Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις πιο επιθετικές και θανατηφόρες μορφές καρκίνου, με τους περισσότερους ασθενείς να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο και τις θεραπευτικές επιλογές να προσφέρουν περιορισμένο όφελος. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The New England Journal of Medicine ανοίγει ωστόσο τον δρόμο για μια νέα εποχή στοχευμένων θεραπειών, δημιουργώντας βάσιμες προσδοκίες για τους ασθενείς με μεταστατικό παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα.

Ειδικότερα, το νέο φάρμακο daraxonrasib (RMC‑6236), που χορηγείται από το στόμα, στοχεύει μεταλλάξεις της οικογένειας RAS — μεταλλάξεις που ανιχνεύονται σε πάνω από 90% των παγκρεατικών καρκίνων.
Οι ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ, Δρ. Μαρία Καπαρέλου και καθηγητής Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι οι μεταλλάξεις KRAS αποτελούν τον βασικό μοριακό «κινητήρα» της νόσου, αλλά για δεκαετίες θεωρούνταν πρακτικά μη στοχεύσιμες. Οι νεότερες τεχνολογίες όμως επέτρεψαν την ανάπτυξη φαρμάκων που αναστέλλουν την ενεργοποιημένη μορφή της πρωτεΐνης RAS, παρεμβαίνοντας απευθείας στους μηχανισμούς ανάπτυξης του όγκου.

Τα αποτελέσματα της μελέτης: σημαντική ανταπόκριση σε δύσκολη νόσο

Στη μελέτη συμμετείχαν 168 ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο παγκρέατος και μεταλλάξεις RAS, οι οποίοι είχαν ήδη λάβει προηγούμενη θεραπεία. Η πλειονότητα έφερε μεταστατική νόσο στο ήπαρ και στους πνεύμονες.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά για δεύτερη γραμμή θεραπείας:

• Αντικειμενική ανταπόκριση: 35% σε ασθενείς με μεταλλάξεις RAS G12
• Έλεγχος νόσου: 92%
• Διάμεση επιβίωση χωρίς πρόοδο: 8,5 μήνες
• Συνολική επιβίωση: 13,1 μήνες

Τα δεδομένα αυτά υπερβαίνουν σημαντικά τα ιστορικά αποτελέσματα των συμβατικών θεραπειών, που η συνολική επιβίωση σπάνια ξεπερνά τους 5–7 μήνες.

Αποτελεσματικότητα σε πολλαπλές μεταλλάξεις KRAS

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ανταποκρίσεις καταγράφηκαν σε μεταλλάξεις KRAS G12D, G12V και G12R — μεταλλάξεις για τις οποίες μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν εγκεκριμένες στοχευμένες θεραπείες. Πρόκειται για τις συχνότερες μορφές KRAS στον καρκίνο του παγκρέατος, γεγονός που καθιστά τα ευρήματα ακόμη πιο σημαντικά.

Ανεπιθύμητες ενέργειες και ασφάλεια

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν εξάνθημα, διάρροια, ναυτία, στοματίτιδα και κόπωση. Στη μεγάλη πλειονότητα ήταν ήπιες έως μέτριες και αντιμετωπίσιμες. Σημαντικό εύρημα: δεν καταγράφηκαν τοξικότητες βαθμού 5, δηλαδή θάνατοι σχετιζόμενοι με τη θεραπεία.

Προς μια νέα εποχή εξατομικευμένης ογκολογίας

Παρότι πρόκειται για μελέτη πρώιμης φάσης, τα δεδομένα θεωρούνται εξαιρετικά ελπιδοφόρα. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη διεθνής μελέτη φάσης ΙΙΙ που συγκρίνει το daraxonrasib με τη συμβατική χημειοθεραπεία.
Η μελέτη σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετατόπιση προς την εξατομικευμένη ιατρική και τη μοριακή στόχευση, σε έναν καρκίνο που μέχρι σήμερα θεωρούνταν σχεδόν «απρόσβλητος» από στοχευμένες θεραπείες.