Η αύξηση της συχνότητας και της έντασης των καυσώνων, όπως έχει επανειλημμένα επισημάνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αποτελεί άμεση συνέπεια της κλιματικής αλλαγής και επηρεάζει σοβαρά την υγεία των πολιτών. Το Υπουργείο Υγείας δημοσιεύει εγκύκλιο με αναλυτικές οδηγίες για την πρόληψη των επιπτώσεων από τις υψηλές θερμοκρασίες, δίνοντας έμφαση στην προστασία των ευάλωτων ομάδων και στη συνεργασία των δημόσιων υπηρεσιών.

Ο καύσωνας ορίζεται ως περίοδος ασυνήθιστα υψηλών θερμοκρασιών, σε συνδυασμό με πολύ χαμηλή ή πολύ υψηλή σχετική υγρασία, η οποία διαρκεί τουλάχιστον δύο έως τρεις ημέρες και επηρεάζει σημαντικά την ανθρώπινη δραστηριότητα και τα οικοσυστήματα. Στην Ελλάδα, το φαινόμενο εμφανίζεται κυρίως τους θερινούς μήνες και είναι εντονότερο στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η αύξηση της θερμοκρασίας μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να αποβάλλει θερμότητα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές παθολογικές καταστάσεις.

Ο ρόλος των Δήμων και των δημόσιων υπηρεσιών

Το Υπουργείο Υγείας τονίζει ότι οι Δήμοι πρέπει να οργανώσουν εγκαίρως δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους για το κοινό, με έμφαση στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Παράλληλα, οι υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων οφείλουν να συνεργαστούν για την ενημέρωση των πολιτών και τη λήψη μέτρων προστασίας. Εφόσον κριθεί αναγκαίο, μπορεί να εξεταστεί η τροποποίηση ωραρίων λειτουργίας δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών, ώστε να περιοριστεί η μετακίνηση μεγάλου αριθμού ατόμων κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για εργαζόμενους που εκτελούν βαριά σωματική εργασία ή χειρίζονται μηχανήματα σε εξωτερικούς χώρους.

Παθολογικές καταστάσεις από υψηλές θερμοκρασίες

Ο ανθρώπινος οργανισμός ρυθμίζει τη θερμοκρασία του κυρίως μέσω της εξάτμισης του ιδρώτα. Όταν η εξωτερική θερμοκρασία πλησιάζει τη θερμοκρασία του σώματος, η ανταλλαγή θερμότητας δυσχεραίνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας. Τα αρχικά συμπτώματα περιλαμβάνουν πονοκέφαλο, ατονία, τάση λιποθυμίας, ναυτία, έμετο και ταχυπαλμία. Η θερμοπληξία εκδηλώνεται με απότομη άνοδο της θερμοκρασίας του σώματος πάνω από 40,5°C, ξηρό και ζεστό δέρμα, σύγχυση, σπασμούς και πιθανή απώλεια συνείδησης. Η αντιμετώπιση πρέπει να γίνεται σε νοσηλευτικά ιδρύματα, ενώ μέχρι τη διακομιδή απαιτείται άμεση ψύξη του σώματος σε δροσερό χώρο, αφαίρεση ρούχων, χρήση κρύων επιθεμάτων και χορήγηση δροσερών υγρών.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, τις εγκύους, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, όσους εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους και όσους πάσχουν από οξεία νόσο. Επιπλέον, άτομα που λαμβάνουν συγκεκριμένα φάρμακα, όπως διουρητικά, αντιχολινεργικά ή ψυχοφάρμακα, πρέπει να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό για πιθανή τροποποίηση της δοσολογίας κατά την περίοδο υψηλών θερμοκρασιών.

Γενικές οδηγίες προφύλαξης

Το Υπουργείο Υγείας συστήνει παραμονή σε κλιματιζόμενους χώρους, ελαφρύ και ανοιχτόχρωμο ντύσιμο, χρήση καπέλου και γυαλιών ηλίου, αποφυγή έκθεσης στον ήλιο και βαριάς σωματικής εργασίας, καθώς και συχνά χλιαρά ντους. Η διατροφή πρέπει να είναι ελαφριά, με έμφαση σε φρούτα και λαχανικά, ενώ η πρόσληψη υγρών είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα για βρέφη και ηλικιωμένους. Τα άτομα με χρόνια νοσήματα πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες του γιατρού τους, ενώ οι ηλικιωμένοι δεν πρέπει να μένουν μόνοι χωρίς επίβλεψη.

Συνδυασμός καύσωνα και ατμοσφαιρικής ρύπανσης

Όταν οι υψηλές θερμοκρασίες συνοδεύονται από αυξημένα επίπεδα όζοντος ή αιωρούμενων σωματιδίων, ο κίνδυνος για την υγεία αυξάνεται. Το Υπουργείο Υγείας έχει εκδώσει ειδικές οδηγίες για την προστασία των ευπαθών ομάδων, συστήνοντας παραμονή σε εσωτερικούς χώρους και αποφυγή έντονης σωματικής άσκησης.