Ο κίνδυνος θρόμβωσης δεν παραμένει σταθερός σε όλη τη διάρκεια της ζωής μιας γυναίκας. Αντισύλληψη, εγκυμοσύνη, λοχεία και εμμηνόπαυση αποτελούν περιόδους όπου ο κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί, ανάλογα με τους ατομικούς παράγοντες υγείας. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης, το ISTH και το ΙΜΕΘΑ τονίζουν τη σημασία της ενημέρωσης και της εξατομικευμένης εκτίμησης κινδύνου.

Για τις περισσότερες υγιείς γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, ο συνολικός κίνδυνος θρόμβωσης παραμένει χαμηλός. Ωστόσο, αυξάνεται με τη χρήση ορμονικής αντισύλληψης που περιέχει οιστρογόνα, όπως τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια, τα διαδερμικά επιθέματα και ο κολπικός δακτύλιος. Η εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής περίπου τέσσερις έως πέντε φορές, ενώ οι πρώτες έξι εβδομάδες μετά τον τοκετό αποτελούν την πιο επικίνδυνη περίοδο, με τον κίνδυνο να φτάνει έως και 20 φορές υψηλότερα σε σχέση με γυναίκες που δεν κυοφορούν.

Στην εμμηνόπαυση, η από του στόματος θεραπεία με οιστρογόνα συνδέεται με δύο έως τρεις φορές αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης, ενώ η διαδερμική χορήγηση φαίνεται να έχει χαμηλότερο προφίλ κινδύνου. Η εκτίμηση του ατομικού κινδύνου πριν από την έναρξη οποιασδήποτε ορμονικής θεραπείας παραμένει κρίσιμη.

Παράγοντες που επηρεάζουν τον κίνδυνο

Ο κίνδυνος θρόμβωσης επηρεάζεται από παράγοντες όπως προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης, κληρονομικές διαταραχές πήξης, κάπνισμα, παχυσαρκία, ηλικία και συγκεκριμένα νοσήματα. Αυξημένο κίνδυνο εμφανίζουν επίσης ασθενείς με καρκίνο, διαβήτη ή καρδιοπάθεια. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι καθοριστική: πόνος ή πρήξιμο στο πόδι, ερυθρότητα, αλλαγή χρώματος και αίσθημα θερμότητας μπορεί να υποδηλώνουν εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, ενώ ξαφνική δύσπνοια, πόνος στο στήθος, γρήγορη αναπνοή ή αιμόπτυση μπορεί να αποτελούν σημάδια πνευμονικής εμβολής.

Οι επιστημονικές επισημάνσεις

Ο Δημήτρης Ρίχτερ, Καρδιολόγος και Πρόεδρος του ΙΜΕΘΑ, τονίζει ότι η θρόμβωση μπορεί να προληφθεί, εφόσον οι γυναίκες γνωρίζουν πότε αυξάνεται ο κίνδυνος και συζητούν με τον γιατρό τους πριν από κάθε ορμονική θεραπεία. Ο Αλέξανδρος Τσελέπης, Ομότιμος Καθηγητής Κλινικής Βιοχημείας και μέλος του ΔΣ του ΙΜΕΘΑ, επισημαίνει ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να φοβούνται τις φυσιολογικές φάσεις της ζωής τους, αλλά να γνωρίζουν τους προσωπικούς τους παράγοντες κινδύνου και να μην αγνοούν συμπτώματα όπως πρήξιμο στο πόδι ή ξαφνική δύσπνοια.

Η φετινή εκστρατεία

Η διεθνής εκστρατεία της Παγκόσμιας Ημέρας Θρόμβωσης ενθαρρύνει κάθε γυναίκα να συζητά με τον γιατρό της το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό πριν από την έναρξη ορμονικής αντισύλληψης ή θεραπείας στην εμμηνόπαυση, καθώς και κατά την εγκυμοσύνη και τη λοχεία. Το μήνυμα «Από το κεφάλι έως τα πόδια, πάρτε τον έλεγχο» υπενθυμίζει ότι η θρόμβωση μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικά σημεία του σώματος και ότι η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές.