Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) προειδοποιεί για τη ραγδαία αύξηση πολυανθεκτικών και εκτεταμένα ανθεκτικών στελεχών Shigella σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η εξάπλωση αφορά κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, ενώ η εύκολη μετάδοση και η περιορισμένη αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων αντιβιοτικών δημιουργούν σοβαρή ανησυχία για τη δημόσια υγεία.

Σύμφωνα με το ECDC, από το 2023 έχουν καταγραφεί πάνω από 2.300 λοιμώξεις που συνδέονται με επτά γενετικά διακριτά clusters πολυανθεκτικών (MDR) και εκτεταμένα ανθεκτικών (XDR) στελεχών Shigella sonnei και Shigella flexneri. Τα clusters περιλαμβάνουν τόσο παλαιότερες όσο και πρόσφατες αλυσίδες μετάδοσης, με την πλειονότητα των περιστατικών να αφορά άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες, χωρίς όμως να αποκλείονται άλλες ομάδες του πληθυσμού.

Περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές – Αυξανόμενη ανησυχία

Η κυκλοφορία MDR/XDR στελεχών αποτελεί σημαντική απειλή, καθώς η Shigella εμφανίζει πλέον αντοχή σε πολλά από τα βασικά αντιβιοτικά πρώτης και δεύτερης γραμμής. Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η Shigella μεταδίδεται πολύ εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής επαφής. Η shigellosis προκαλεί συνήθως διάρροια, κοιλιακό άλγος και πυρετό. Οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν χωρίς αντιβιοτικά, αλλά σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρή νόσο.

Αύξηση της σεξουαλικής μετάδοσης – Κίνδυνος ενόψει Pride και ταξιδιών

Παραδοσιακά η Shigella συνδεόταν με τροφιμογενείς και υδατογενείς επιδημίες. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το ECDC καταγράφει αυξανόμενη σεξουαλική μετάδοση, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα. Με την έναρξη της ταξιδιωτικής περιόδου, των Pride events και των μεγάλων φεστιβάλ, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μετάδοση μπορεί να ενταθεί.

Συστάσεις προς επαγγελματίες υγείας και κράτη‑μέλη
Το ECDC καλεί τους επαγγελματίες υγείας:
– να εξετάζουν τη Shigella ως πιθανή σεξουαλικά μεταδιδόμενη λοίμωξη σε ασθενείς με γαστρεντερικά συμπτώματα,
– να πραγματοποιούν έλεγχο ευαισθησίας στα αντιβιοτικά όταν απαιτείται θεραπεία,
– να αναφέρουν τα περιστατικά στις αρμόδιες αρχές δημόσιας υγείας.

Παράλληλα, τα κράτη‑μέλη καλούνται να ενισχύσουν τη μικροβιολογική επιτήρηση και τη γονιδιωματική ανάλυση, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα νέες αλυσίδες μετάδοσης και να παρακολουθείται η εξάπλωση ανθεκτικών στελεχών.

Οδηγίες προς το κοινό για μείωση του κινδύνου
Το ECDC συστήνει:
– αποφυγή σεξουαλικής δραστηριότητας όταν υπάρχουν διάρροια ή γαστρεντερικά συμπτώματα,
– σχολαστική υγιεινή χεριών και σώματος,
– αναζήτηση ιατρικής βοήθειας σε επίμονα ή σοβαρά συμπτώματα.