Η πρόσφατη συρροή κρουσμάτων hanta ιού σε κρουαζιερόπλοιο που απέπλευσε από την Αργεντινή επανέφερε στο προσκήνιο έναν παθογόνο παράγοντα που, αν και όχι νέος, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως αναφέρει ο δρ Χαράλαμπος Γώγος, καθηγητής Λοιμωξιολογίας και Διευθυντής της Παθολογικής-Λοιμωξιολογικής Κλινικής του Metropolitan General. Με τρία θανατηφόρα περιστατικά και οκτώ συνολικά κρούσματα, ο ιός υπενθυμίζει την ανάγκη επαγρύπνησης και ενημέρωσης για τις μορφές μετάδοσης, τα συμπτώματα και τα μέτρα πρόληψης.

Ο hanta ιός είναι γνωστός από τον πόλεμο της Κορέας που προκάλεσε αιμορραγικούς πυρετούς και πήρε το όνομά του από τον ποταμό Hantan. Ανήκει στην οικογένεια Bunyaviridae και μπορεί να οδηγήσει σε δύο σοβαρές μορφές νόσου:
• το σύνδρομο οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (HPS), με υψηλή θνησιμότητα, και
• τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο (HFRS), που προσβάλλει κυρίως τους νεφρούς.

Όπως εξηγεί ο δρ Χαράλαμπος Γώγος, Καθηγητής Λοιμωξιολογίας, η κατανόηση της μετάδοσης και των συμπτωμάτων είναι κρίσιμη, καθώς ο ιός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή καρδιοαναπνευστική ή νεφρική ανεπάρκεια.

Πώς μεταδίδεται ο ιός – Ο ρόλος των τρωκτικών

Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω τρωκτικών, ιδιαίτερα αρουραίων. Οι άνθρωποι μολύνονται:
• με εισπνοή σκόνης μολυσμένης με ούρα, κόπρανα ή σάλιο,
• με άμεση επαφή με τρωκτικά ή εκκρίματά τους,
• σπανιότερα με δάγκωμα,
• και εξαιρετικά σπάνια από άνθρωπο σε άνθρωπο – μόνο στο στέλεχος των Άνδεων, μετά από στενή και παρατεταμένη επαφή.

Το στέλεχος των Άνδεων ήταν αυτό που απομονώθηκε στο κρουαζιερόπλοιο, γεγονός που εξηγεί τη σοβαρότητα των περιστατικών.

Συμπτώματα και μορφές της νόσου
Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από 1 έως 8 εβδομάδες, με τα πρώιμα συμπτώματα να θυμίζουν γρίπη:
• πυρετός,
• κόπωση,
• μυαλγίες,
• πονοκέφαλος,
• ναυτία,
• κοιλιακό άλγος και διάρροια.

Στη συνέχεια, η νόσος μπορεί να εξελιχθεί σε:
• HPS, με σοβαρή αναπνευστική δυσχέρεια και θνησιμότητα 30–45%, ή
• HFRS, με νεφρική ανεπάρκεια και θνησιμότητα κάτω του 10%.

Στην Ευρώπη κυκλοφορούν ηπιότερα στελέχη, ωστόσο η πρόσφατη έξαρση στο κρουαζιερόπλοιο απαιτεί στενή παρακολούθηση των επιβατών για περίπου έξι εβδομάδες.

Η διάγνωση βασίζεται σε κλινική εξέταση, επιδημιολογική αξιολόγηση και ειδικές ορολογικές ή μοριακές εξετάσεις. Δεν υπάρχει ειδική αντιιική θεραπεία· η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και περιλαμβάνει νοσηλεία, οξυγονοθεραπεία ή μηχανικό αερισμό σε σοβαρές περιπτώσεις, καθώς και νεφρική υποστήριξη όταν απαιτείται.

Ερευνητικές προσπάθειες βρίσκονται σε εξέλιξη για στοχευμένες θεραπείες που θα περιορίζουν τη βλάβη στο ενδοθήλιο των αγγείων.

Πρόληψη: το κλειδί για τον περιορισμό της νόσου
Η πρόληψη επικεντρώνεται στον έλεγχο των τρωκτικών:
• μυοκτονία και σφράγιση εισόδων,
• καθαριότητα και απολύμανση χώρων,
• χρήση γαντιών και μάσκας σε πιθανά μολυσμένες περιοχές,
• ενημέρωση εργαζομένων σε γεωργικές και δασικές εργασίες.

Εμβόλιο εγκεκριμένο από EMA ή FDA δεν υπάρχει προς το παρόν.

Η σημασία της ενημέρωσης και της έγκαιρης διάγνωσης
Όπως τονίζει ο δρ Γώγος, ο hantavirus αποτελεί σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία, με δυνατότητα πρόκλησης σοβαρής νόσου υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ενημέρωση και η συνεργασία υγειονομικών αρχών και πολιτών είναι κρίσιμες για τον περιορισμό της μετάδοσης και των επιπλοκών.