Η παχυσαρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, με περισσότερους από 13 τύπους να συνδέονται αιτιολογικά με την αυξημένη λιπώδη μάζα. Νέα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν ότι οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP‑1, φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία της παχυσαρκίας, ενδέχεται να προσφέρουν επιπλέον προστασία έναντι συγκεκριμένων μορφών καρκίνου.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Δρ. Μαρία Καπαρέλου και ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος παρουσιάζουν τα αποτελέσματα μιας μεγάλης μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Annals of Oncology. Η έρευνα εξετάζει την επίδραση των αγωνιστών GLP‑1 σε παχύσαρκα άτομα χωρίς σακχαρώδη διαβήτη και δείχνει ότι η χρήση τους συνδέεται με σημαντικά χαμηλότερη βραχυπρόθεσμη επίπτωση καρκίνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, σε σύγκριση με άτομα που έλαβαν μόνο συμβουλευτική παρέμβαση για δίαιτα και άσκηση.

Μεθοδολογία και μέγεθος δείγματος

Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα πραγματικής κλινικής πρακτικής από το δίκτυο TriNetX, το οποίο περιλαμβάνει ηλεκτρονικά αρχεία 113 εκατομμυρίων ασθενών από 64 υγειονομικά ιδρύματα στις ΗΠΑ. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη μεθοδολογία target trial emulation, που επιτρέπει την προσομοίωση τυχαιοποιημένης κλινικής δοκιμής μέσα από παρατηρησιακά δεδομένα, μειώνοντας σημαντικές πηγές συστηματικού σφάλματος.

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 229.467 παχύσαρκοι ενήλικες χωρίς ιστορικό διαβήτη ή προηγούμενη διάγνωση καρκίνου σχετιζόμενου με την παχυσαρκία. Περισσότεροι από 86.000 έλαβαν αγωνιστές GLP‑1, ενώ οι υπόλοιποι συμμετείχαν σε προγράμματα διατροφικής και σωματικής παρέμβασης. Μετά από αντιστοίχιση, δημιουργήθηκαν δύο πλήρως συγκρίσιμες ομάδες των 80.899 ατόμων.

Σημαντική μείωση κινδύνου κατά 41%

Με διάμεση παρακολούθηση δύο ετών, η χρήση αγωνιστών GLP‑1 συσχετίστηκε με 41% σχετική μείωση του κινδύνου εμφάνισης οποιουδήποτε καρκίνου που σχετίζεται με την παχυσαρκία. Η προστατευτική δράση παρατηρήθηκε σε όλες σχεδόν τις υποομάδες, ανεξάρτητα από το φύλο, τον βαθμό παχυσαρκίας ή το συγκεκριμένο φάρμακο (σεμαγλουτίδη ή τιρζεπατίδη).

Περιορισμοί και ανάγκη για περαιτέρω έρευνα

Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, η οποία δεν μπορεί να τεκμηριώσει αιτιώδη σχέση. Επιπλέον, ο περιορισμένος χρόνος παρακολούθησης δεν επιτρέπει την πλήρη αξιολόγηση της επίδρασης των φαρμάκων σε κακοήθειες με μακρά λανθάνουσα περίοδο. Απαιτούνται μεγάλες προοπτικές τυχαιοποιημένες μελέτες και μακροχρόνια προγράμματα φαρμακοεπαγρύπνησης που θα καταγράφουν συστηματικά ογκολογικές εκβάσεις.

Πιθανός νέος ρόλος των GLP‑1 στην πρόληψη του καρκίνου
Η σημασία των ευρημάτων είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς οι καρκίνοι που σχετίζονται με την παχυσαρκία αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% των νέων διαγνώσεων στις ανεπτυγμένες χώρες και αυξάνονται ταχύτερα στις νεότερες ηλικίες. Εφόσον τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, οι αγωνιστές GLP‑1 μπορεί να αποτελέσουν όχι μόνο αποτελεσματική θεραπεία για την παχυσαρκία, αλλά και σημαντικό εργαλείο πρωτογενούς πρόληψης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, διευρύνοντας τον θεραπευτικό τους ρόλο στη σύγχρονη ιατρική.