Ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί στις 30 Σεπτεμβρίου  θα παρουσιάσει πως το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Καρκίνου Παχέος Εντέρου «Προλαμβάνω» αποτελεί μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις δημόσιας υγείας των τελευταίων ετών. Στόχος του είναι η έγκαιρη ανίχνευση προκαρκινικών βλαβών και στη μείωση της θνητότητας από τη νόσο.

Η μέχρι σήμερα εφαρμογή του προγράμματος αναδεικνύει τόσο την αξία του οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου όσο και τις προκλήσεις που απαιτούν στοχευμένες παρεμβάσεις για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου παραμένει μία από τις κυριότερες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας στην Ελλάδα και διεθνώς. Η νόσος αναπτύσσεται συνήθως σταδιακά, ξεκινώντας από πολύποδες που μπορούν να εντοπιστούν και να αφαιρεθούν πριν εξελιχθούν σε κακοήθεια.
Ο συστηματικός προσυμπτωματικός έλεγχος, όπως υπογραμμίζει ο καθηγητής Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης, «έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικός στη μείωση τόσο της επίπτωσης όσο και της θνητότητας από καρκίνο του παχέος εντέρου».

Το πρόγραμμα «Προλαμβάνω»: Δομή και εφαρμογή
Το πρόγραμμα εφαρμόζεται από το 2024 και προβλέπει έλεγχο με ανοσοϊστοχημική εξέταση κοπράνων (FIT) και παραπομπή για κολονοσκόπηση σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος. Η FIT είναι εύκολη, αποδεκτή και προσβάσιμη εξέταση, ενώ η κολονοσκόπηση προσφέρει υψηλή διαγνωστική ακρίβεια αλλά απαιτεί περισσότερους πόρους. Οι ειδικοί τονίζουν ότι το πρόγραμμα αποτελεί ένα θετικό βήμα, αλλά χρειάζεται συνεχή αξιολόγηση, έλεγχο ποιότητας και διορθωτικές παρεμβάσεις.

Οι προκλήσεις και οι αναγκαίες παρεμβάσεις

Ο πρόεδρος της Επαγγελματικής Ένωσης Γαστρεντερολόγων Ελλάδας, κ. Αλέξανδρος Κωφοκώτσιος, επισημαίνει ότι η εμπειρία εφαρμογής του προγράμματος αναδεικνύει συγκεκριμένες ανάγκες:

• Ενίσχυση του ρόλου του Προσωπικού Ιατρού, ώστε η πρόληψη να αποκτήσει εξατομικευμένο χαρακτήρα.
• Fast‑Track πρωτόκολλο για τα θετικά αποτελέσματα, με συγκεκριμένο χρονικό όριο και κεντρικό σύστημα ραντεβού.
• Επαρκείς πόροι για ιδιώτες γαστρεντερολόγους και ενδοσκοπικές μονάδες νοσοκομείων.
• Εθνικό Μητρώο Πολυπόδων, με ψηφιακή καταγραφή ευρημάτων και αυτόματες υπενθυμίσεις επανελέγχου.

Στρατηγική ενημέρωσης του κοινού, ώστε –όπως τονίζει ο κ. Κωφοκώτσιος– «το μήνυμα της πρόληψης να μην βασίζεται στον φόβο, αλλά στη δυνατότητα της έγκαιρης παρέμβασης».

Αναφορικά με το πρόγραμμα η  γενική γραμματέας Δημόσιας Υγείας Χριστίνα‑Μαρία Κράββαρη τόνισε«Μία νόσο για την οποία η επιστήμη μάς έχει δώσει τη δυνατότητα όχι μόνο να επιτυγχάνουμε έγκαιρη διάγνωση, αλλά και να εντοπίζουμε και να αντιμετωπίζουμε προκαρκινικές βλάβες πριν αυτές εξελιχθούν σε καρκίνο.» Η κ. Κράββαρη  συνέχισε: «Ο πολίτης δεν καλείται απλώς να εξεταστεί. Εντάσσεται σε μια οργανωμένη διαδρομή που ξεκινά από τον αρχικό έλεγχο και συνεχίζεται με αξιολόγηση, κολονοσκόπηση και βιοψία, χωρίς οικονομική επιβάρυνση.»Επιπλέον η γενική γραμματέας υπογράμμισε στα λεγόμενά της: «Ένα εθνικό οργανωμένο πρόγραμμα δεν αυξάνει απλώς τον αριθμό των εξετάσεων· δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να περιορίσουμε ανισότητες που διαφορετικά αναπαράγονται μέσα στο ίδιο το σύστημα υγείας.» Τέλος,  η  κ. Κράββαρη σημείωσε για τη συνέχιση του προγράμματος:«Το ‘ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ’ συνεχίζεται έως το 2030 με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους και 75 εκατομμύρια ευρώ ετησίως από τον Τακτικό Προϋπολογισμό.»

Τα πρώτα αποτελέσματα

Περισσότεροι από 6,86 εκατομμύρια δικαιούχοι έχουν αποκτήσει δωρεάν πρόσβαση σε προληπτικές εξετάσεις, ενώ 274.410 άνθρωποι εντοπίστηκαν έγκαιρα με ευρήματα. Τα αποτελέσματα αυτά μεταφράζονται σε πραγματικές παρεμβάσεις υγείας: προκαρκινικές αλλοιώσεις που αντιμετωπίστηκαν, νόσος που εντοπίστηκε νωρίτερα, πολίτες που οδηγήθηκαν έγκαιρα στη σωστή φροντίδα.

Η επόμενη μέρα της πρόληψης

Η οργανωμένη πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η συστηματική παρακολούθηση αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για τη μείωση της θνητότητας από τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Το «Προλαμβάνω» εξελίσσεται πλέον σε σταθερή εθνική πολιτική δημόσιας υγείας, με στόχο όχι μόνο την αύξηση συμμετοχής αλλά και τη βελτίωση της ποιότητας και του πραγματικού υγειονομικού αποτελέσματος.