Μια νέα κλινική μελέτη έρχεται να φωτίσει τον μηχανισμό πίσω από τη γνωστή καρδιοπροστατευτική δράση της βρώμης. Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες δείχνουν ότι το εντερικό μικροβίωμα παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη μείωση της χοληστερόλης. Τα ευρήματα αναδεικνύουν πως η βρώμη δρα σε συνεργασία με τα «καλά» βακτήρια του εντέρου, δημιουργώντας βιοδραστικές ουσίες με σημαντικά οφέλη για την υγεία.

Η πρόσφατη τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications εξετάζει πώς η κατανάλωση βρώμης επηρεάζει άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, μια κατάσταση που αφορά περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαβήτη τύπου 2. Οι ερευνητές διερεύνησαν αν η βρώμη μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ και με ποιον τρόπο επιτυγχάνεται αυτή η δράση.

Στο πλαίσιο της μελέτης εφαρμόστηκαν δύο διατροφικές παρεμβάσεις: Η πρώτη ήταν βραχυπρόθεσμη και υψηλής δόσης, με τους συμμετέχοντες να καταναλώνουν αποκλειστικά γεύματα με βρώμη για δύο ημέρες. Η δεύτερη ήταν πιο ήπια και μακροχρόνια, με αντικατάσταση ενός καθημερινού γεύματος από γεύμα βρώμης για έξι εβδομάδες. Και στις δύο περιπτώσεις υπήρξαν ομάδες ελέγχου που δεν κατανάλωναν βρώμη.

Ταχεία μείωση της χοληστερόλης

Στην ομάδα της βραχυπρόθεσμης παρέμβασης παρατηρήθηκε εντυπωσιακή μείωση της ολικής και της LDL χοληστερόλης μέσα σε μόλις δύο ημέρες. Το εύρημα αυτό επιβεβαιώνει ότι η βρώμη μπορεί να επιδράσει άμεσα στον μεταβολισμό των λιπιδίων. Ωστόσο, το πιο σημαντικό στοιχείο της μελέτης δεν ήταν η ταχύτητα της μείωσης, αλλά ο μηχανισμός που την προκαλεί.

Οι ερευνητές εντόπισαν αύξηση συγκεκριμένων φαινολικών ενώσεων στο αίμα, όπως το φερουλικό οξύ και τα παράγωγά του, τα οποία δεν προέρχονται απευθείας από τη βρώμη, αλλά παράγονται από τη δράση των εντερικών μικροβίων. Με άλλα λόγια, η βρώμη λειτουργεί ως υπόστρωμα για τα «καλά» βακτήρια, τα οποία μεταβολίζουν τα φυτικά συστατικά της και δημιουργούν βιοδραστικές ουσίες με ευεργετική επίδραση στη χοληστερόλη.

Ο ρόλος των φαινολικών μεταβολιτών

Η αύξηση των μικροβιακά παραγόμενων φαινολικών μεταβολιτών συνδέθηκε άμεσα με τη μείωση της LDL χοληστερόλης. Όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα αυτών των ενώσεων στο αίμα, τόσο μεγαλύτερη ήταν η πτώση της χοληστερόλης. Τα φαινολικά αυτά μόρια φαίνεται να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα συνθέτουν και αποθηκεύουν τη χοληστερόλη, μειώνοντας τη συσσώρευσή της στον οργανισμό.
Παράλληλα, η κατανάλωση βρώμης προκάλεσε αλλαγές στη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος. Ειδικότερα,  αυξήθηκαν βακτήρια που σχετίζονται με καλύτερη μεταβολική υγεία και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης, με τις αλλαγές να είναι πιο έντονες στη βραχυπρόθεσμη, υψηλής δόσης παρέμβαση.

Μακροχρόνια κατανάλωση και προστατευτική δράση

Στη δεύτερη, πιο ήπια παρέμβαση των έξι εβδομάδων, η καθημερινή κατανάλωση ενός γεύματος βρώμης συνέβαλε στη σταθεροποίηση των μεταβολικών δεικτών, χωρίς όμως να επιφέρει την έντονη μείωση της χοληστερόλης που παρατηρήθηκε στη βραχυπρόθεσμη παρέμβαση. Αυτό υποδηλώνει ότι η ποσότητα και η συχνότητα κατανάλωσης παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ένταση των οφελών.

Ο ρόλος του μικροβιώματος

Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η βρώμη δεν δρα μόνη της. Η καρδιοπροστατευτική της δράση οφείλεται στη συνεργασία της με το εντερικό μικροβίωμα, το οποίο παράγει φαινολικούς μεταβολίτες με ισχυρή επίδραση στη μείωση της χοληστερόλης. Τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα ότι η εξατομικευμένη διατροφή, προσαρμοσμένη στη σύσταση του μικροβιώματος, μπορεί να αποτελέσει το μέλλον της διατροφικής παρέμβασης.