Η Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού (1–7 Αυγούστου) υπενθυμίζει κάθε χρόνο τον καθοριστικό ρόλο του θηλασμού στη δημόσια υγεία και στη μακροχρόνια ευημερία των παιδιών. Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής τονίζει ότι ο μητρικός θηλασμός δεν είναι απλώς μια διατροφική επιλογή, αλλά μια θεμελιώδης επένδυση στην υγεία, την ανάπτυξη και τη μελλοντική ζωή του παιδιού.

Ο μητρικός θηλασμός αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις πρόληψης διεθνώς. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τη UNICEF, περίπου το 47% των βρεφών παγκοσμίως θηλάζουν αποκλειστικά μέχρι τους έξι μήνες, με στόχο το ποσοστό αυτό να ξεπεράσει το 60% έως το 2030. Η ευρεία εφαρμογή των συστάσεων για τον θηλασμό θα μπορούσε να αποτρέψει περισσότερους από 400.000 θανάτους παιδιών κάτω των πέντε ετών ετησίως, αναδεικνύοντας τον θηλασμό ως μια από τις πιο αποδοτικές στρατηγικές δημόσιας υγείας.

Η εικόνα στην Ελλάδα: υψηλή έναρξη, χαμηλή συνέχεια

Στην Ελλάδα, τα περισσότερα νεογνά αρχίζουν να θηλάζουν αμέσως μετά τη γέννηση, με ποσοστό έναρξης που φτάνει το 94%. Ωστόσο, η διατήρηση του αποκλειστικού θηλασμού μέχρι τον έκτο μήνα παραμένει χαμηλή: μόλις 0,8% των βρεφών θηλάζουν αποκλειστικά στο τέλος του έκτου μήνα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού. Παρά τα χαμηλά ποσοστά, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται βελτίωση, ιδιαίτερα στα νοσοκομεία που εφαρμόζουν την πρωτοβουλία «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη», αποδεικνύοντας ότι η σωστή ενημέρωση και η συστηματική υποστήριξη των μητέρων μπορούν να αλλάξουν την εικόνα.

Το μητρικό γάλα: ένας ζωντανός βιολογικός ιστός

Η σύγχρονη επιστήμη έχει αποδείξει ότι το μητρικό γάλα είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια τροφή. Αποτελεί έναν ζωντανό βιολογικό ιστό που περιέχει αντισώματα, ανοσοκύτταρα, αυξητικούς παράγοντες, ορμόνες, ένζυμα, μικροRNA, ανθρώπινους ολιγοσακχαρίτες (HMOs) και ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Οι HMOs, για παράδειγμα, δεν τρέφουν το βρέφος αλλά τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου του, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός υγιούς μικροβιώματος — ενός κρίσιμου παράγοντα για την ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος και την προστασία από λοιμώξεις.

Μικροβίωμα και άξονας εντέρου–εγκεφάλου

Πρόσφατες δημοσιεύσεις στο Nature Reviews αναδεικνύουν τον ρόλο του θηλασμού στη διαμόρφωση του μικροβιώματος κατά τους πρώτους μήνες ζωής, μια περίοδο κρίσιμη για τον άξονα εντέρου–εγκεφάλου. Το εντερικό μικροβίωμα επικοινωνεί με τον εγκέφαλο μέσω ανοσολογικών, μεταβολικών, ορμονικών και νευρικών μηχανισμών. Το μητρικό γάλα, χάρη στους βιοδραστικούς παράγοντές του, συμβάλλει στη φυσιολογική ανάπτυξη αυτής της αμφίδρομης επικοινωνίας. Οι πρώτες 1.000 ημέρες ζωής θεωρούνται ένα μοναδικό «παράθυρο ευκαιρίας» για τον ανοσολογικό, μεταβολικό και πιθανώς νευροαναπτυξιακό προγραμματισμό του παιδιού.

Οφέλη που διαρκούν μια ζωή — για το παιδί και τη μητέρα

Τα παιδιά που θηλάζουν έχουν μειωμένο κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων, γαστρεντερίτιδας, μέσης ωτίτιδας και νοσηλειών. Μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι ο θηλασμός συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο παιδικής παχυσαρκίας, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και ορισμένων αλλεργικών νοσημάτων. Για τις μητέρες, ο θηλασμός σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών, καθώς και με καλύτερη καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία. Παράλληλα, ενισχύει τη συναισθηματική ευεξία και τον δεσμό μητέρας–βρέφους, προσφέροντας πολύτιμα αισθητηριακά και κοινωνικά ερεθίσματα στο βρέφος.

Μήνυμα της Ε.ΕΛ.ΠΑΙΔ.ΑΤΤ.: Ο θηλασμός είναι συλλογική ευθύνη

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής καλεί την Πολιτεία, τους επαγγελματίες υγείας, τους εργοδότες και την κοινωνία να στηρίξουν ουσιαστικά κάθε μητέρα που επιθυμεί να θηλάσει. Ο επιτυχημένος θηλασμός δεν είναι αποκλειστικά προσωπική ευθύνη της μητέρας· απαιτεί ένα περιβάλλον ενημέρωσης, αποδοχής και πρακτικής υποστήριξης.

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού, υπενθυμίζεται ότι η υγεία ενός παιδιού δεν αρχίζει μόνο από τη γέννησή του, αλλά από τις πρώτες αγκαλιές, τις πρώτες σταγόνες μητρικού γάλακτος και τη συλλογική μας δέσμευση να προσφέρουμε σε κάθε παιδί την καλύτερη δυνατή αρχή στη ζωή.