Μια πολυσυζητημένη μελέτη του 2024, την οποία επικαλέστηκαν αρνητές των εμβολίων για να υποστηρίξουν ότι εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν λόγω των εμβολιασμών, αποσύρθηκε από το BMJ Public Health μετά από σοβαρές καταγγελίες για παραπληροφόρηση και ελλιπή επιστημονική τεκμηρίωση. Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της επιστημονικής ακεραιότητας και της ορθής ερμηνείας των δεδομένων δημόσιας υγείας.

Συγκεκριμένα, η επίμαχη μελέτη δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2024 στο BMJ Public Health και ανέλυε δεδομένα από 47 δυτικές χώρες, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι καταγράφηκαν περισσότερα από τρία εκατομμύρια περιστατικά υπερβάλλουσας θνησιμότητας την περίοδο 2020–2022, σύμφωνα με το scientificamerican. com. Παρότι οι συγγραφείς δεν απέδιδαν ευθέως τους θανάτους στα εμβόλια ή στα μέτρα περιορισμού, σημείωναν ότι τα εμβόλια «φάνηκαν να συνδέονται με μεγάλο αριθμό ύποπτων ανεπιθύμητων ενεργειών». Το εύρημα αυτό αξιοποιήθηκε από αρνητές των εμβολίων και επικριτές των κυβερνητικών πολιτικών ως δήθεν απόδειξη ότι οι παρεμβάσεις για την πανδημία ήταν λανθασμένες ή σκοπίμως επιβλαβείς.

Σύμφωνα με το The busIness Standard, η διατύπωση της μελέτης άφηνε περιθώρια παρερμηνείας, σημειώνοντας ότι «η υπερβάλλουσα θνησιμότητα παραμένει υψηλή για τρία συνεχόμενα χρόνια, παρά τα μέτρα περιορισμού και τα εμβόλια». Μάλιστα, η ασάφεια αυτή οδήγησε σε ευρεία κριτική, καθώς πολλοί ερευνητές υποστήριξαν ότι το άρθρο παρείχε «πολεμοφόδια» σε αβάσιμες επιθέσεις κατά των εμβολίων, τα οποία έχουν αποδεδειγμένα σώσει εκατομμύρια ζωές από το 2020.

Προβληματική μεθοδολογία

Η μελέτη χρησιμοποιήθηκε εκτενώς σε αντιεμβολιαστικά άρθρα και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, στα οποία παρουσιάστηκε ψευδώς ως απόδειξη ότι οι εμβολιασμοί προκάλεσαν τους υπερβάλλοντες θανάτους. Ωστόσο, η ίδια η μελέτη δεν έκανε ποτέ αυτή τη σύνδεση. Επιπλέον, η μεθοδολογία υπολογισμού της υπερβάλλουσας θνησιμότητας αμφισβητήθηκε από ειδικούς, οι οποίοι εντόπισαν ασυνέπειες και ελλείψεις στην ανάλυση των δεδομένων.

Η διερεύνηση και η απόφαση για ανάκληση

Λίγες εβδομάδες μετά τη δημοσίευση, το BMJ άρχισε  επίσημη έρευνα για την ποιότητα της μελέτης, ενώ αντίστοιχη διαδικασία κινήθηκε και στο Princess Máxima Center της Ολλανδίας, στο οποίο εργάζονταν τρεις από τους τέσσερις συγγραφείς. Στην ανακοίνωση ανάκλησης, το BMJ ανέφερε ότι η συζήτηση γύρω από τα αίτια θνησιμότητας ήταν «ανισόρροπη, χωρίς επιστημονική αυστηρότητα και περιείχε παραπληροφόρηση».

Το κέντρο κατέληξε ότι το άρθρο έδινε «δυσανάλογη έμφαση» στη δυνατότητα τα μέτρα περιορισμού και ο εμβολιασμός να προκάλεσαν υπερβάλλουσα θνησιμότητα, χωρίς όμως να διερευνά πραγματικά τις αιτίες. Επιπλέον, η ερευνητική ομάδα φέρεται να επέλεξε επιλεκτικά δεδομένα που ενίσχυαν το αφήγημά της, αγνοώντας στοιχεία που το αναιρούσαν.

Οι αντιδράσεις της κύριας συγγραφέως

Η επικεφαλής συγγραφέας, Saskia Mostert, η οποία πλέον εργάζεται ανεξάρτητα, κατέθεσε τον Ιούνιο του 2026 σε υποεπιτροπή του Κογκρέσου των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι η ομάδα της αντιμετώπισε «τυφλή και παράλογη οργή» μετά τη δημοσίευση.  Η ίδια δήλωσε ότι παραιτήθηκε από το Princess Máxima Center λόγω της έρευνας για την επιστημονική ακεραιότητα και ότι οι αντιδράσεις στόχευαν στο να «σιωπήσουν ανεπιθύμητες επιστημονικές ερωτήσεις». Το BMJ, ωστόσο, ανέφερε ότι οι προτεινόμενες διορθώσεις της Mostert ήταν «ανεπαρκείς» και ότι η ίδια δεν συνεργάστηκε πλήρως με την έρευνα του κέντρου.

Δύο από τους συγγραφείς, οι Gertjan Kaspers και Minke Huibers, συμφώνησαν με την ανάκληση, αλλά όχι με τον ισχυρισμό ότι το άρθρο περιείχε παραπληροφόρηση, medpagetoday.com . Ο τέταρτος συγγραφέας, ο ανεξάρτητος ερευνητής Marcel Hoogland, δεν συμμετείχε στην έρευνα, καθώς δεν ήταν μέλος του Princess Máxima Center. Εκπροσωπώντας τον Hoogland, η Mostert δήλωσε ότι και οι δύο διαφωνούν με την ανάκληση.Το BMJ σημείωσε ότι η έρευνα δεν βρήκε «κανένα στοιχείο κακόβουλης πρόθεσης, κατασκευής ή παραποίησης δεδομένων, ούτε λογοκλοπής».

Το ευρύτερο ζήτημα της επιστημονικής αξιοπιστίας

Η υπόθεση αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η επιστημονική κοινότητα όταν ευαίσθητα δεδομένα δημόσιας υγείας ερμηνεύονται με τρόπο που μπορεί να οδηγήσει σε παραπληροφόρηση. Η υπερβάλλουσα θνησιμότητα είναι ένα γνωστό και σύνθετο φαινόμενο, αλλά η παρουσίασή της χωρίς επαρκή ανάλυση μπορεί να δημιουργήσει παραπλανητικά συμπεράσματα, ιδιαίτερα σε περιόδους έντονης κοινωνικής και πολιτικής πόλωσης.

Διαβάστε περισσότερα εδώ: excess mortaity