Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες, όμως όταν ανιχνεύεται έγκαιρα, η πιθανότητα ίασης ξεπερνά το 90%. Ο Οκτώβριος, ως μήνας ευαισθητοποίησης, υπενθυμίζει τη σημασία της πρόληψης, της ενημέρωσης και της ισότιμης πρόσβασης σε δωρεάν εξετάσεις για όλες τις γυναίκες.

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στις γυναίκες στη χώρα μας, με περίπου 8.700 νέα περιστατικά ετησίως και πάνω από 2.400 θανάτους, σύμφωνα με τα στοιχεία του Global Cancer Observatory (IARC, 2024). Υπολογίζεται ότι 1 στις 8 γυναίκες θα εμφανίσει τη νόσο κάποια στιγμή στη ζωή της, ενώ η πενταετής επιβίωση ξεπερνά το 91%, αγγίζοντας το 99% όταν η διάγνωση γίνεται σε αρχικό στάδιο. Η Ελλάδα διαθέτει από τις υψηλότερες αναλογίες μαστογράφων στην ΕΕ, με 7,6 μονάδες μαστογραφίας ανά 100.000 κατοίκους, σύμφωνα με την Eurostat (Οκτώβριος 2026), γεγονός που ενισχύει τη δυνατότητα πρόσβασης στον προληπτικό έλεγχο.

Τι εμποδίζει τις γυναίκες να κάνουν προληπτικό έλεγχο

Παρά την υψηλή διαθεσιμότητα υποδομών, η συμμετοχή στα προγράμματα screening παραμένει χαμηλότερη από το επιθυμητό. Η μελέτη των Toska et al. (2025), βασισμένη στο ερωτηματολόγιο BCSBQ-12, αναδεικνύει τρεις κρίσιμους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των γυναικών:

Γνώσεις: Η ενημέρωση για τη σημασία της μαστογραφίας και τα συμπτώματα της νόσου. Γυναίκες με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο εμφανίζουν καλύτερη κατανόηση των εξετάσεων.

Στάσεις & Πεποιθήσεις: Η αντίληψη ότι η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές ενισχύει τη συμμόρφωση στον έλεγχο.

Εμπόδια: Φόβος για πιθανό εύρημα, άγχος της εξέτασης, έλλειψη χρόνου, οικονομικό κόστος ή δυσκολία πρόσβασης σε δομές υγείας.

Η κατανόηση αυτών των παραγόντων είναι απαραίτητη για αποτελεσματικές ενημερωτικές εκστρατείες που δεν περιορίζονται στην παροχή πληροφοριών, αλλά αντιμετωπίζουν τον φόβο και τις προκαταλήψεις.

Το Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» – Δωρεάν μαστογραφία με ένα SMS

Το Υπουργείο Υγείας υλοποιεί το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» (Πρόγραμμα «Φώφη Γεννηματά»), προσφέροντας δωρεάν προληπτικές εξετάσεις σε όλες τις γυναίκες που ανήκουν στις ηλικιακές ομάδες στόχους.

Πώς λειτουργεί:

Αυτόματο SMS: Οι γυναίκες με ενεργοποιημένη άυλη συνταγογράφηση λαμβάνουν SMS με παραπεμπτικό για δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία.

Με χρήση ΑΜΚΑ: Όσες δεν έχουν άυλη συνταγογράφηση μπορούν να κλείσουν ραντεβού μέσω της πλατφόρμας proliptikes.gov.gr.

Πλήρης κάλυψη: Το πρόγραμμα καλύπτει τη μαστογραφία, την επίσκεψη στον γιατρό και το συμπληρωματικό υπερηχογράφημα όταν απαιτείται.

Το πρόγραμμα στοχεύει στην άρση οικονομικών και πρακτικών εμποδίων, ενισχύοντας την ισότιμη πρόσβαση σε προληπτικές υπηρεσίες.

Τα βασικά βήματα της πρόληψης
Η πρόληψη του καρκίνου του μαστού βασίζεται σε έναν συνδυασμό εξετάσεων και υγιεινών συνηθειών:

Ψηφιακή μαστογραφία: Πρώτη εξέταση αναφοράς μεταξύ 35–40 ετών και ετήσιος έλεγχος μετά τα 40.

Υπερηχογράφημα μαστών: Συμπληρωματικός έλεγχος, ιδιαίτερα χρήσιμος σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς.

Μηνιαία αυτοεξέταση: 7–10 ημέρες μετά την έναρξη της περιόδου.

Υγιεινός τρόπος ζωής: Μεσογειακή διατροφή, άσκηση, διατήρηση φυσιολογικού βάρους, περιορισμός αλκοόλ και καπνίσματος.

Η πρόληψη δεν είναι πράξη φόβου, αλλά πράξη φροντίδας. Ο Οκτώβριος υπενθυμίζει ότι η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές.