Σε ισχύ τίθεται η νέα εγκύκλιος της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη  που καθορίζει λεπτομερώς τον τρόπο διαχείρισης κρουσμάτων λοιμωδών νοσημάτων σε κρουαζιερόπλοια, καθώς και τις υποχρεώσεις αναφοράς προς τις αρμόδιες υγειονομικές αρχές. Το πλαίσιο ενισχύει την επιτήρηση, την έγκαιρη ειδοποίηση και την αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων δημόσιας υγείας εντός των πλοίων.

Η εγκύκλιος ορίζει ως αρμόδια Υγειονομική Αρχή κάθε φορέα υπεύθυνο για την εφαρμογή μέτρων δημόσιας υγείας σύμφωνα με τον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό (ΔΥΚ). Ως κρουαζιερόπλοιο νοείται κάθε ποντοπόρο πλοίο με πάνω από 12 επιβάτες που εκτελεί διεθνές ταξίδι εντός ελληνικών υδάτων.

Η απομόνωση αφορά τον διαχωρισμό νοσούντων ώστε να αποτραπεί η μετάδοση, ενώ η καραντίνα αφορά τον περιορισμό δραστηριοτήτων ατόμων που έχουν εκτεθεί αλλά δεν νοσούν. Η υγειονομική παρατήρηση περιλαμβάνει τη συστηματική παρακολούθηση της υγείας ενός ταξιδιώτη για τον εντοπισμό πιθανής μετάδοσης.

Συνδρομική επιτήρηση: Υποχρεωτική καταγραφή περιστατικών

Όλα τα περιστατικά που εξετάζονται στο ιατρείο του πλοίου και πληρούν τους ορισμούς του Παραρτήματος Β πρέπει να καταγράφονται σε τυποποιημένα αρχεία συνδρομικής επιτήρησης. Για λοιμώξεις του αναπνευστικού, γαστρεντερίτιδες και άλλα σύνδρομα, συνιστάται η χρήση των προτύπων αρχείων του Παραρτήματος Α.

Υποχρεωτική αναφορά κρουσμάτων στις υγειονομικές αρχές

Σύμφωνα με τον ΔΥΚ (2005), ο ιατρός ή ο κυβερνήτης του πλοίου οφείλει να ενημερώνει άμεσα την αρμόδια υγειονομική αρχή του επόμενου λιμένα για κάθε πιθανό περιστατικό μολυσματικής νόσου. Η Δήλωση Υγείας Πλοίων υποβάλλεται στην Εθνική Ενιαία Ναυτιλιακή Θυρίδα (ΕΕΝΘ) και πρέπει να κατατίθεται:
• άμεσα μόλις γίνει αντιληπτός κίνδυνος δημόσιας υγείας,
• τουλάχιστον 48 ώρες πριν τον κατάπλου,
• ανεξαρτήτως θετικών ή αρνητικών απαντήσεων.

Η δήλωση πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα περιστατικά από την αρχή του ταξιδιού, ακόμη και αν οι ασθενείς έχουν αποβιβαστεί ή αναρρώσει. Επιπλέον, απαιτείται συμπλήρωση της ηλεκτρονικής φόρμας Ship Communication Form στο SHIPSAN Information System για κάθε περιστατικό μολυσματικής νόσου σε επιβάτες ή πλήρωμα.

Σχέδιο δράσης: Διαχείριση κρουσμάτων και επαφών

Κάθε πλοίο πρέπει να διαθέτει γραπτό Σχέδιο Ιατρικής Απομόνωσης, το οποίο προβλέπει:
• χώρους απομόνωσης,
• υπεύθυνο αξιωματικό εφαρμογής,
• διαδικασίες καθαριότητας και απολύμανσης,
• συντονισμό μεταξύ ιατρείου, καθαριότητας, πλυντηρίου και καμπινών.

Τα κρούσματα απομονώνονται σε ξεχωριστές καμπίνες, όπου είναι δυνατόν. Σε περίπτωση πολλών κρουσμάτων, μπορεί να γίνει ομαδοποίηση (cohorting) ατόμων με την ίδια διάγνωση.
Οι καμπίνες πρέπει να έχουν φυσικό φως και τα κρούσματα να έχουν πρόσβαση σε ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη.

Αναπνευστικές λοιμώξεις: Διαγνωστικές δυνατότητες και απομόνωση

Τα επιβατηγά πλοία οφείλουν να διαθέτουν διαγνωστικά τεστ για:
• γρίπη Α και Β,
• COVID‑19,
• στρεπτόκοκκο ομάδας Α,
• Streptococcus pneumoniae,
• Legionella.

