Ο πρώτος σταθερός Χώρος Εποπτευόμενης Χρήσης (ΧΕΧ) της χώρας συμπληρώνει τέσσερα χρόνια λειτουργίας, με μετρήσιμα οφέλη στη δημόσια υγεία, πρόληψη υπερδοσολογιών και υποστήριξη ευάλωτων πληθυσμών. Πρόκειται για μια δομή Άμεσης Πρόσβασης και Μείωσης της Βλάβης που λειτουργεί υπό την εποπτεία του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Η λειτουργία του εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό του ΕΟΠΑΕ και του Υπουργείου Υγείας για την αντιμετώπιση της εξάρτησης ως ζητήματος δημόσιας υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Οι ΧΕΧ αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένη πρακτική Μείωσης της Βλάβης, προσφέροντας ασφαλείς συνθήκες χρήσης, άμεση παρέμβαση σε περιστατικά υπερδοσολογίας και πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας για άτομα που συχνά παραμένουν εκτός συστήματος.

Πώς λειτουργεί ένας Χώρος Εποπτευόμενης Χρήσης

Στους ΧΕΧ, η χρήση ουσιών πραγματοποιείται με αποστειρωμένα σύνεργα και υπό την εποπτεία εξειδικευμένου προσωπικού, το οποίο μπορεί να παρέμβει άμεσα σε περίπτωση υπερδοσολογίας. Παράλληλα, οι δομές λειτουργούν ως σημείο πρώτης επαφής με το σύστημα υγείας, παρέχοντας:

• πρωτοβάθμια φροντίδα,
• ψυχοκοινωνική υποστήριξη,
• διασύνδεση με θεραπευτικά προγράμματα,
• ενημέρωση για πρόληψη λοιμωδών νοσημάτων.

Ο σταθερός ΧΕΧ της Αθήνας άρχισε τη λειτουργία του στις 22 Απριλίου 2022, μετά την επίσημη αδειοδότησή του.

Τέσσερα ρόνια λειτουργίας – Τα αποτελέσματα

Τα στοιχεία της περιόδου 2020–2026 καταγράφουν τον ουσιαστικό αντίκτυπο της δομής:

• 2.818 μοναδικοί ωφελούμενοι,
• 134.513 επισκέψεις για εποπτευόμενη χρήση,
• 88.000+ σύριγγες και 18.000 προφυλακτικά διανεμημένα,
• 772 περιστατικά υπερδοσολογίας αποτράπηκαν,
• 299 με χορήγηση ναλοξόνης,
• 473 με στενή παρακολούθηση.

Τα δεδομένα αυτά αποδεικνύουν ότι ο ΧΕΧ συμβάλλει καθοριστικά στην πρόληψη θανάτων, στη μείωση της μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων και στη διασύνδεση των χρηστών με υπηρεσίες υγείας.

Διεθνής δικτύωση και επόμενα βήματα

Ο σταθερός ΧΕΧ της Αθήνας είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Χώρων Εποπτευόμενης Χρήσης, αναπτύσσοντας συνεργασίες με αντίστοιχες δομές στο εξωτερικό. Ο ΕΟΠΑΕ σχεδιάζει την ενίσχυση των δράσεων Μείωσης της Βλάβης και εξετάζει τη δημιουργία νέων δομών σε άλλες πόλεις.

Η εμπειρία της Θεσσαλονίκης – Ο ρόλος του Κινητού ΧΕΧ
Με βάση τα θετικά αποτελέσματα της Αθήνας, ο ΕΟΠΑΕ δημιούργησε τον πρώτο Κινητό ΧΕΧ στη Θεσσαλονίκη. Μόνο το 2025:

• κατέγραψε 17.156 επισκέψεις,
• εξυπηρέτησε 1.033 μοναδικούς ωφελούμενους,
• συνέβαλε στη διάσωση 57 ανθρώπινων ζωών από υπερδοσολογία.

Στο άμεσο μέλλον, προγραμματίζεται η ανάπτυξη τριών νέων Κινητών ΧΕΧ στην Αττική, καθώς και η διερεύνηση επέκτασης σε περισσότερες πόλεις.

Αναφερόμενος στην συμπλήρωση τεσσάρων ετών ότι ο πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ και Εθνικός Συντονιστής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων  Αθανάσιος Θεοχάρης επεσήμανε ότι «Τα τέσσερα αυτά χρόνια αποδεικνύουν ότι η επένδυση στη Μείωση της Βλάβης σώζει ζωές και ανοίγει δρόμους προς τη θεραπεία. Συνεχίζουμε φροντίζοντας τον εξαρτημένο συνάνθρωπό μας με γνώμονα την επιστημονική τεκμηρίωση και τον σεβασμό στον άνθρωπο. Ο σταθερός Χώρος Εποπτευόμενης Χρήσης στην Αθήνα δεν αποτελεί απλώς μια πρωτοπόρα πρακτική Μείωσης της Βλάβης, αλλά μια απόδειξη ότι οι πολιτικές δημόσιας υγείας μπορούν να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικές και συμπεριληπτικές».