τα αποτελέσματα να είναι συνεπή παρά την απουσία τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών.

Επίδραση στη λειτουργία των ωοθηκών

Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η πιθανή επίδραση της επέμβασης στο ωοθηκικό απόθεμα και στη μακροπρόθεσμη ενδοκρινική λειτουργία. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι βραχυπρόθεσμα δεν παρατηρείται μείωση σε δείκτες όπως η AMH, η FSH και η οιστραδιόλη. Ωστόσο, τα δεδομένα για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις παραμένουν ασαφή. Ορισμένες μελέτες αναφέρουν αυξημένα εμμηνοπαυσιακά συμπτώματα, ενώ άλλες δεν καταγράφουν διαφορές στην ηλικία εμμηνόπαυσης ή στην ανάγκη ορμονικής θεραπείας.

Ασφάλεια και χειρουργική εφικτότητα

Η προληπτική σαλπιγγεκτομή θεωρείται τεχνικά ασφαλής όταν πραγματοποιείται παράλληλα με άλλες γυναικολογικές επεμβάσεις, όπως  είναι η υστερεκτομή ή καισαρική τομή. Η προσθήκη της δεν αυξάνει σημαντικά τον χειρουργικό χρόνο ούτε τα ποσοστά επιπλοκών. Σε περιπτώσεις κολπικής υστερεκτομής ή εκτεταμένων συμφύσεων, η τεχνική δυσκολία μπορεί να είναι μεγαλύτερη, γεγονός που απαιτεί προσεκτική επιλογή ασθενών.

Η ανάγκη εξατομικευμένης συμβουλευτικής

Το άρθρο υπογραμμίζει ότι η προληπτική αμφοτερόπλευρη σαλπιγγεκτομή μπορεί να εξεταστεί και σε επιλεγμένες μη γυναικολογικές επεμβάσεις της κοιλίας ή της πυέλου, αν και τα δεδομένα είναι περιορισμένα. Σε κάθε περίπτωση, η προεγχειρητική συμβουλευτική πρέπει να είναι εξατομικευμένη, με σαφή ενημέρωση για τον προληπτικό χαρακτήρα της επέμβασης, τη μόνιμη απώλεια γονιμότητας και τα σημεία αβεβαιότητας.

Η προληπτική αμφοτερόπλευρη σαλπιγγεκτομή αναδεικνύεται ως μια πολλά υποσχόμενη στρατηγική πρωτογενούς πρόληψης του σαλπιγγο-ωοθηκικού καρκίνου, με σημαντικό δυνητικό όφελος για τη δημόσια υγεία. Παρά τα ενθαρρυντικά δεδομένα, απαιτούνται μακροχρόνιες μελέτες για την πλήρη κατανόηση των ενδοκρινικών και ποιοτικών επιπτώσεων της επέμβασης.