Η θεραπεία και η χορήγηση αντιιικών φαρμάκων γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής εκτίμησης και σύμφωνα με τις οδηγίες ΕΟΔΥ, ECDC και ΠΟΥ.
Η προφυλακτική χορήγηση αντιιικών μπορεί να εφαρμοστεί σε στενές επαφές κρουσμάτων γρίπης, ιδίως σε άτομα υψηλού κινδύνου.

Όλοι οι ασθενείς με συμπτώματα οξείας αναπνευστικής λοίμωξης πρέπει να τίθενται σε ατομική απομόνωση για τουλάχιστον 24 ώρες μετά την πλήρη υποχώρηση του πυρετού, χωρίς αντιπυρετικά.

Ένα αυστηρό αλλά αναγκαίο πλαίσιο

Η νέα εγκύκλιος ενισχύει την ετοιμότητα των κρουαζιερόπλοιων και διασφαλίζει ότι ακόμη και σε συνθήκες υψηλής κινητικότητας πληθυσμών, η δημόσια υγεία προστατεύεται με σαφείς διαδικασίες, έγκαιρη αναφορά και αποτελεσματική διαχείριση κρουσμάτων.

Μετά τη λήξη της περιόδου απομόνωσης, συνιστάται τα άτομα αυτά να τηρούν τα ακόλουθα προληπτικά μέτρα για επιπλέον πέντε  ημέρες:

• Συχνή υγιεινή των χεριών και αυστηρή τήρηση των κανόνων αναπνευστικής υγιεινής.
•  Χρήση μάσκα υψηλής προστασίας (FFP2 ή ισοδύναμου προτύπου) ή ιατρικής μάσκας, η οποία εφαρμόζεται σωστά στο πρόσωπο, όταν βρίσκονται σε κοινόχρηστους χώρους.
•  Τήρηση φυσικής απόστασης και περιορισμός μη αναγκαίων επαφών, ιδίως με άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, ή αποφυγή συνωστισμού όταν δεν είναι εφικτή η τήρηση αποστάσεων.
• Εξασφάλιση καλού αερισμού με άνοιγμα παραθύρων ή θυρών, εφόσον αυτό είναι δυνατό.

Οι ασυμπτωματικοί ασθενείς με οξεία αναπνευστική λοίμωξη θα πρέπει να απομονώνονται σε καμπίνα για πέντε  ημέρες ή, εναλλακτικά, να εφαρμόζουν τα ακόλουθα μέτρα για το ίδιο χρονικό διάστημα:

• Χρήση μάσκας υψηλής προστασίας (FFP2 ή ισοδύναμου προτύπου) ή ιατρικής μάσκας, η οποία εφαρμόζεται ορθά στο πρόσωπο, όταν βρίσκονται εκτός της καμπίνας.
• Συχνή υγιεινή των χεριών και αυστηρή τήρηση αναπνευστικής υγιεινής.
•  Τήρηση φυσικής απόστασης και περιορισμός μη αναγκαίων επαφών, ιδίως με άτομα υψηλού κινδύνου, ή αποφυγή συνωστισμού όταν δεν είναι εφικτή η τήρηση αποστάσεων.
•  Εξασφάλιση καλού αερισμού με άνοιγμα παραθύρων ή θυρών, εφόσον αυτό είναι δυνατό.

Σε όλες τις ιχνηλατημένες επαφές θα πρέπει να παρέχονται γραπτές πληροφορίες και οδηγίες, οι οποίες θα περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

• Αυτοπαρακολούθηση για κοινά συμπτώματα οξείας αναπνευστικής λοίμωξης συμβατά με τη γρίπη, την COVID-19 ή την λοίμωξη από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV).
• Αποφυγή μη αναγκαίων στενών επαφών με άλλα άτομα, όπου αυτό είναι εφικτό, και ιδίως με άτομα ή ομάδες που ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου.
• Περιορισμός της κοινωνικής αλληλεπίδρασης, τήρηση συχνής υγιεινής των χεριών (πλύσιμο και χρήση αντισηπτικών διαλυμάτων) και αυστηρή εφαρμογή των κανόνων αναπνευστικής υγιεινής (κατά το βήχα και το φτέρνισμα).
•  Χρήση ιατρικής μάσκας αμέσως μετά την εμφάνιση ήπιων αρχικών συμπτωμάτων.
•  Άμεση λήψη προφυλακτικών μέτρων σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων οξείας αναπνευστικής λοίμωξης, όπως παραμονή στην καμπίνα και άμεση ενημέρωση του ιατρικού προσωπικού του πλοίου.