Στο φετινό ASCO 2026 παρουσιάστηκε μια μελέτη που επιχειρεί να ανατρέψει μια από τις πιο παγιωμένες πρακτικές στη διαχείριση του μεταστατικού καρκίνου του προστάτη. Η μελέτη αξιολογεί τη δυνατότητα διακοπής της ανδρογονικής αποστέρησης (androgen deprivation therapy, ADT) σε ασθενείς με μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη, οι οποίοι εμφανίζουν εξαιρετική ανταπόκριση στη θεραπεία με αναστολείς του υποδοχέα των ανδρογόνων (androgen receptor pathway inhibitors, ARPI).

Η συνεχής ανδρογονική αποστέρηση (ADT) σε συνδυασμό με έναν αναστολέα του μονοπατιού του υποδοχέα ανδρογόνων (ARPI) αποτελεί σήμερα τον θεραπευτικό κανόνα για τον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη. Η εντατικοποίηση της θεραπείας έχει βελτιώσει θεαματικά τη συνολική επιβίωση, όμως η μακροχρόνια καταστολή της τεστοστερόνης συνοδεύεται από σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες: κόπωση, εξάψεις, απώλεια σεξουαλικής λειτουργίας, μείωση οστικής πυκνότητας και αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.

Ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ
Θάνος Δημόπουλος και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου επισημαίνουν ότι η ανάγκη για βελτίωση της ποιότητας ζωής παραμένει κρίσιμη, ακόμη και σε ασθενείς με άριστη ανταπόκριση στη θεραπεία.

Η μελέτη A‑DREAM: Μια προσέγγιση θεραπευτικής αποκλιμάκωσης

Η μελέτη φάσης II A‑DREAM διερεύνησε για πρώτη φορά αν η προγραμματισμένη διακοπή της ADT και του ARPI μπορεί να γίνει με ασφάλεια σε ασθενείς που παρουσιάζουν εξαιρετική ανταπόκριση. Η φιλοσοφία της βασίζεται στην έννοια της θεραπευτικής αποκλιμάκωσης: όταν η νόσος βρίσκεται σε βαθιά ύφεση, ίσως να μην απαιτείται η συνεχής καταστολή της τεστοστερόνης.

Στη μελέτη εντάχθηκαν ασθενείς που είχαν λάβει ADT και έναν νεότερο αντιανδρογόνο (abiraterone, enzalutamide, apalutamide ή darolutamide) για 18–24 μήνες και είχαν επιτύχει επίπεδα PSA < 0,2 ng/mL. Μετά την επίτευξη αυτού του στόχου, η θεραπεία διακοπτόταν και οι ασθενείς παρακολουθούνταν στενά με PSA και τεστοστερόνη ανά τρεις μήνες και απεικονιστικό έλεγχο ανά εξάμηνο. Η επανέναρξη γινόταν όταν το PSA έφθανε τα 5 ng/mL, υπήρχε ακτινολογική πρόοδος ή εμφανίζονταν συμπτώματα.

Τα αποτελέσματα: Ενθαρρυντική διάρκεια χωρίς θεραπεία
Στους 18 μήνες παρακολούθησης:

• 41% των ασθενών παρέμειναν χωρίς θεραπεία και με φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης,
• 57,7% παρέμειναν χωρίς θεραπεία ανεξάρτητα από την αποκατάσταση της τεστοστερόνης,
• Η διάμεση διάρκεια χωρίς θεραπεία έφθασε τους 24,5 μήνες, ένα αποτέλεσμα που αμφισβητεί την ανάγκη συνεχούς ορμονικού αποκλεισμού.

Επιπλέον, για όσους χρειάστηκε να επανεκκινήσουν τη θεραπεία, ο ίδιος συνδυασμός ADT + ARPI παρέμεινε αποτελεσματικός, δείχνοντας ότι η προσωρινή διακοπή δεν οδηγεί απαραίτητα σε απώλεια ευαισθησίας.

Προς μια εξατομικευμένη θεραπευτική στρατηγική

Η A‑DREAM ανοίγει τον δρόμο για μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση, όπου η διάρκεια της θεραπείας δεν καθορίζεται μόνο από τη νόσο, αλλά και από το βάθος της ανταπόκρισης. Αν και η στρατηγική δεν έχει ακόμη ενταχθεί στην κλινική πρακτική, τα δεδομένα δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών μπορεί να ζήσει για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς θεραπεία, ανακτώντας φυσιολογικά επίπεδα τεστοστερόνης και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής.