Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελούν σημαντικές νοσηρότητες με σημαντική επίπτωση στα συστήματα υγείας.  11% του Ελληνικού πληθυσμού >40 ετών με ιστορικό καπνισματικής συνήθειας πάσχουν από ΧΑΠ, ενώ 8500 νέες περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα εμφανίζονται στη χώρα μας κάθε έτος.

Η ΧΑΠ παραμένει σαν η 3^η αιτία θανάτου παγκοσμίως,  ενώ ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί το πιο θανατηφόρο καρκίνο παγκοσμίως. Τα δύο νοσήματα μοιράζονται παρόμοιους παράγοντες κινδύνου, οι δύο νόσοι συχνά συνυπάρχουν σε ευπαθείς ασθενείς. Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί σημαντική συννοσηρότητα της ΧΑΠ και συμβάλλει στην αυξημένη θνητότητα. Αντίστροφα, η ΧΑΠ σχετίζεται με μειωμένη συνολική επιβίωση σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα και ΧΑΠ σε σύγκριση με εκείνους χωρίς ΧΑΠ, ιδιαίτερα όταν επικρατεί ο εμφυσηματικός φαινότυπος.

Οι καπνιστές με ΧΑΠ έχουν εξαπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα σε σύγκριση με καπνιστές χωρίς απόφραξη των αεραγωγών, ενώ η επίπτωση του καρκίνου του πνεύμονα αυξάνεται όσο μειώνεται ο εκπνεόμενος όγκος στο πρώτο δευτερόλεπτο (FEV1), ανεξάρτητα από την έκθεση στον καπνό του τσιγάρου. Στη Μελέτη Προληπτικού Ελέγχου Καρκίνου του Πνεύμονα της Δανίας, ασθενείς με απόφραξη αεραγωγών, εμφύσημα, ηλικία άνω των 70 ετών και ιστορικό καπνίσματος ≥35 πακέτα-έτη είχαν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα.

Ανάλογη μελέτη στις ΗΠΑ έδειξε ότι ασθενείς με ΧΑΠ έχουν τετραπλάσιο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του πνεύμονα και μάλιστα ο κίνδυνος αυτός είναι ανεξάρτητος από την ηλικία, το φύλο και τη φυλή. Η διάγνωση και η βαρύτητα των δύο νοσημάτων εξαρτάται σημαντικά από την έγκαιρη διάγνωση και το χρόνο εκτίμησης της υποκείμενης βαρύτητας. Για την ΧΑΠ υπάρχουν μη θεσμοθετημένες προσπάθειες έγκαιρης αναγνώρισης και διάγνωσης  μέσω ενημερωτικών προσεγγίσεων και φυσικά σπιρομετρικού ελέγχου σε στοχευμένο πληθυσμό.

Στον καρκίνο του πνεύμονα υπάρχει η ο προσυμπτωματικός έλεγχος με αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης (LDCT) σε ετήσια βάση και με στόχευση καπνιστές ή πρώην καπνιστές με συνήθεια 20 πακέτων χρόνου (υπολογίζεται ως 1 πακέτο ημερησίως για 20 χρόνια) και με ηλιακό εύρος μεταξύ 50-80 έτη.  Το αποτύπωμα του προσυμπτωματικού ελέγχου εκεί που εφαρμόζεται  έχει αποδείξει θετική επίδραση στην θνητότητα από καρκίνο του πνεύμονα μείωση κοντά στο 25%. Παράλληλα έχει καταδείξει ότι μέσω των απεικονιστικών ευρημάτων μπορεί να οδηγεί σε διαγνωστική διερεύνηση παθήσεων όπως η ΧΑΠ με τελικό αποτέλεσμα από πρόσφατη μελέτη στις ΗΠΑ 35% μείωση των παροξύνσεων της νόσου και ελάττωση του κόστους για το σύστημα υγείας.

Πρέπει εδώ να τονίσουμε και την διαχειριστική πολλές φορές δυσκολία στη συνύπαρξη των δύο νοσημάτων με κύρια επίδραση στην διαχείριση και θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα. Η παρουσία μιας σοβαρής ΧΑΠ μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα στην χειρουργησιμότητα του καρκίνου του πνεύμονα, επιβαρυντικό παράγοντα στη μετεγχειρητική πορεία και στην επιβίωση των ασθενών.

Αν θέλουμε να συνοψίσουμε τη σύντομη αυτή αναφορά μας η ΧΑΠ και ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελούν ιδιαίτερα συχνές αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Η συνύπαρξή τους δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις στη διάγνωση, τη θεραπεία και την πρόγνωση. Κοινοί παράγοντες κινδύνου και παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί ενδέχεται να συμβάλλουν στη συχνότερη εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα σε ασθενείς με ΧΑΠ. Η αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT) αποτελεί σημαντική πρόοδο για την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα· με τον προσυμπτωματικό έλεγχο να παρέχει επίσης την ευκαιρία αξιολόγησης των ασθενών για την παρουσία ΧΑΠ, επιτρέποντας την αναγνώριση και έγκαιρη θεραπεία ατόμων που δεν έχουν ακόμη διαγνωστεί. Τέλος, η παρουσία ΧΑΠ έχει σημαντικές επιπτώσεις στη διαχείριση του καρκίνου του πνεύμονα.