Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Ανοσοποίησης (19–25 Απριλίου 2026), η διεθνής επιστημονική κοινότητα υπενθυμίζει ότι ο εμβολιασμός αποτελεί πράξη ατομικής και συλλογικής ευθύνης. Το φετινό μήνυμα του ΠΟΥ, «Για κάθε γενιά, τα εμβόλια λειτουργούν», τονίζει τη σημασία της διατήρησης υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής.

Τα εμβολιαστικά προγράμματα συγκαταλέγονται στις παρεμβάσεις με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στη μείωση της θνησιμότητας, μαζί με την πρόσβαση σε ασφαλές νερό. Η σωστή εφαρμογή τους μειώνει τη δημοσιονομική επιβάρυνση από νοσήματα που μπορούν να προληφθούν, περιορίζει τις χαμένες ώρες εργασίας και ενισχύει την παραγωγικότητα. Η πρόσφατη πανδημία ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο τη σημασία της ανοσοποίησης: ο εμβολιασμός κατά της COVID‑19 εκτιμάται ότι έσωσε 2,5 εκατομμύρια ζωές παγκοσμίως την περίοδο 2020–2024, αντιστοιχώντας σε 15 εκατομμύρια κερδισμένα έτη ζωής.

Νέες προκλήσεις: γήρανση, κλιματική αλλαγή και μικροβιακή αντοχή

Η γήρανση του πληθυσμού — με τους άνω των 65 ετών στην Ελλάδα να αναμένεται να φτάσουν το 34% έως το 2025 — αυξάνει την ανάγκη για εμβολιασμό ενηλίκων. Την ίδια στιγμή, η μικροβιακή αντοχή (ΜΑ) αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Παγκοσμίως προκαλεί πάνω από 1,3 εκατ. θανάτους ετησίως, ενώ εκτιμάται ότι έως το 2050 θα αποτελέσει την πρώτη αιτία θανάτου.

Στην Ελλάδα, η κατανάλωση αντιβιοτικών παραμένει από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, με 28,5 ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 20. Έρευνα του ΕΟΔΥ (2023) σε δέκα μεγάλα νοσοκομεία κατέγραψε τη χώρα πρώτη στην Ευρώπη σε επιπολασμό νοσοκομειακών λοιμώξεων, με υψηλά ποσοστά μικροβιακής αντοχής.

Η αξία των εμβολιαστικών προγραμμάτων στην Ελλάδα
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η ορθή εφαρμογή των συστάσεων για 9 εμβολιασμούς ρουτίνας σε παιδιά 2 μηνών έως 11 ετών αποτρέπει:

• 447.221 κρούσματα ασθενειών
• 242 θανάτους
• 6.682 χαμένα έτη ζωής

Παράλληλα, το παιδιατρικό Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών (ΕΠΕ) συνδέεται με εξοικονόμηση €201,4 εκατ., ενώ κάθε €1 που επενδύεται σε εμβολιασμούς αποδίδει 8,5  ευρώ σε κοινωνικό όφελος.

Επιπλέον, η ανοσοποίηση βρεφών με μονοκλωνικό αντίσωμα μπορεί να αποτρέψει 2.716 νοσηλείες ετησίως, εξοικονομώντας πάνω από €20 εκατ..

Έρευνα και καινοτομία: η νέα εποχή των εμβολίων

Η ανάπτυξη νέων τεχνολογικών πλατφορμών, η διεύρυνση των στόχων πρόληψης και ο μεγάλος αριθμός υποψήφιων εμβολίων σε προχωρημένα στάδια δημιουργούν νέες δυνατότητες για την αντιμετώπιση υφιστάμενων και αναδυόμενων απειλών.

Η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα εμβολιαστικά προγράμματα στην Ευρώπη, ωστόσο η πλήρης αξιοποίησή του απαιτεί:

• σαφή στάδια ανάπτυξης και αποζημίωσης εμβολίων
• θέσπιση εμβολιαστικών στόχων
• μηχανισμούς καταγραφής και παρακολούθησης
• βιώσιμο προϋπολογισμό
• συνεργασίες όλων των εμπλεκόμενων φορέων