Η Ομοσπονδιακή Ελεγκτική Υπηρεσία της Ελβετίας αποκαλύπτει ένα εκτεταμένο σύστημα οικονομικών παρατυπιών που επιβαρύνει άμεσα τα ασφαλιστικά ταμεία και τους πολίτες. Οι πάροχοι υγείας φέρονται να παρακρατούν εκατοντάδες εκατομμύρια φράγκα από εκπτώσεις φαρμάκων, παραβιάζοντας τη νομοθεσία και υπονομεύοντας τη διαφάνεια της αγοράς.

Συγκεκριμένα, η επίσημη έκθεση της Eidgenössische Finanzkontrolle (EFK) καταγράφει ότι το 2024 οι πάροχοι υγείας – ιατρεία, νοσοκομεία και φαρμακεία – εξασφάλισαν εκπτώσεις ύψους 743 εκατομμυρίων φράγκων από φαρμακευτικές εταιρείες, σύμφωνα με το grland.gcom. Το ποσό αντιστοιχεί στο 8% της συνολικής αγοράς φαρμάκων, η οποία φτάνει τα 9,6 δισεκατομμύρια φράγκα ετησίως.

Ωστόσο, μόλις 88 εκατομμύρια φράγκα αποδόθηκαν νόμιμα στα ασφαλιστικά ταμεία, όπως προβλέπει η ελβετική νομοθεσία. Η ελεγκτική αρχή εκτιμά ότι περίπου το ήμισυ των εκπτώσεων παρακρατήθηκε αδιαφανώς, δημιουργώντας ένα συστημικό πρόβλημα που επιβαρύνει άμεσα τους ασφαλισμένους.

Ανεπαρκείς έλεγχοι από το Ομοσπονδιακό Γραφείο Δημόσιας Υγείας

Η ευθύνη για την εποπτεία των εκπτώσεων ανήκει στο Ομοσπονδιακό Γραφείο Δημόσιας Υγείας (BAG), το οποίο παρακολουθεί τις σχετικές ροές από το 2020. Η έκθεση εντοπίζει σοβαρές αδυναμίες στον ελεγκτικό μηχανισμό, με τους εκπροσώπους του BAG να αποδίδουν τις καθυστερήσεις στην πανδημία και στις περικοπές προσωπικού.

Παρά τις διαπιστωμένες παρατυπίες, δεν έχουν επιβληθεί ποινικές κυρώσεις, ενώ οι έλεγχοι περιορίζονται σε παρόχους που έχουν συνάψει ειδικές συμφωνίες και επιτρέπεται να διατηρούν έως και το 49% των εκπτώσεων για βελτίωση υπηρεσιών. Αντίθετα, φαρμακεία και πάροχοι εκτός συμφωνιών παραμένουν ουσιαστικά ανεξέλεγκτοι.

Το νομικό κενό στους χονδρεμπόρους φαρμάκων

Η έκθεση αναδεικνύει ένα κρίσιμο νομικό κενό: οι χονδρέμποροι δεν υποχρεούνται να δηλώνουν τις εκπτώσεις που λαμβάνουν απευθείας από τις φαρμακοβιομηχανίες. Αυτό σημαίνει ότι κανένα μέρος αυτών των ποσών δεν επιστρέφει στα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς οι κανόνες διαφάνειας ισχύουν μόνο για τις συναλλαγές μεταξύ χονδρεμπόρων και παρόχων υγείας.

Η EFK προειδοποιεί ότι η αδιαφάνεια αυτή δημιουργεί ένα παράλληλο οικονομικό σύστημα που λειτουργεί εκτός ελέγχου και ενισχύει τις στρεβλώσεις στην αγορά.

Η διαμάχη για τις εκπτώσεις Skonto

Έντονη αντιπαράθεση καταγράφεται γύρω από τις εκπτώσεις άμεσης εξόφλησης (Skonto) και τις ειδικές τιμολογήσεις για μαζικές ή διαδικτυακές παραγγελίες. Οι εταιρείες και οι πάροχοι υγείας υποστηρίζουν ότι πρόκειται για θεμιτές εμπορικές πρακτικές που δεν εμπίπτουν στη νομοθεσία περί επιστροφής κεφαλαίων.

Η EFK απορρίπτει την ερμηνεία αυτή, τονίζοντας ότι ακόμη και εκπτώσεις 1%–2% είναι ουσιώδεις και πρέπει να επιστρέφονται στους ασφαλισμένους, καθώς επηρεάζουν άμεσα το τελικό κόστος των φαρμάκων.

Κυβερνητική παρέμβαση και αντιδράσεις καταναλωτών

Αρχικά το υπουργείο Υγείας απέρριψε τις συστάσεις της ελεγκτικής αρχής επικαλούμενο νομικά εμπόδια. Ωστόσο, η Ομοσπονδιακή Υπουργός Υγείας Elisabeth Baume-Schneider παρενέβη προσωπικά, δεσμευόμενη για αυστηρότερα μέτρα και ενίσχυση της διαφάνειας σε όλο το φάσμα της αγοράς.

Το Ίδρυμα Προστασίας Καταναλωτών ζητά την κατάργηση των παρασκηνιακών εκπτώσεων και την καθιέρωση διαφανών, χαμηλότερων τιμών για όλα τα φάρμακα. Σύμφωνα με τον οργανισμό, μια τέτοια μεταρρύθμιση θα μειώσει το συνολικό κόστος της ελβετικής υγείας, το οποίο το 2024 άγγιξε τα 97,2 δισεκατομμύρια φράγκα, και θα εξαλείψει κάθε αθέμιτο κίνητρο στη συνταγογράφηση.