Νέα επιστημονικά δεδομένα, όμως, στρέφουν το ενδιαφέρον σε μια κατηγορία φαρμάκων που μέχρι σήμερα συνδέαμε κυρίως με τον διαβήτη και την παχυσαρκία: τους αγωνιστές του υποδοχέα GLP‑1. Νέα μελέτη δείχνει τα GLP‑1RAs συγκρίνονται με την ασπιρίνη στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας Θάνος Δημόπουλος παρουσιάζουν τα αποτελέσματα μιας μεγάλης ανάλυσης που ανακοινώθηκε στο ASCO Gastrointestinal Cancers Symposium 2026. Η μελέτη συνέκρινε άμεσα τα GLP‑1RAs με την ασπιρίνη, ένα φάρμακο που επί δεκαετίες εξετάζεται ως πιθανός παράγοντας πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου.

Το βασικό εύρημα ήταν εντυπωσιακό: όσοι λάμβαναν GLP‑1 είχαν 36% μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου σε σχέση με όσους λάμβαναν ασπιρίνη. Σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο –λόγω προσωπικού ή οικογενειακού ιστορικού– η μείωση έφτασε το 42%.

Ασπιρίνη: Ένα παλιό «όπλο» με περιορισμούς

Η ασπιρίνη είχε κατά καιρούς προταθεί ως μέσο πρόληψης, όμως το πιθανό όφελος συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους, όπως αιμορραγίες και γαστρεντερικά έλκη. Για τον λόγο αυτό δεν θεωρείται πλέον ασφαλής στρατηγική για τον γενικό πληθυσμό.

Αντίθετα, τα GLP‑1RAs χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως για τον διαβήτη τύπου 2 και την παχυσαρκία, ενώ τα τελευταία χρόνια διερευνώνται οι πιθανές αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές τους δράσεις. Προκλινικά δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να επηρεάζουν βιολογικές οδούς που σχετίζονται με την ανάπτυξη όγκων στο παχύ έντερο.

Η μελέτη σε 281.656 άτομα: Τι έδειξαν τα δεδομένα

Η ανάλυση βασίστηκε στη διεθνή βάση TriNetX και περιέλαβε 281.656 άτομα, χωρισμένα σε δύο ισάριθμες ομάδες: χρήστες GLP‑1RAs και χρήστες ασπιρίνης. Η μέση ηλικία ήταν 58 έτη και το 69% γυναίκες. Στόχος ήταν να καταγραφεί πόσοι εμφάνισαν καρκίνο παχέος εντέρου μετά την έναρξη της θεραπείας.

Πέρα από τη μείωση του κινδύνου καρκίνου, η ομάδα των GLP‑1 εμφάνισε λιγότερες σοβαρές επιπλοκές, όπως οξεία νεφρική βλάβη, γαστρικά έλκη και αιμορραγία. Αντίθετα, πιο συχνά ήταν συμπτώματα όπως διάρροια και κοιλιακό άλγος. Η ασφάλεια των GLP‑1RAs δεν είναι απόλυτη, αλλά φαίνεται ευνοϊκότερη σε σχέση με την ασπιρίνη σε κρίσιμους δείκτες.

Ωστόσο, το απόλυτο όφελος παραμένει μικρό: περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι θα έπρεπε να λάβουν GLP‑1 για να προληφθεί ένα περιστατικό καρκίνου. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται για μέσο μαζικής πρόληψης, αλλά για μια πιθανή πρόσθετη ωφέλεια σε πληθυσμιακό επίπεδο.

Ποιοι ωφελούνται περισσότερο – και ποια φάρμακα ξεχωρίζουν

Το προστατευτικό αποτέλεσμα φάνηκε ανεξάρτητο από την ύπαρξη παχυσαρκίας ή διαβήτη, ενώ παρατηρήθηκε και σε άτομα που ξεκίνησαν θεραπεία πριν τα 45. Αντίθετα, δεν καταγράφηκε όφελος σε καπνιστές ή άτομα με αθηροσκλήρωση, γεγονός που υποδηλώνει ότι το συνολικό προφίλ υγείας επηρεάζει την αποτελεσματικότητα.

Επιπλέον, δεν είχαν όλα τα GLP‑1RAs το ίδιο αποτέλεσμα. Στατιστικά σημαντική μείωση κινδύνου παρατηρήθηκε μόνο με σεμαγλουτίδη, λιραγλουτίδη και ντουλαγλουτίδη, ενώ η τιρζεπατίδη και η εξενατίδη δεν έδειξαν αντίστοιχη συσχέτιση.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την κλινική πράξη

Τα GLP‑1RAs ενδέχεται να προσφέρουν περισσότερα από τον έλεγχο του σακχάρου και την απώλεια βάρους, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες στρατηγικές πρόληψης. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι απαιτούνται προοπτικές, τυχαιοποιημένες μελέτες πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα. Μέχρι τότε, κανείς δεν πρέπει να αρχίζει GLP‑1 αποκλειστικά για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου. Η αποτελεσματικότερη άμυνα παραμένει ο προσυμπτωματικός έλεγχος, η υγιεινή διατροφή, η άσκηση, η αποφυγή καπνίσματος και η τακτική ιατρική παρακολούθηση.