Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους αυξάνεται σταθερά, δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην υγεία. Νέα ελληνικά δεδομένα δείχνουν ότι η χρήση τους έχει πλέον εδραιωθεί στην καθημερινότητα των ανηλίκων, συχνά χωρίς επαρκή ενημέρωση για τους κινδύνους.

Σε εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη με 40.768 μαθητές Ε΄ Δημοτικού έως Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε εβδομαδιαία κατανάλωση ενεργειακών ποτών. Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη στους 16χρονους: σύμφωνα με την έρευνα ESPAD‑Ελλάδα 2024, το 45% έχει συνδυάσει αλκοόλ με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά, ενώ το 27,6% το έχει κάνει τρεις ή περισσότερες φορές. Το 32% θεωρεί τον συνδυασμό «ακίνδυνο», γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη ενημέρωσης. Παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ είχε καταγράψει κατανάλωση στο 43,9% των εφήβων 16–18 ετών, με 17% να αναφέρει πρώτη δοκιμή ήδη από το δημοτικό.

Τι προκαλούν στα παιδιά και στους εφήβους

Τα ενεργειακά ποτά περιέχουν υψηλές ποσότητες καφεΐνης, ζάχαρης, ταυρίνης και γκουαρανά. Η καφεΐνη μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά. Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών (1,2 εκατ. νέοι) έδειξε συσχετίσεις με χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος, ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, binge drinking και χρήση άλλων ουσιών. Στο καρδιαγγειακό σύστημα έχουν καταγραφεί αυξήσεις αρτηριακής πίεσης, μεταβολές καρδιακού ρυθμού και ηλεκτροφυσιολογικές διαταραχές, με ιδιαίτερο κίνδυνο σε παιδιά με καρδιακή ευπάθεια, έντονη άσκηση, αφυδάτωση ή στέρηση ύπνου.

Ο επικίνδυνος συνδυασμός με αλκοόλ

Η καφεΐνη δεν μειώνει τη μέθη ούτε βελτιώνει την κρίση. Μπορεί να κάνει τον έφηβο να νιώθει πιο ξύπνιος, χωρίς να αποκαθιστά τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό. Ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ συνδέεται με μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ και συμπεριφορές υψηλού κινδύνου, κάτι που καθιστά την πρακτική ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Συστάσεις των παιδιάτρων

Οι διεθνείς οδηγίες (2025) κατατάσσουν τα ενεργειακά ποτά στα προϊόντα που πρέπει να αποφεύγονται από παιδιά και εφήβους 5–18 ετών. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί προειδοποιητική ένδειξη για ποτά με καφεΐνη άνω των 150 mg/L.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής θεωρεί αναγκαία:
• ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων,
• σαφή σύσταση αποφυγής ενεργειακών ποτών,
• ειδική προειδοποίηση για τον συνδυασμό με αλκοόλ,
• προστασία των ανηλίκων από διαφήμιση διεγερτικών προϊόντων,
• ερώτηση για κατανάλωση ενεργειακών ποτών στην προληπτική εξέταση, ιδίως όταν υπάρχουν αϋπνία, άγχος ή αίσθημα παλμών.

Το μήνυμα των ειδικών

Η «ενέργεια» ενός κουτιού δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Τα ενεργειακά ποτά δεν είναι απαραίτητα για κανένα παιδί ή έφηβο και η χρήση τους απαιτεί ενημέρωση, όρια και προσοχή.