Ο καρκίνος του παχέος εντέρου εξελίσσεται πλέον στη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανατρέποντας παλαιότερα δεδομένα που τον συνέδεαν κυρίως με μεγαλύτερες ηλικίες. Η νέα αυτή πραγματικότητα προκαλεί έντονη ανησυχία στη διεθνή ιατρική κοινότητα και αναδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.

Αξιοσημείωτη είναι η μεταβολή ενός παραδοσιακού προφίλ κινδύνου. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις συχνότερες κακοήθειες του πεπτικού συστήματος και συνήθως αναπτύσσεται αργά, με αφετηρία από προκαρκινικές βλάβες όπως είναι οι αδενωματώδεις πολύποδες. Αν και παραδοσιακά θεωρείτο νόσος των ηλικιωμένων, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταθερή αύξηση των κρουσμάτων και της θνησιμότητας σε νεότερους ενήλικες. Παράγοντες όπως είναι  η δυτικού τύπου διατροφή, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και πιθανές περιβαλλοντικές εκθέσεις εξετάζονται ως πιθανά αίτια αυτής της ανησυχητικής τάσης. Η έγκαιρη διάγνωση μέσω προληπτικού ελέγχου και η αναγνώριση πρώιμων συμπτωμάτων αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για τη μείωση της θνησιμότητας.

Τα ευρήματα της νέας μελέτης

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της American Cancer Society, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού έχει πλέον αναδειχθεί στην πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών στις ΗΠΑ. Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου Αλεξάνδρα, Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι η μελέτη, δημοσιευμένη στο JAMA, ανέλυσε δεδομένα θνησιμότητας για την περίοδο 1990–2023 σε άτομα ηλικίας 0–49 ετών. Η έρευνα επικεντρώθηκε στις πέντε συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο, χρησιμοποιώντας ηλικιακά προσαρμοσμένους δείκτες ανά 100.000 πληθυσμού.

Τα συνολικά αποτελέσματα δείχνουν σημαντική πρόοδο: η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών μειώθηκε κατά 44% μέσα σε τρεις δεκαετίες. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στη θεαματική πτώση των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του εγκεφάλου και από λευχαιμία, με τον καρκίνο του πνεύμονα να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ετήσια μείωση χάρη στη μείωση του καπνίσματος και στις βελτιωμένες θεραπείες.

Η ανησυχητική εξαίρεση του καρκίνου παχέος εντέρου

Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες μορφές καρκίνου, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού παρουσιάζει σταθερή άνοδο. Από το 2005, η θνησιμότητα σε άτομα κάτω των 50 ετών αυξάνεται κατά 1,1% ετησίως. Η αύξηση αυτή οδήγησε τον συγκεκριμένο καρκίνο από την πέμπτη αιτία θανάτου στις αρχές της δεκαετίας του 1990 στην πρώτη θέση το 2023. Το γεγονός ότι περίπου τρία στα τέσσερα περιστατικά διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο υποδηλώνει καθυστέρηση στη διάγνωση και χαμηλή συμμετοχή σε προληπτικό έλεγχο.

Η ανάγκη για άμεση δράση

Τα άτομα ηλικίας 45–49 ετών αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% των διαγνώσεων σε ηλικίες κάτω των 50, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της έναρξης του screening από τα 45 έτη. Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν μπορεί πλέον να θεωρείται νόσος των ηλικιωμένων και ζητούν εντατικοποίηση της έρευνας για τα αίτια της αύξησης, καθώς και ενίσχυση της ενημέρωσης και της πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης.