Θερμές ευχαριστίες εκφράζει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Επιχειρήσεων Προϊόντων Ατμίσματος για τη μαζική συμμετοχή τους στη δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού και της Οδηγίας για τη Διαφήμιση Καπνού.

Το μήνυμα της διαδικασίας, κατά τον ΣΕΕΠΑ, ήταν σαφές: ναι στην τεκμηριωμένη και αποτελεσματική ρύθμιση, η οποία θα προστατεύει μεν τους ανηλίκους, χωρίς όμως να στερεί από τους ενήλικες νόμιμες και λιγότερο βλαπτικές επιλογές.

Ακολουθεί αυτούσια η ανακοίνωση:

Ο ΣΕΕΠΑ εκφράζει τις θερμές του ευχαριστίες προς τις Ελληνίδες και τους Έλληνες ατμιστές που συμμετείχαν μαζικά στη δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναθεώρηση της Οδηγίας για τα Προϊόντα Καπνού και της Οδηγίας για τη Διαφήμιση Καπνού. Η συμμετοχή των Ελλήνων πολιτών δεν ήταν απλώς αριθμητικά σημαντική. Η συμμετοχή των Ελλήνων πολιτών δεν ήταν απλώς αριθμητικά σημαντική. Ήταν ουσιαστική, συνειδητή και βαθιά βιωματική. Χιλιάδες ενήλικοι ατμιστές, πολλοί από τους οποίους υπήρξαν επί χρόνια καπνιστές, κατέθεσαν την προσωπική τους εμπειρία: ότι το άτμισμα αποτέλεσε για αυτούς εργαλείο απομάκρυνσης από το τσιγάρο, βελτίωσης της καθημερινότητάς τους και προστασίας της υγείας τους από τη συνέχιση του καπνίσματος.

Ο ΣΕΕΠΑ ευχαριστεί επίσης τους Έλληνες επαγγελματίες του ατμιστικού κλάδου, οι οποίοι ενημέρωσαν υπεύθυνα τους καταναλωτές για τη σημασία της διαβούλευσης και τους βοήθησαν να αντιληφθούν ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να επηρεάσουν άμεσα την πρόσβαση των ενηλίκων σε προϊόντα που έχουν χρησιμοποιηθεί από εκατομμύρια Ευρωπαίους ως εναλλακτική στο κάπνισμα.

Η πανευρωπαϊκή κινητοποίηση υπήρξε εντυπωσιακή. Με περισσότερες από 82.000 υποβολές, η συγκεκριμένη διαδικασία καταγράφεται μεταξύ των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων σε ζητήματα Δημόσιας Υγείας και Καταναλωτή. Το μήνυμα είναι σαφές: οι Ευρωπαίοι ατμιστές και πρώην καπνιστές δεν θέλουν να αγνοηθεί η εμπειρία τους. Δεν ζητούν απορρύθμιση. Ζητούν αναλογική, επιστημονικά τεκμηριωμένη και αποτελεσματική ρύθμιση, η οποία να προστατεύει τους ανηλίκους χωρίς να στερεί από τους ενηλίκους καπνιστές νόμιμες, ελεγχόμενες και λιγότερο βλαπτικές επιλογές.

Η ανάλυση των δημοσιευμένων σχολίων δείχνει ότι, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι σαφείς τοποθετήσεις υπέρ της μείωσης βλάβης, της διατήρησης της πρόσβασης ενηλίκων στο άτμισμα και της αναλογικής ρύθμισης ήταν πολλαπλάσιες από τις τοποθετήσεις που ζητούσαν περιορισμούς ή απαγορεύσεις. Αυτό το εύρημα δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αποτυπώνει μία πραγματική κοινωνική εμπειρία: για πολλούς ενήλικες πρώην καπνιστές, το άτμισμα δεν είναι θεωρητική συζήτηση, αλλά πρακτική λύση που τους κράτησε μακριά από το συμβατικό τσιγάρο.

Η ελληνική συμμετοχή αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρό παράδειγμα. Η Ελλάδα κατέγραψε συμμετοχή σημαντικά υψηλότερη από το πληθυσμιακό της βάρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σχεδόν τριπλάσια σε σχέση με το αναμενόμενο αν η συμμετοχή ακολουθούσε απλώς την αναλογία πληθυσμού. Αυτό δείχνει ότι το ζήτημα αγγίζει άμεσα την ελληνική κοινωνία, τους ενήλικες καταναλωτές, τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου και χιλιάδες οικογένειες που έχουν ζήσει την πραγματικότητα του καπνίσματος και της προσπάθειας διακοπής του.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι το περιεχόμενο των ελληνικών σχολίων. Η συντριπτική πλειονότητα των σαφώς ταξινομήσιμων ελληνικών τοποθετήσεων κινείται υπέρ της διατήρησης του ατμίσματος ως διαθέσιμης επιλογής για ενήλικες καπνιστές και πρώην καπνιστές. Αντίθετα, οι καθαρά περιοριστικές ή αντίθετες προς το άτμισμα τοποθετήσεις ήταν ελάχιστες. Η ελληνική εικόνα είναι σαφής: οι πολίτες ζητούν προστασία ανηλίκων, έλεγχο της αγοράς και υπεύθυνη ενημέρωση, όχι οριζόντιες απαγορεύσεις που θα πλήξουν κυρίως τους ενηλίκους που έχουν ήδη απομακρυνθεί από το κάπνισμα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν ορισμένες κατευθύνσεις που έχουν τεθεί στη δημόσια συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ο περιορισμός ή η απαγόρευση γεύσεων στα ατμιστικά προϊόντα, η πιθανή μείωση των επιτρεπόμενων επιπέδων νικοτίνης, η περαιτέρω αυστηροποίηση ή απαγόρευση της ενημέρωσης των ενηλίκων καταναλωτών στο διαδίκτυο και στα κοινωνικά δίκτυα, καθώς και η εξίσωση προϊόντων χωρίς καύση με το συμβατικό τσιγάρο.

Για τον ΣΕΕΠΑ, τέτοιες προσεγγίσεις κινδυνεύουν να οδηγήσουν στο αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκει η δημόσια υγεία. Οι γεύσεις δεν αποτελούν απλώς εμπορικό χαρακτηριστικό. Για πολλούς ενήλικες πρώην καπνιστές, αποτέλεσαν κρίσιμο παράγοντα απομάκρυνσης από τη γεύση και τη συνήθεια του καπνού. Αντίστοιχα, η αυθαίρετη μείωση των επιπέδων νικοτίνης μπορεί να καταστήσει τα προϊόντα λιγότερο αποτελεσματικά για καπνιστές με υψηλή εξάρτηση, οδηγώντας είτε σε αυξημένη κατανάλωση είτε, ακόμη χειρότερα, σε επιστροφή στο κάπνισμα.

Ο ΣΕΕΠΑ υπογραμμίζει ότι η προστασία των ανηλίκων είναι αδιαπραγμάτευτη. Η λύση, όμως, δεν είναι να τιμωρηθούν οι ενήλικοι καπνιστές και πρώην καπνιστές. Η λύση είναι η αυστηρή εφαρμογή των ηλικιακών περιορισμών, οι πραγματικοί έλεγχοι στην αγορά, η πάταξη της παράνομης διακίνησης, η υπεύθυνη πληροφόρηση και η σαφής διάκριση ανάμεσα στο κάπνισμα, που βασίζεται στην καύση, και στα προϊόντα μειωμένης βλάβης που δεν λειτουργούν με καύση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη το μέγεθος και το περιεχόμενο αυτής της συμμετοχής. Οι δεκάδες χιλιάδες υποβολές δεν είναι απλώς στατιστικός αριθμός. Είναι φωνές πολιτών, καταναλωτών, πρώην καπνιστών, επιστημόνων, μικρών επιχειρήσεων και επαγγελματιών που ζητούν μία ρύθμιση βασισμένη στην πραγματικότητα, όχι στον φόβο.

Ο ΣΕΕΠΑ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα:

• να αναγνωρίσουν τη διαφορά κινδύνου μεταξύ καύσης και μη καύσης,
• να αποφύγουν οριζόντιες απαγορεύσεις γεύσεων που θα αποδυναμώσουν τη μετάβαση των ενηλίκων καπνιστών,
• να μη μειώσουν αυθαίρετα τα επίπεδα νικοτίνης με τρόπο που θα καταστήσει τα προϊόντα λιγότερο αποτελεσματικά,
• να επιτρέψουν την υπεύθυνη ενημέρωση των ενηλίκων καταναλωτών,
• να ενισχύσουν τους ελέγχους για την προστασία των ανηλίκων και την καταπολέμηση της παράνομης αγοράς,
• να πραγματοποιήσουν πλήρη αξιολόγηση επιπτώσεων για τους καταναλωτές, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τη δημόσια υγεία πριν από οποιαδήποτε νέα περιοριστική παρέμβαση.

Η φωνή των ατμιστών ακούστηκε. Το μήνυμά τους είναι καθαρό: προστασία των ανηλίκων, ναι· υπεύθυνη ρύθμιση, ναι· επιστροφή των ενηλίκων πρώην καπνιστών στο τσιγάρο μέσω λανθασμένων απαγορεύσεων, όχι. Ο ΣΕΕΠΑ θα συνεχίσει να υπερασπίζεται μία πολιτική δημόσιας υγείας που στηρίζεται στην επιστήμη, στη μείωση της βλάβης, στην εμπειρία των ενηλίκων καταναλωτών και στην ανάγκη να παραμείνουν διαθέσιμες οι νόμιμες και ελεγχόμενες εναλλακτικές επιλογές απέναντι στο κάπνισμα.

Για τον ΣΕΕΠΑ

Πάνος Παναγιωτόπουλος

Πρόεδρος